Enginn vill sitja uppi með apann

Þegar hver bendir á annan og allir segja „ekki ég“ endar alltaf með því að einhver hefur engan til að benda á. Þetta kalla Danir „að sitja upp með apann“.

Helle Thorning-Schmidt og Hu Jintao funduðu í júní 2012. Heimsókn Kínaforseta átti eftir að draga dilk á eftir sér.
Helle Thorning-Schmidt og Hu Jintao funduðu í júní 2012. Heimsókn Kínaforseta átti eftir að draga dilk á eftir sér.
Auglýsing

Í júní árið 2012 kom Hu Jin­tao, þáver­andi for­seti Kína, í opin­bera heim­sókn til Kaup­manna­hafn­ar. Und­ir­bún­ingur heim­sókn­ar­inn­ar, sem stóð yfir í þrjá daga, hafði staðið yfir um meira en tveggja ára skeið. Þótt opin­berar heim­sóknir krefj­ist ætíð mik­ils und­ir­bún­ings var und­ir­bún­ingur þess­arar heim­sóknar þó mun flókn­ari og tíma­frek­ari en áður hafði þekkst. 

Litla haf­meyjan jók áhuga Kín­verja á Dan­mörku

Við und­ir­bún­ing Heims­sýn­ing­ar­innar í Sjanghæ, sem haldin var árið 2010, höfðu Kín­verjar fal­ast eftir að fá stytt­una af Litlu haf­meyj­unni lán­aða. Litla haf­meyj­an, sem margir segja þekkt­ustu mynda­styttu á Norð­ur­lönd­um, hafði setið á steini sínum við Löngu­línu frá árinu 1913 og aldrei hreyft sig þaðan (að vísu tvisvar verið gerð höfð­inu styttri) og aldrei hafði komið til tals að hún færi eitt eða neitt. En það er til marks um áhrif Kín­verja að styttan fór til Sjanghæ og vakti mikla athygli þar sem hún sat á steini í danska skál­anum á meðan Heims­sýn­ingin stóð yfir. 

Hvort sem það teng­ist Kína­ferð Litlu haf­meyj­unnar eða ekki hefur áhugi Kín­verja á Dan­mörku, og öllu því sem danskt er, stór­auk­ist á síð­ustu árum. Fjöldi kín­verskra ferða­manna sem leggur leið sína til Dan­merkur hefur marg­fald­ast og það er fastur liður í slíkri heim­sókn að skoða Litlu haf­meyj­una. Áhugi Kín­verja á höf­undi sög­unnar um haf­meyj­una hefur líka auk­ist mikið og aðsókn Kín­verja að H.CAnd­er­sen safn­inu í Óðins­véum, fæð­ing­arbæ skálds­ins, hefur auk­ist með hverju ári. Það var þetta járn sem Danir voru stað­ráðnir í að hamra meðan það væri heitt. 

Auglýsing

Margar kröfur kín­verskra emb­ætt­is­manna

Und­ir­bún­ingur heim­sókn­ar­innar fór fram í náinni sam­vinnu danskra og kín­verskra emb­ætt­is­manna. Dönsku emb­ætt­is­menn­irnir vissu að kín­verskir starfs­bræður þeirra væru bæði kröfu­harðir og nákvæm­ir, í þeim efnum kom fátt á óvart. Kín­verjarnir lögðu á það mikla áherslu að í þess­ari heim­sókn gerð­ist ekk­ert sem yrði til þess að for­set­inn myndi „tabe ansigt“, móðg­ast og hann gæti túlkað sem auð­mýk­ingu. Þótt orð­ið Tíbet væri hvergi nefnt vissu Dan­irnir hvað klukkan sló.

Emb­ætt­is­menn­irnir í danska Utan­rík­is­ráðu­neyt­inu full­vissuðu Kín­verj­ana um að allt yrði gert sem hægt væri til að gera heim­sókn kín­verska for­set­ans sem ánægju­leg­asta. Vel að merkja innan ramma lag­anna. Bentu á að í Dan­mörku ríkti tján­ing­ar­frelsi og almenn­ingur þyrfti ekki að biðja um leyfi til að láta skoð­anir sínar í ljós.

Ekki einn á ferð 

Með kín­verska for­set­anum kom fjöl­mennt lið emb­ætt­is­manna og for­ystu­manna í kín­versku atvinnu­lífi. Heim­sóknir af þessu tagi eru eitt mik­il­væg­asta tæki­færi sem gefst til að skapa við­skipta­tengsl. Það er eftir miklu að slægj­ast í þessum efnum þegar Kína er ann­ars veg­ar, „stór kúnni“ sagði for­stjóri í stóru dönsku fyr­ir­tæki. 

Dag­skrá kín­versku gest­anna var stíf, danska lög­reglan, sem hafði umsjón með örygg­is­gæsl­unni hafði fyrst og fremst áhyggjur af for­set­an­um, einkum og sér í lagi öku­ferð hans um Kaup­manna­höfn. Vitað var að sam­tök sem nefna sig „Vini Tíbets“ myndu mót­mæla við Krist­jáns­borg­ar­höll. Lög­reglan var búin að gera marg­hátt­aðar ráð­staf­anir til að halda öllum mót­mæl­endum fjarri þeim slóðum sem for­set­inn færi um. 

Tóku fán­ana af mót­mæl­endum

Þegar bíla­lest kín­verska for­set­ans nálg­að­ist Krist­jáns­borg­ar­höll, eftir öku­ferð um borg­ina, meðal ann­ars að Litlu haf­meyj­unni og Rósen­borg­ar­höll, reyndu „Vin­ir Tíbets“ og fleiri að láta á sér bera og bregða á loft fána Tíbets. Lög­reglan sem var með mik­inn við­búnað brást hart við og lög­reglu­þjónar á staðnum fengu fyr­ir­skip­anir í gegnum tal­stöð að „rífa af þeim flögg­in“. 

Þessar fyr­ir­skip­anir komu frá Claus Hjelm Olsen, einum hæst setta yfir­manni dönsku lög­regl­unn­ar, sem ásamt Hen­rik Oryé, öðrum hátt­settum innan lög­regl­unn­ar, stjórn­aði aðgerðum á vett­vangi. Stórir lög­reglu­bílar voru líka not­aðir til að koma í veg fyrir að kín­verski for­set­inn sæi mót­mæl­end­ur. Ekki er vitað hvort for­set­inn sá ein­hvers­staðar glitta í fána Tíbets en hann lýsti mik­illi ánægju með heim­sókn­ina, bauð Mar­gréti Þór­hildi til Kína (sú heim­sókn fór fram 2014) og fyrr á þessu ári fór Lars Løkke Rasmus­sen for­sæt­is­ráð­herra í slíka heim­sókn. Við­skipti land­anna hafa auk­ist mikið og kín­verskum ferða­mönnum í Dan­mörku hefur fjölgað mikið eins og áður var á minnst. 

Hver sagði hvað ?

Þótt heim­sókn kín­verska for­set­ans hafi heppn­ast vel og danskir ráð­herrar og lög­reglu­yf­ir­völd lík­lega andað léttar þegar flug­vél hans var horfin úr aug­sýn var ekki öll sagan sögð. „Vin­ir Tíbets“ og fleiri kærðu fram­ferði lög­regl­unn­ar. Málið kom einnig til kasta þings­ins og meðal þess sem sér­stök þing­nefnd sem fjall­aði um málið vildi fá að vita var hvort gefin hefði verið skipun um að halda mót­mæl­endum frá bíla­lest for­set­ans og kom þá slík skipun frá æðstu yfir­stjórn lög­regl­unnar eða kannski dóms­mála­ráðu­neyt­inu? Ekki fékkst afdrátt­ar­laust svar við þeirri spurn­ingu. Fyrir Bæj­ar­rétti Kaup­manna­hafnar neit­uðu áður­nefndir yfir­menn lög­regl­unn­ar, þeir Claus Hjelm Olsen og Hen­rik Oryé, því báðir að slík skipun hefði verið gefin þótt þeir vissu bet­ur. Og þar við sat. Í bili. Tví­menn­ing­arnir tveir voru síðar fluttir til í starfi, lækk­aðir í tign.

Tíbet­nefndin

Í sept­em­ber árið 2015 komst lög­reglu­stjór­inn í Kaup­manna­höfn, Thorkild Fogde, sem tók við starf­inu árið 2013, á snoðir um hljóð­upp­tökur frá heim­sókn Kína­for­seta og heyrði þar skip­un­ina um að „rífa af þeim flögg­in“. Nokkrum dögum síðar skip­aði Sör­en Pind dóms­mála­ráð­herra sér­staka þriggja manna rann­sókn­ar­nefnd, Tíbet­nefnd­ina svoköll­uðu. Nefnd­inni var ætlað að kom­ast til botns í hvað snéri upp og niður í þessu máli. Nefnd­ar­menn hafa ekki setið auðum höndum því þeir hafa rætt við á fimmta hund­rað manns, lög­reglu­menn og almenna borg­ara og auk þess lesið mörg þús­und blað­síður sem varða mál­ið. Claus Hjelm Olsen hefur margoft komið fyrir nefnd­ina og dag­blað­ið Politi­ken seg­ist hafa heim­ildir fyrir því að hann hafi látið að því liggja að fyr­ir­skip­anir um að „skerma“ mót­mæl­endur af hafi komið frá PET, dönsku leyni­þjón­ust­unni. 

Skýrslan 

Tíbet­nefndin var skipuð í sept­em­ber 2015 og mun vænt­an­lega skila skýrslu sinni á næstu dög­um, senni­lega mánu­dag­inn 18. des­em­ber. Sam­kvæmt upp­lýs­ingum sem Politi­ken hefur kom­ist yfir komu engar fyr­ir­skip­anir frá yfir­stjórn lög­regl­unn­ar, leyni­þjón­ust­unni né dóms­mála­ráðu­neyt­inu. Allt bendir því til að Claus Hjelm Olsen, ásamt Hen­rik Orye, sam­starfs­manni sín­um, sitji uppi með apann. 

1. maí kröfuganga 2018.
Mótmæla harðlega aðgerðum Icelandair gegn flugfreyjum og flugþjónum
Forystumenn stærstu stéttarfélaga landsins mótmæla harðlega þeim aðgerðum sem stjórn Icelandair hyggst ráðast í gegn flugfreyjum og flugþjónum sem starfa hjá fyrirtækinu.
Kjarninn 24. september 2018
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra.
Almenningur hvattur í stefnumótun
Vísinda- og tækniráð Íslands efnir til opins samráðs við almenning og hagsmunaaðila um skilgreiningu þeirra framtíðaráskorana sem vísindi og rannsóknir ættu markvisst að takast á við.
Kjarninn 24. september 2018
Brett Kavanaugh
Konan sem sakar Brett Kavanaugh um kynferðisbrot ber vitni á fimmtudaginn
Vitnisburður Christine Bla­sey Ford fer fram næstkomandi fimmtudag gegn Brett Kavanaugh. Önnur kona hefur nú stigið fram og sakað hann um kynferðisbrot.
Kjarninn 24. september 2018
Berglind Hafsteinsdóttir, formaður Flugfreyjufélags Íslands.
Segir þvingunaraðgerðir Icelandair aðför að kvennastétt
Formaður Flugfreyjufélags Íslands segir það sorglegt að sitja árið 2018 og skrifa um aðför að kvennastétt en Icelandair setti flug­freyjum og flug­þjónum þá afar­kosti á dögunum að velja á milli þess að fara í fulla vinnu ellegar missa vinnuna.
Kjarninn 24. september 2018
Læknar deila við Svandísi
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra hefur sent yfirlýsingu frá ráðuneytinu þar sem hún sér sig knúna til að leiðrétta fullyrðingar í grein þriggja lækna sem halda því fram að ráðherra ætli sér að færa þjónustu sérgreinalækna inn á göngudeildir.
Kjarninn 24. september 2018
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Vanlíðan ungmenna í hamingjusamasta landi í heimi
Kjarninn 24. september 2018
Íbúðalánasjóður vill endurskilgreina viðmið um hvað sé hæfilegt leiguverð
Þau leigufélög sem eru með lán frá Íbúðalánasjóði eru að rukka leigu í samræmi við markaðsleigu eða aðeins undir henni. Íbúðalánasjóður segir markaðsleigu hins vegar ekki vera réttmætt viðmið og vill endurskilgreina hvað sé hæfilegt leiguverð.
Kjarninn 24. september 2018
ESB krefst rannsóknar á Danske Bank
Stærsti banki Danmerkur er nú í vondum málum vegna ásakana um peningaþvætti.
Kjarninn 24. september 2018
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar