Enginn vill sitja uppi með apann

Þegar hver bendir á annan og allir segja „ekki ég“ endar alltaf með því að einhver hefur engan til að benda á. Þetta kalla Danir „að sitja upp með apann“.

Helle Thorning-Schmidt og Hu Jintao funduðu í júní 2012. Heimsókn Kínaforseta átti eftir að draga dilk á eftir sér.
Helle Thorning-Schmidt og Hu Jintao funduðu í júní 2012. Heimsókn Kínaforseta átti eftir að draga dilk á eftir sér.
Auglýsing

Í júní árið 2012 kom Hu Jin­tao, þáver­andi for­seti Kína, í opin­bera heim­sókn til Kaup­manna­hafn­ar. Und­ir­bún­ingur heim­sókn­ar­inn­ar, sem stóð yfir í þrjá daga, hafði staðið yfir um meira en tveggja ára skeið. Þótt opin­berar heim­sóknir krefj­ist ætíð mik­ils und­ir­bún­ings var und­ir­bún­ingur þess­arar heim­sóknar þó mun flókn­ari og tíma­frek­ari en áður hafði þekkst. 

Litla haf­meyjan jók áhuga Kín­verja á Dan­mörku

Við und­ir­bún­ing Heims­sýn­ing­ar­innar í Sjanghæ, sem haldin var árið 2010, höfðu Kín­verjar fal­ast eftir að fá stytt­una af Litlu haf­meyj­unni lán­aða. Litla haf­meyj­an, sem margir segja þekkt­ustu mynda­styttu á Norð­ur­lönd­um, hafði setið á steini sínum við Löngu­línu frá árinu 1913 og aldrei hreyft sig þaðan (að vísu tvisvar verið gerð höfð­inu styttri) og aldrei hafði komið til tals að hún færi eitt eða neitt. En það er til marks um áhrif Kín­verja að styttan fór til Sjanghæ og vakti mikla athygli þar sem hún sat á steini í danska skál­anum á meðan Heims­sýn­ingin stóð yfir. 

Hvort sem það teng­ist Kína­ferð Litlu haf­meyj­unnar eða ekki hefur áhugi Kín­verja á Dan­mörku, og öllu því sem danskt er, stór­auk­ist á síð­ustu árum. Fjöldi kín­verskra ferða­manna sem leggur leið sína til Dan­merkur hefur marg­fald­ast og það er fastur liður í slíkri heim­sókn að skoða Litlu haf­meyj­una. Áhugi Kín­verja á höf­undi sög­unnar um haf­meyj­una hefur líka auk­ist mikið og aðsókn Kín­verja að H.CAnd­er­sen safn­inu í Óðins­véum, fæð­ing­arbæ skálds­ins, hefur auk­ist með hverju ári. Það var þetta járn sem Danir voru stað­ráðnir í að hamra meðan það væri heitt. 

Auglýsing

Margar kröfur kín­verskra emb­ætt­is­manna

Und­ir­bún­ingur heim­sókn­ar­innar fór fram í náinni sam­vinnu danskra og kín­verskra emb­ætt­is­manna. Dönsku emb­ætt­is­menn­irnir vissu að kín­verskir starfs­bræður þeirra væru bæði kröfu­harðir og nákvæm­ir, í þeim efnum kom fátt á óvart. Kín­verjarnir lögðu á það mikla áherslu að í þess­ari heim­sókn gerð­ist ekk­ert sem yrði til þess að for­set­inn myndi „tabe ansigt“, móðg­ast og hann gæti túlkað sem auð­mýk­ingu. Þótt orð­ið Tíbet væri hvergi nefnt vissu Dan­irnir hvað klukkan sló.

Emb­ætt­is­menn­irnir í danska Utan­rík­is­ráðu­neyt­inu full­vissuðu Kín­verj­ana um að allt yrði gert sem hægt væri til að gera heim­sókn kín­verska for­set­ans sem ánægju­leg­asta. Vel að merkja innan ramma lag­anna. Bentu á að í Dan­mörku ríkti tján­ing­ar­frelsi og almenn­ingur þyrfti ekki að biðja um leyfi til að láta skoð­anir sínar í ljós.

Ekki einn á ferð 

Með kín­verska for­set­anum kom fjöl­mennt lið emb­ætt­is­manna og for­ystu­manna í kín­versku atvinnu­lífi. Heim­sóknir af þessu tagi eru eitt mik­il­væg­asta tæki­færi sem gefst til að skapa við­skipta­tengsl. Það er eftir miklu að slægj­ast í þessum efnum þegar Kína er ann­ars veg­ar, „stór kúnni“ sagði for­stjóri í stóru dönsku fyr­ir­tæki. 

Dag­skrá kín­versku gest­anna var stíf, danska lög­reglan, sem hafði umsjón með örygg­is­gæsl­unni hafði fyrst og fremst áhyggjur af for­set­an­um, einkum og sér í lagi öku­ferð hans um Kaup­manna­höfn. Vitað var að sam­tök sem nefna sig „Vini Tíbets“ myndu mót­mæla við Krist­jáns­borg­ar­höll. Lög­reglan var búin að gera marg­hátt­aðar ráð­staf­anir til að halda öllum mót­mæl­endum fjarri þeim slóðum sem for­set­inn færi um. 

Tóku fán­ana af mót­mæl­endum

Þegar bíla­lest kín­verska for­set­ans nálg­að­ist Krist­jáns­borg­ar­höll, eftir öku­ferð um borg­ina, meðal ann­ars að Litlu haf­meyj­unni og Rósen­borg­ar­höll, reyndu „Vin­ir Tíbets“ og fleiri að láta á sér bera og bregða á loft fána Tíbets. Lög­reglan sem var með mik­inn við­búnað brást hart við og lög­reglu­þjónar á staðnum fengu fyr­ir­skip­anir í gegnum tal­stöð að „rífa af þeim flögg­in“. 

Þessar fyr­ir­skip­anir komu frá Claus Hjelm Olsen, einum hæst setta yfir­manni dönsku lög­regl­unn­ar, sem ásamt Hen­rik Oryé, öðrum hátt­settum innan lög­regl­unn­ar, stjórn­aði aðgerðum á vett­vangi. Stórir lög­reglu­bílar voru líka not­aðir til að koma í veg fyrir að kín­verski for­set­inn sæi mót­mæl­end­ur. Ekki er vitað hvort for­set­inn sá ein­hvers­staðar glitta í fána Tíbets en hann lýsti mik­illi ánægju með heim­sókn­ina, bauð Mar­gréti Þór­hildi til Kína (sú heim­sókn fór fram 2014) og fyrr á þessu ári fór Lars Løkke Rasmus­sen for­sæt­is­ráð­herra í slíka heim­sókn. Við­skipti land­anna hafa auk­ist mikið og kín­verskum ferða­mönnum í Dan­mörku hefur fjölgað mikið eins og áður var á minnst. 

Hver sagði hvað ?

Þótt heim­sókn kín­verska for­set­ans hafi heppn­ast vel og danskir ráð­herrar og lög­reglu­yf­ir­völd lík­lega andað léttar þegar flug­vél hans var horfin úr aug­sýn var ekki öll sagan sögð. „Vin­ir Tíbets“ og fleiri kærðu fram­ferði lög­regl­unn­ar. Málið kom einnig til kasta þings­ins og meðal þess sem sér­stök þing­nefnd sem fjall­aði um málið vildi fá að vita var hvort gefin hefði verið skipun um að halda mót­mæl­endum frá bíla­lest for­set­ans og kom þá slík skipun frá æðstu yfir­stjórn lög­regl­unnar eða kannski dóms­mála­ráðu­neyt­inu? Ekki fékkst afdrátt­ar­laust svar við þeirri spurn­ingu. Fyrir Bæj­ar­rétti Kaup­manna­hafnar neit­uðu áður­nefndir yfir­menn lög­regl­unn­ar, þeir Claus Hjelm Olsen og Hen­rik Oryé, því báðir að slík skipun hefði verið gefin þótt þeir vissu bet­ur. Og þar við sat. Í bili. Tví­menn­ing­arnir tveir voru síðar fluttir til í starfi, lækk­aðir í tign.

Tíbet­nefndin

Í sept­em­ber árið 2015 komst lög­reglu­stjór­inn í Kaup­manna­höfn, Thorkild Fogde, sem tók við starf­inu árið 2013, á snoðir um hljóð­upp­tökur frá heim­sókn Kína­for­seta og heyrði þar skip­un­ina um að „rífa af þeim flögg­in“. Nokkrum dögum síðar skip­aði Sör­en Pind dóms­mála­ráð­herra sér­staka þriggja manna rann­sókn­ar­nefnd, Tíbet­nefnd­ina svoköll­uðu. Nefnd­inni var ætlað að kom­ast til botns í hvað snéri upp og niður í þessu máli. Nefnd­ar­menn hafa ekki setið auðum höndum því þeir hafa rætt við á fimmta hund­rað manns, lög­reglu­menn og almenna borg­ara og auk þess lesið mörg þús­und blað­síður sem varða mál­ið. Claus Hjelm Olsen hefur margoft komið fyrir nefnd­ina og dag­blað­ið Politi­ken seg­ist hafa heim­ildir fyrir því að hann hafi látið að því liggja að fyr­ir­skip­anir um að „skerma“ mót­mæl­endur af hafi komið frá PET, dönsku leyni­þjón­ust­unni. 

Skýrslan 

Tíbet­nefndin var skipuð í sept­em­ber 2015 og mun vænt­an­lega skila skýrslu sinni á næstu dög­um, senni­lega mánu­dag­inn 18. des­em­ber. Sam­kvæmt upp­lýs­ingum sem Politi­ken hefur kom­ist yfir komu engar fyr­ir­skip­anir frá yfir­stjórn lög­regl­unn­ar, leyni­þjón­ust­unni né dóms­mála­ráðu­neyt­inu. Allt bendir því til að Claus Hjelm Olsen, ásamt Hen­rik Orye, sam­starfs­manni sín­um, sitji uppi með apann. 

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Milljarða tap Arion banka
Taprekstur hjá Valitor, TravelCo og fall kísilverksmiðjunnar í Helguvík, leiða til milljarðaniðurfærslna í efnahagsreikningi Arion banka.
Kjarninn 14. október 2019
Stjórnvöld nýti tækifærið til að færa heimilum betri vaxtakjör
Samtök atvinnulífsins telja að stjórnvöld eigi að hraða því að lækka sérstakan skatt á fjármálafyrirtæki, meðal annars til að lækka vexti á lánum til heimila og fyrirtækja.
Kjarninn 14. október 2019
Bankasýslan fagnar lækkun bankaskattsins
Bankasýsla ríkisins heldur á eignarhlutum ríkisins í fjármálafyrirtækjum.
Kjarninn 14. október 2019
Birgir Þórarinsson, þingmaður Miðflokksins.
Miðflokksþingmaður vill lækka bankaskattinn hægar
Stefnt er að því að bankaskattur verði lækkaður í skrefum frá árinu 2021. Tekjutap ríkissjóðs vegna þessa er áætlað á nokkurra ára tímabili vel á annan tug milljarða, en vonast er til þess að kjör neytenda batni á móti.
Kjarninn 14. október 2019
Ketill Sigurjónsson
Unaðsstundir við Olíufljótið
Kjarninn 14. október 2019
McDonald's á Íslandi lokaði árið 2009.
Táknræn staða McDonald's á Íslandi kom aftur í ljós í hruninu
Prófessor í mannfræði við Háskóla Íslands segir að Íslendingar hafi lengi verið mjög upptekið af því hvernig fjallað er um land og þjóð utan landsteinanna og að lokun McDonald's hafi verið enn ein niðurlægingin á alþjóðavettvangi.
Kjarninn 14. október 2019
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Konur í fangelsum
Kjarninn 14. október 2019
Eyþór Laxdal Arnalds, oddviti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.
Félag Eyþórs sem á í Morgunblaðinu með neikvætt eigið fé upp á 239 milljónir
Félagið sem heldur utan um eignarhald oddvita Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík í útgáfufélagi Morgunblaðsins skuldar 360,5 milljónir króna en metur einu eign sina á 121,5 milljónir króna.
Kjarninn 14. október 2019
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar