Hin harða pólitík í „stærsta sigri“ Trumps

Bandaríkjaforseti sagðist hafa fært Bandaríkjamönnum jólagjöfina í ár með skattkerfisbreytingunum. Pólitísk áhrif þeirra gætu orðið óvænt í hugum margra, þar sem mörg Demókrataríki munu njóta góðs af þeim. Eitt er víst; ójöfnuður mun aukast.

Trump
Auglýsing

Einn af hápunktum stjórn­mála­árs­ins á árinu 2017 voru breyt­ing­arnar á skatt­kerf­inu í Banda­ríkj­unum sem Don­ald Trump Banda­ríkja­for­seti náði í gegnum þingið í Banda­ríkj­unum í þessum mán­uði.

Breyt­ing­arnar eru þær mestu í ára­tugi og þykja vera „stærsti sig­ur“ Trumps eins og hann komst sjálfur að orði, eftir að þær voru komnar í gegnum þing­ið.

Hinir ríku verða betur settir

Margar hliðar eru á þessum breyt­ing­um.

Auglýsing

Ein þeirra er aug­ljós. Hún er sú, að þeir sem versta standa í Banda­ríkj­un­um, og reiða sig á ýmsa aðstoð t.d. vegna heil­brigð­is­vanda eða fátækt­ar, munu koma illa út úr þessum breyt­ing­um. 

Tugir millj­óna manna, ekki síst í mið­ríkj­unum - þar sem þunga­miðjan í stuðn­ingi við Don­ald Trump er - munu standa eftir með minna milli hand­anna að með­al­tali.

Þannig má segja að Trump-­bylt­ingin sé farin að éta börnin sín, en það er ómögu­legt að segja hvort þessi versn­andi staða hinna verst settu muni skila sér í minni stuðn­ingi við Trump. 

Það þarf ekki að vera, þó kann­anir á und­an­förnum sex mán­uðum bendi til þess að stuðn­ing­ur­inn við hann hafi minnkað umtals­vert.



Það sem minna hefur verið rætt um er að þessa skatt­kerf­is­breyt­ingar gætu komið sér vel, sé horft yfir með­al­tals áhrif­in, fyrir mörg af auð­ug­ustu ríki Banda­ríkj­anna - þar sem þunga­miðjan í stuðn­ingi Demókrata hefur ver­ið. 

Sterk­ustu efna­hags­hag­kerfi Banda­ríkj­anna eru flest orðin Demókrata­vígi. Í nýlegri umfjöllun Seattle Times segir að þeir sem vilji stofna til rekstrar geti allt eins horft eftir því hvaða ríki eru Demókrat­a­ríki (Blue state).

Má þar nefna Was­hington ríki, stóran hluta Kali­forn­íu, rík­ari hluta New York og flest þau svæði þar sem byggst hefur upp sterk­efnuð efri milli­stétt á und­an­förnum árum og ára­tug­um. Skatta­lækk­unin mun skila sér í því að meira verður eftir í veskjum margra á þessum svæð­um, en minna á þeim svæðum þar sem tekjur eru lægri.

Tekju­stofnar eru afar mis­mun­andi í Banda­ríkj­unum eftir ríkjum og sveit­ar­fé­lög­um. Was­hington ríki er t.d. eitt þeirra sem ekki með neitt hefð­bundið útsvar, eins og við Íslend­ingar þekkj­um, heldur ein­ungis rík­is­skatt­inn (Federal Tax).

Í skrifum miðla hér vestra hefur verið á það bent, að sveit­ar­fé­lögin og ríkin sem eru með þetta fyr­ir­komu­lag, gætu upp­lifað aukin umsvif sem síðan kynda undir tekju­stofnum þeirra, eins og virð­is­auka­skatti á þjón­ustu (al­gengt 9 pró­sent) og fast­eigna­skött­um. Sama má segja um mikla lækkun á fyr­ir­tækja­sköttum (úr 35 í 21 pró­sent). Sú lækkun gæti skilað sér ríku­lega inn í efna­hag þeirra svæða þar sem inn­viðir eru sterkir og auð­söfnun mik­il, og ein­ungis rík­is­skatt­ar.

Þau svæði sem hafa gengið í gegnum mikið vel­meg­un­ar­tíma­bil á und­an­förnum árum, gætu notið veru­lega góðs af þessum breyt­ingum (að með­al­tali). Vel­ferð­ar­þjón­ust­an, eins og skóla­þjón­usta, fjár­fest­ingar í innviðum og fleiru, sem er á sveit­ar­stjórn­ar­stig­inu, gæti eflst við þetta, vegna sterk­ari tekju­stofna. 

Sveit­ar­fé­lögin gætu einnig tekið póli­tískar ákvarð­anir um að nýta sterk­ari efna­hag til að koma til móts við þá sem minna hafa milli hand­anna eða standa höllum fæt­i. 

Í sam­fé­lögum þeirra þar sem auð­ur­inn er mestur gæti því verið mikil gósentíð framundan og enn meiri efna­hags­leg upp­sveifla. Rík­asta 1 pró­sentið mun lík­lega eign­ast meira en helm­ing­inn af auðnum í land­inu þegar áhrifin af breyt­ing­unum hafa náð fram að ganga, en það á nú um 40 pró­sent, sam­kvæmt skrifum The Atl­antic.

Erfitt er að spá fyrir um áhrifin á ýmsar hliðar þeirra fjöl­mörgu ólíku hag­kerfa sem eru í Banda­ríkj­un­um. Sér­stak­lega hefur verið rætt um að mikil áhrif kunni að koma fram á fast­eigna­mark­að­i. 

Í nýju lög­unum er gert ráð fyrir að við­miðum vegna nið­ur­greiðslu vaxta hús­næð­is­lána verði breytt, sem þýðir að margar fjöl­skyldur munu finna fyrir lak­ari vaxta­kjörum, en aðrar - einkum þær efna­meiri - finna fyrir betri stöðu. Sum staðar gæti fast­eigna­verðið lækk­að, en á öðrum svæðum gæti það hækk­að, vegna þess­ara breyt­inga.

Eins og sést á þessari mynd, þá munu skattkerfisbreytingarnar hafa mikil áhrif á skattskil einstaklinga. Mynd: Business Insider.

Hörð póli­tík

Hin harða póli­tík í þessum breyt­ingum á skatt­kerf­inu er til­tölu­lega aug­ljós. Hinir rík­ari munu hafa það betra en áður, en hinir fátæk­ari - einkum þeir sem minna mega sín og standa höllum fæti - mun búa við þrengri kost.

Póli­tískt er erfitt að segja til um hver áhrifin verða til lengdar lit­ið. Mörg af sterk­ustu Demókrata­svæð­unum í Banda­ríkj­un­um, gætu fundið fyrir miklum efna­hags­legum ávinn­ingi og því gæti Trump nýtt sér þessar breyt­ingar til að ná í nýja stuðn­ings­menn á þeim svæð­u­m. 

Það hefur sýnt sig í gegnum tíð­ina að meiri­hluti fólks á mörgum af verst settu svæð­unum í Banda­ríkj­un­um, ekki síst í mið­ríkj­un­um, stendur þétt að baki Repúblikön­um, alveg sama hvað á því dyn­ur. Því er til mik­ils að vinna að reyna að breyta lands­lag­inu á þeim svæðum þar sem Demókratar hafa verið að styrkja stöðu sína.

Hinir ríku fá mest í vasann.

Vax­andi ójöfn­uður er ekki vanda­mál að mati Trumps og Repúblik­ana. Svo mikið er víst. Þrátt fyrir mikil mót­mæli Demókrata, og reyndar mála­miðl­anir á ýmsum svið­um, þá komust skatt­kerf­is­breyt­ing­arnar í gegnum banda­ríska þing­ið. 

Afleið­ing­arnar verða óum­deil­an­lega mun hrað­ari vöxtur ójafn­að­ar. Erfitt að segja til um póli­tískar afleið­ing­ar, ekki síst í ljósi ólíkra áhrifa í ríkjum Banda­ríkj­anna. En alveg sama hver raun­veru­leik­inn verður að lok­um, þá mun Trump vafa­lítið túlka málin sér í hag eins og hann hefur gert til þessa.

Miðflokkurinn hrynur í fylgi og Framsókn eykur við sig
Töluverðar sviptingar eru á fylgi stjórnmálaflokka samkvæmt nýrri könnun MMR.
Kjarninn 14. desember 2018
Vilhjálmur Árnason, stjórnarformaður Siðfræðistofnunar.
Siðfræðistofnun verður stjórnvöldum til ráðgjafar í siðfræðilegum efnum
Siðfræðistofnun verður stjórnvöldum til ráðgjafar í siðfræðilegum efnum tímabilið 1. janúar 2019 til 31. desember 2021. Greiðslur úr ríkissjóði fyrir verkið munu nema 10 milljónum króna árlega.
Kjarninn 14. desember 2018
Græðgi og spilling kemur enn upp í huga almennings - Bankasala framundan
Kannanir sem gerðar voru fyrir starfshóp stjórnvalda sem skilaði af sér Hvítbók um framtíðarsýn fyrir fjármálakerfið benda til þess að hrun fjármálakerfisins sé enn ferskt í minni almennings.
Kjarninn 14. desember 2018
Sératkvæði fyrrverandi stjórnarformanns VÍS ekki birt í skýrslu tilnefningarnefndar
Helga Hlín Hákonardóttir, fyrrverandi stjórnarformaður VÍS, sagði sig úr tilnefningarnefnd félagsins fyrr í vikunni. Ástæðan er sú að hún vildi birta sératkvæði um hvernig næsta stjórn ætti að vera skipuð. Það var ekki birt í skýrslu nefndarinnar.
Kjarninn 14. desember 2018
Skúli: Gerði mikil mistök en nú förum við til baka í „gömlu sýnina“
Skúli Mogensen, forstjóri og eigandi WOW air, sagði í viðtali við Kastljós að hann hafi fulla trú á því að það muni takast að ná samningum við Indigo Partners.
Kjarninn 13. desember 2018
45 prósent álagning íslenskra banka - Það er ríkisins að hagræða
Framkvæmdastjóri Samtaka iðnaðarins segir í grein í Fréttablaðinu, að íslenska ríkið þurfi að beita sér fyrir hagræðingu og skilvirkni í bankakerfinu.
Kjarninn 13. desember 2018
Til sjávar og sveita ýtt úr vör
Viðskiptahraðallinn er ætlaður til að efla frumkvöðlastarfi í sjávarútvegi og landbúnaði.
Kjarninn 13. desember 2018
Eina leiðin til að bjarga WOW air
WOW air hefur sagt upp hundruð starfsmanna, hættir að fljúga til Indlands og Los Angeles og mun hafa fækkað vélum sínum úr 24 í 11 á mjög skömmum tíma. Forstjórinn viðurkennir að rangar ákvarðanir í rekstri séu ástæða stöðunnar.
Kjarninn 13. desember 2018
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar