Ekkert ólöglegt við nafnlausan áróður í þingkosningum

Engir flokkar eru ábyrgir fyrir nafnlausum áróðri hulduaðila í aðdraganda kosninga og stjórnvöld telja sig ekki geta grafist um hverjir standi á bak við slíkan áróður.

Katrín Jakobsdóttir
Auglýsing

Ekk­ert liggur fyrir um það hvaða huldu­að­ilar stóðu að nafn­lausum áróðri í kringum alþing­is­­kosn­­ing­­arnar 2016 og 2017 og ekk­ert liggur fyrir hvort stjórn­mála­sam­tök sem lúta eft­ir­liti Rík­is­end­ur­skoð­unar hafi „staðið á bak við umræddar her­ferðir eða notið góðs af þeim þannig að slíks fram­lags bæri að geta í reikn­ingum stjórn­mála­sam­tak­anna eða ein­stakra fram­bjóð­enda.“ Þá er vand­séð hvað stjórn­völd geti gert til að graf­ast fyrir um hverjir standi á bak við þær.

Þetta er á meðal þess sem fram kemur í skýrslu Katrínar Jak­obs­dóttur for­sæt­is­ráð­herra um aðkomu og hlut­deild huldu­að­ila í kosn­ingum til Alþing­is. Skýrslan er átta blað­síður og var unnin að beiðni þing­manna úr fjórum flokk­um.

Í grein­ar­gerð með skýrslu­beiðn­inni kom fram að nafn­lausar aug­lýs­ingar sem beindust gegn ákveðnum stjórn­mála­flokkum hefðu verið áber­andi á sam­fé­lags­miðlum fyrir alþing­is­kosn­ingar haustin 2016 og 2017. Í skýrsl­unni seg­ir: „Þær síður sem voru mest áber­andi voru Kosn­ingar 2016 og Kosn­ingar 2017 sem beindu spjótum sínum að flokkum á vinstri væng stjórn­mál­anna og Kosn­inga­vaktin sem rak áróður gegn flokkum á hægri vængn­um. Umræddar síður voru allar vistaðar á sam­fé­lags­miðl­inum Face­book. Ekk­ert bendir til þess að umræddar her­ferðir hafi verið ólög­legar miðað við núgild­andi lög og því er vand­séð hvað stjórn­völd geti gert til að graf­ast nánar fyrir um hverjir stóðu á bak við þær.“

Auglýsing
Þegar beiðnin um skýrsl­una var lögð fram í mars síð­ast­liðnum var sér­stak­lega óskað eftir því að skýrslan myndi kanna hvort stjórn­­­mála­­flokk­­ar, sem buðu fram í kosn­­ingum til Alþingis 2016, hafi gert grein fyrir fram­lögum til kosn­­inga­bar­áttu sinnar í formi aug­lýs­inga­her­­ferða á vef- og sam­­fé­lags­miðlum sem kost­aðar voru af þriðja aðila. Einnig er beðið um að mat fari fram á verð­­mæti þeirra fram­laga sem falli undir fram­an­­greinda skil­­grein­ingu og ekki var gerð grein fyrir í árs­­reikn­ingum stjórn­­­mála­­flokk­anna.

Í skýrsl­unni segir að eft­ir­lit Rík­is­end­ur­skoð­unar bein­ist fyrst og fremst að fjár­málum stjórn­mála­sam­taka og ekk­ert liggi fyrir um hvort stjórn­mála­sam­tök sem lúta því eft­ir­liti hafi staðið á bak við umræddar her­ferðir eða notið góðs af þeim þannig að slíks fram­lags bæri að geta í reikn­ingum stjórn­mála­sam­tak­anna eða ein­stakra fram­bjóð­enda.

Æski­legt að í gildi væru reglur

Í nið­ur­stöðukafla skýrsl­unnar segir að grípa þurfi til aðgerða til að koma í veg fyrir „óeðli­leg áhrif á kosn­ingar þar sem stjórn­mála­sam­tök, aðilar tengdir þeim eða aðilar sem draga taum til­tek­inna stjórn­mála­afla geta beitt sér með óprút­tnum hætti án þess að kjós­endur geti áttað sig á hver eigi í hlut eða varað sig á ann­ar­legum hvötum og hags­munum sem kunna að búa að baki.“

Þar stendur einnig að gæta þurfi að því að reglur sem tryggja eigi gagn­sæi fjár­mögn­unar stjórn­mála­starf­semi virki eins og til er ætl­ast. Sama kunni að eiga við um her­ferðir í þágu til­tek­inna mál­efna án þess að þær teng­ist til­teknum stjórn­mála­sam­tök­um. „Þá væri æski­legt að í gildi væru reglur um póli­tískar aug­lýs­ing­ar, ekki síst í aðdrag­anda kosn­inga, og óháð miðl­un­ar­formi.“

Í nið­ur­stöð­unum segir að engar vís­bend­ingar séu um aðkomu erlendra aðila að kosn­inga­bar­áttu hér á landi líkt og verið hefur í mörgum öðrum ríkj­um. „Fyllsta ástæða er þó til að vera á varð­bergi. Fylgj­ast þarf vel með umræðu í öðrum Evr­ópu­ríkjum um aðgerðir til að draga úr umfangi og áhrifum rangra og vill­andi upp­lýs­inga og eftir atvikum fara í sams konar leiðir hér á landi og þar er verið að ræða.“

Athuga­semdir ÖSE

Í grein­ar­gerð með skýrslu­beiðn­inni, sem lögð var fram í mars, kom meðal ann­ars fram að í skýrslu Örygg­is- og sam­vinn­u­­stofn­unar Evr­­ópu (ÖSE) í kjöl­far alþing­is­­kosn­­ing­anna árið 2017 hafi sagt að „að umboð eft­ir­lits­að­ila til eft­ir­lits með ólög­­mætum og nafn­­lausum kosn­­inga­á­róðri á net­miðlum væri ófull­nægj­andi. Athuga­­semdir ÖSE eru alvar­­legar og renna stoðum undir mik­il­vægi þess­­arar skýrslu­beiðn­­i.“

Þar sagði enn fremur að leggja þyrfti mat á það hvort stjórn­­­mála­­flokk­­arnir sem hag höfðu af her­­ferð­unum teld­ust hafa hlotið fram­lag sem nemur kostn­aði við fram­­leiðslu og dreif­ingu þeirra og ef svo er, hvort gerð hafi verið grein fyrir þeim fram­lögum í árs­­reikn­ingum stjórn­­­mála­­flokk­anna. „Þá þarf að kom­­ast að því hverjir stóðu að áróðr­inum og kanna tengslin milli þeirra og stjórn­­­mála­­flokk­anna sem buðu fram til Alþing­­is.“

Sam­kvæmt skýrslu for­sæt­is­ráð­herra er ekk­ert af þessu hægt.

Fram­lög til stjórn­mála­flokka hækkuð um 127 pró­sent

Það var nokkuð arð­bært að kom­ast inn á Alþingi eftir síð­ustu kosn­ing­ar, þar sem fram­lög til stjórn­mála­flokka voru hækkuð um 127 pró­sent á milli jóla og nýárs 2017 sam­kvæmt til­lögu sex þeirra átta flokka sem sæti eiga á Alþingi nú. Nú fá flokk­arnir 648 millj­ónir króna árlega til að skipta á milli sín. Flokk­­arnir sem skrif­uðu sig ekki á til­­lög­una voru Píratar og Flokkur fólks­ins.­

Rík­­is­­stjórn­­­ar­­flokk­­arnir þrír fá sam­tals 347,5 millj­­ónir króna úr rík­­is­­sjóði í ár og fram­lög til þeirra hækka um 195 millj­­ónir króna. Stjórn­­­ar­and­­stöð­u­­flokk­­arnir fá 300,5 millj­­ónir króna, sem er 137 millj­­ónum króna meira en þeir hefðu fengið ef fram­lögin hefðu ekki verið hækk­­uð.



Ásta Höllu Halldórsdóttir
Tvær víddir í sama höfðinu
Kjarninn 18. júní 2018
Ægissíða 123, verðandi húsnæði Chido
Opna mexíkóskan stað í húsnæði Borðsins
Nýr mexíkóskur veitingastaður mun opna á Ægissíðu 123, í gamla húsnæði Borðsins sem lokaði fyrr í þessum mánuði.
Kjarninn 18. júní 2018
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Svarti svanurinn á HM
Kjarninn 18. júní 2018
Þegar Celine Dion drap staðalímyndir og Ísland sigraði besta leikmann í heimi
Íslenska landsliðið er gott í fótbolta, kvikmyndagerðarmenn geta varið víti frá snillingum, leigubílstjórar með áferð leigumorðingja geta búið yfir mýkri hlið, Moskva er stórkostleg og Rússar eru bæði vinalegir og hamingjusamir.
Kjarninn 18. júní 2018
Una Jónsdóttir
Hvað er eðlileg leiga?
Kjarninn 18. júní 2018
Norwegian hefur staðið í nokkrum rekstrarörðugleikum undanfarin misseri.
Sameiningaralda yfirvofandi í evrópskum flugfélögum
Hlutabréfaverð á norska lággjaldaflugfélaginu Norwegian hefur hækkað töluvert það sem af er degi eftir að fréttir bárust um að Lufthansa hefði áhuga að kaupa í það. Forstjóri Lufthansa segir sameiningaröldu yfirvofandi í evrópskum flugfélögum.
Kjarninn 18. júní 2018
Eva Heiða Önnudóttir, doktor við Stjórnmálafræðideild Háskóla Íslands
Sýna minni tryggð við stjórnmálaflokka
Á síðustu þremur áratugum hefur hlutfall tryggra kjósenda stjórnmálaflokka lækkað töluvert, samkvæmt nýbirtri fræðigrein Evu H. Önnudóttur og Ólafs Þ. Harðarsonar.
Kjarninn 18. júní 2018
Þriðji hver doktorsnemi á Íslandi hefur erlent ríkisfang
Fjöldi erlendra doktorsnema hefur tvöfaldast frá árinu 2011 en doktorsnemum hefur fjölgað á öllum almennum námssviðum.
Kjarninn 18. júní 2018
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar