Ekkert ólöglegt við nafnlausan áróður í þingkosningum

Engir flokkar eru ábyrgir fyrir nafnlausum áróðri hulduaðila í aðdraganda kosninga og stjórnvöld telja sig ekki geta grafist um hverjir standi á bak við slíkan áróður.

Katrín Jakobsdóttir
Auglýsing

Ekk­ert liggur fyrir um það hvaða huldu­að­ilar stóðu að nafn­lausum áróðri í kringum alþing­is­­kosn­­ing­­arnar 2016 og 2017 og ekk­ert liggur fyrir hvort stjórn­mála­sam­tök sem lúta eft­ir­liti Rík­is­end­ur­skoð­unar hafi „staðið á bak við umræddar her­ferðir eða notið góðs af þeim þannig að slíks fram­lags bæri að geta í reikn­ingum stjórn­mála­sam­tak­anna eða ein­stakra fram­bjóð­enda.“ Þá er vand­séð hvað stjórn­völd geti gert til að graf­ast fyrir um hverjir standi á bak við þær.

Þetta er á meðal þess sem fram kemur í skýrslu Katrínar Jak­obs­dóttur for­sæt­is­ráð­herra um aðkomu og hlut­deild huldu­að­ila í kosn­ingum til Alþing­is. Skýrslan er átta blað­síður og var unnin að beiðni þing­manna úr fjórum flokk­um.

Í grein­ar­gerð með skýrslu­beiðn­inni kom fram að nafn­lausar aug­lýs­ingar sem beindust gegn ákveðnum stjórn­mála­flokkum hefðu verið áber­andi á sam­fé­lags­miðlum fyrir alþing­is­kosn­ingar haustin 2016 og 2017. Í skýrsl­unni seg­ir: „Þær síður sem voru mest áber­andi voru Kosn­ingar 2016 og Kosn­ingar 2017 sem beindu spjótum sínum að flokkum á vinstri væng stjórn­mál­anna og Kosn­inga­vaktin sem rak áróður gegn flokkum á hægri vængn­um. Umræddar síður voru allar vistaðar á sam­fé­lags­miðl­inum Face­book. Ekk­ert bendir til þess að umræddar her­ferðir hafi verið ólög­legar miðað við núgild­andi lög og því er vand­séð hvað stjórn­völd geti gert til að graf­ast nánar fyrir um hverjir stóðu á bak við þær.“

Auglýsing
Þegar beiðnin um skýrsl­una var lögð fram í mars síð­ast­liðnum var sér­stak­lega óskað eftir því að skýrslan myndi kanna hvort stjórn­­­mála­­flokk­­ar, sem buðu fram í kosn­­ingum til Alþingis 2016, hafi gert grein fyrir fram­lögum til kosn­­inga­bar­áttu sinnar í formi aug­lýs­inga­her­­ferða á vef- og sam­­fé­lags­miðlum sem kost­aðar voru af þriðja aðila. Einnig er beðið um að mat fari fram á verð­­mæti þeirra fram­laga sem falli undir fram­an­­greinda skil­­grein­ingu og ekki var gerð grein fyrir í árs­­reikn­ingum stjórn­­­mála­­flokk­anna.

Í skýrsl­unni segir að eft­ir­lit Rík­is­end­ur­skoð­unar bein­ist fyrst og fremst að fjár­málum stjórn­mála­sam­taka og ekk­ert liggi fyrir um hvort stjórn­mála­sam­tök sem lúta því eft­ir­liti hafi staðið á bak við umræddar her­ferðir eða notið góðs af þeim þannig að slíks fram­lags bæri að geta í reikn­ingum stjórn­mála­sam­tak­anna eða ein­stakra fram­bjóð­enda.

Æski­legt að í gildi væru reglur

Í nið­ur­stöðukafla skýrsl­unnar segir að grípa þurfi til aðgerða til að koma í veg fyrir „óeðli­leg áhrif á kosn­ingar þar sem stjórn­mála­sam­tök, aðilar tengdir þeim eða aðilar sem draga taum til­tek­inna stjórn­mála­afla geta beitt sér með óprút­tnum hætti án þess að kjós­endur geti áttað sig á hver eigi í hlut eða varað sig á ann­ar­legum hvötum og hags­munum sem kunna að búa að baki.“

Þar stendur einnig að gæta þurfi að því að reglur sem tryggja eigi gagn­sæi fjár­mögn­unar stjórn­mála­starf­semi virki eins og til er ætl­ast. Sama kunni að eiga við um her­ferðir í þágu til­tek­inna mál­efna án þess að þær teng­ist til­teknum stjórn­mála­sam­tök­um. „Þá væri æski­legt að í gildi væru reglur um póli­tískar aug­lýs­ing­ar, ekki síst í aðdrag­anda kosn­inga, og óháð miðl­un­ar­formi.“

Í nið­ur­stöð­unum segir að engar vís­bend­ingar séu um aðkomu erlendra aðila að kosn­inga­bar­áttu hér á landi líkt og verið hefur í mörgum öðrum ríkj­um. „Fyllsta ástæða er þó til að vera á varð­bergi. Fylgj­ast þarf vel með umræðu í öðrum Evr­ópu­ríkjum um aðgerðir til að draga úr umfangi og áhrifum rangra og vill­andi upp­lýs­inga og eftir atvikum fara í sams konar leiðir hér á landi og þar er verið að ræða.“

Athuga­semdir ÖSE

Í grein­ar­gerð með skýrslu­beiðn­inni, sem lögð var fram í mars, kom meðal ann­ars fram að í skýrslu Örygg­is- og sam­vinn­u­­stofn­unar Evr­­ópu (ÖSE) í kjöl­far alþing­is­­kosn­­ing­anna árið 2017 hafi sagt að „að umboð eft­ir­lits­að­ila til eft­ir­lits með ólög­­mætum og nafn­­lausum kosn­­inga­á­róðri á net­miðlum væri ófull­nægj­andi. Athuga­­semdir ÖSE eru alvar­­legar og renna stoðum undir mik­il­vægi þess­­arar skýrslu­beiðn­­i.“

Þar sagði enn fremur að leggja þyrfti mat á það hvort stjórn­­­mála­­flokk­­arnir sem hag höfðu af her­­ferð­unum teld­ust hafa hlotið fram­lag sem nemur kostn­aði við fram­­leiðslu og dreif­ingu þeirra og ef svo er, hvort gerð hafi verið grein fyrir þeim fram­lögum í árs­­reikn­ingum stjórn­­­mála­­flokk­anna. „Þá þarf að kom­­ast að því hverjir stóðu að áróðr­inum og kanna tengslin milli þeirra og stjórn­­­mála­­flokk­anna sem buðu fram til Alþing­­is.“

Sam­kvæmt skýrslu for­sæt­is­ráð­herra er ekk­ert af þessu hægt.

Fram­lög til stjórn­mála­flokka hækkuð um 127 pró­sent

Það var nokkuð arð­bært að kom­ast inn á Alþingi eftir síð­ustu kosn­ing­ar, þar sem fram­lög til stjórn­mála­flokka voru hækkuð um 127 pró­sent á milli jóla og nýárs 2017 sam­kvæmt til­lögu sex þeirra átta flokka sem sæti eiga á Alþingi nú. Nú fá flokk­arnir 648 millj­ónir króna árlega til að skipta á milli sín. Flokk­­arnir sem skrif­uðu sig ekki á til­­lög­una voru Píratar og Flokkur fólks­ins.­

Rík­­is­­stjórn­­­ar­­flokk­­arnir þrír fá sam­tals 347,5 millj­­ónir króna úr rík­­is­­sjóði í ár og fram­lög til þeirra hækka um 195 millj­­ónir króna. Stjórn­­­ar­and­­stöð­u­­flokk­­arnir fá 300,5 millj­­ónir króna, sem er 137 millj­­ónum króna meira en þeir hefðu fengið ef fram­lögin hefðu ekki verið hækk­­uð.



Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ingibjörg Isaksen mun leiða lista Framsóknar í Norðausturkjördæmi í haust.
Ingibjörg Isaksen efst hjá Framsókn í Norðausturkjördæmi – Líneik önnur
Ingibjörg Ólöf Isaksen bæjarfulltrúi og framkvæmdastjóri á Akureyri varð hlutskörpust í póstkosningu Framsóknarflokksins í Norðausturkjördæmi. Hafði hún betur en Líneik Anna Sævarsdóttir þingmaður flokksins, sem varð önnur í kjörinu.
Kjarninn 17. apríl 2021
Guðmundur Ingi Guðbrandsson umhverfis- og auðlindaráðherra.
Guðmundur Ingi leiðir Vinstri græn í Kraganum
Forvali Vinstri grænna í Suðvesturkjördæmi lauk kl. 17:10 í dag. Umhverfis- og auðlindaráðherra verður oddviti flokksins í kjördæminu í komandi kosningum.
Kjarninn 17. apríl 2021
Búast má við hraðri lækkun atvinnuleysis þegar ferðamenn koma hingað aftur, samkvæmt Hagfræðistofnun HÍ.
Verðbólgan gæti aukist aftur á næsta ári
Erfitt gæti reynst að stöðva þensluna í íslensku efnahagslífi eftir að faraldrinum lýkur, samkvæmt nýrri hagspá Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands.
Kjarninn 17. apríl 2021
Ásta Möller, fyrir miðju, sat á þingi fyrir Sjálfstæðisflokkinn í áratug með hléum í upphafi aldar. Hún segir ekkert eðlilegra en að varaformaður flokksins sækist eftir oddvitasæti í sínu kjördæmi.
Telur „mikilvægt að veita varaformanni Sjálfstæðisflokksins brautargengi“
Ásta Möller, fyrrverandi þingmaður Sjálfstæðisflokksins og nú kjósandi í Norðvesturkjördæmi, segir að enginn eigi neitt gefið í pólitík og styður Þórdísi Kolbrúnu R. Gylfadóttur í komandi prófkjörsbaráttu við Harald Benediktsson.
Kjarninn 17. apríl 2021
Hvað gerist ef þú fellur í glóandi hraun?
Eigendur Icelandic Lava Show skrifa hraunmola vikunnar á Kjarnann. Þessi er númer tvö.
Kjarninn 17. apríl 2021
Flugfélagið Play kynnti sig til leiks í árslok 2019. Síðan kom heimsfaraldur, en nú er komið nýtt fjármagn að borðinu og stefnt að flugi á næstu mánuðum.
Segir að það sé „sérstök orka“ og „rosalegur kraftur“ hjá Play, sem undirbýr flugtak
Birgir Jónsson, nýráðinn forstjóri flugfélagsins Play, segir að honum líði eins og allt sem hann hafi gert hingað til hafi verið uppbygging að því takast á við forstjórastarfið hjá Play. Félagið auglýsir í dag tvær yfirmannastöður lausar til umsóknar.
Kjarninn 17. apríl 2021
Í bréfinu voru skipulagsbreytingar Þjóðskrár sagðar vanhugsaðar og gerðar í litlu samráði við starfsmenn.
Kraumandi óánægja hjá Þjóðskrá – starfsmenn kvörtuðu til ráðherra
Hluti starfsmanna Þjóðskrár sendi á dögunum bréf á samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra, þar sem miklar aðfinnslur voru gerðar við skipulagsbreytingar og stjórnunarhætti hjá stofnuninni. Mikilvæg verkefni voru sögð í uppnámi.
Kjarninn 17. apríl 2021
Helgi Seljan fréttamaður.
Siðanefnd RÚV segir Helga Seljan að það sé ekki hægt að áfrýja
Siðanefnd RÚV segist ekki hafa neinar forsendur til þess að endurupptaka úrskurð sinn í máli fréttamannsins Helga Seljan. Úrskurðir nefndarinnar séu endanlegir og þeim verði ekki áfrýjað.
Kjarninn 17. apríl 2021
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar