Ekkert ólöglegt við nafnlausan áróður í þingkosningum

Engir flokkar eru ábyrgir fyrir nafnlausum áróðri hulduaðila í aðdraganda kosninga og stjórnvöld telja sig ekki geta grafist um hverjir standi á bak við slíkan áróður.

Katrín Jakobsdóttir
Auglýsing

Ekk­ert liggur fyrir um það hvaða huldu­að­ilar stóðu að nafn­lausum áróðri í kringum alþing­is­­kosn­­ing­­arnar 2016 og 2017 og ekk­ert liggur fyrir hvort stjórn­mála­sam­tök sem lúta eft­ir­liti Rík­is­end­ur­skoð­unar hafi „staðið á bak við umræddar her­ferðir eða notið góðs af þeim þannig að slíks fram­lags bæri að geta í reikn­ingum stjórn­mála­sam­tak­anna eða ein­stakra fram­bjóð­enda.“ Þá er vand­séð hvað stjórn­völd geti gert til að graf­ast fyrir um hverjir standi á bak við þær.

Þetta er á meðal þess sem fram kemur í skýrslu Katrínar Jak­obs­dóttur for­sæt­is­ráð­herra um aðkomu og hlut­deild huldu­að­ila í kosn­ingum til Alþing­is. Skýrslan er átta blað­síður og var unnin að beiðni þing­manna úr fjórum flokk­um.

Í grein­ar­gerð með skýrslu­beiðn­inni kom fram að nafn­lausar aug­lýs­ingar sem beindust gegn ákveðnum stjórn­mála­flokkum hefðu verið áber­andi á sam­fé­lags­miðlum fyrir alþing­is­kosn­ingar haustin 2016 og 2017. Í skýrsl­unni seg­ir: „Þær síður sem voru mest áber­andi voru Kosn­ingar 2016 og Kosn­ingar 2017 sem beindu spjótum sínum að flokkum á vinstri væng stjórn­mál­anna og Kosn­inga­vaktin sem rak áróður gegn flokkum á hægri vængn­um. Umræddar síður voru allar vistaðar á sam­fé­lags­miðl­inum Face­book. Ekk­ert bendir til þess að umræddar her­ferðir hafi verið ólög­legar miðað við núgild­andi lög og því er vand­séð hvað stjórn­völd geti gert til að graf­ast nánar fyrir um hverjir stóðu á bak við þær.“

Auglýsing
Þegar beiðnin um skýrsl­una var lögð fram í mars síð­ast­liðnum var sér­stak­lega óskað eftir því að skýrslan myndi kanna hvort stjórn­­­mála­­flokk­­ar, sem buðu fram í kosn­­ingum til Alþingis 2016, hafi gert grein fyrir fram­lögum til kosn­­inga­bar­áttu sinnar í formi aug­lýs­inga­her­­ferða á vef- og sam­­fé­lags­miðlum sem kost­aðar voru af þriðja aðila. Einnig er beðið um að mat fari fram á verð­­mæti þeirra fram­laga sem falli undir fram­an­­greinda skil­­grein­ingu og ekki var gerð grein fyrir í árs­­reikn­ingum stjórn­­­mála­­flokk­anna.

Í skýrsl­unni segir að eft­ir­lit Rík­is­end­ur­skoð­unar bein­ist fyrst og fremst að fjár­málum stjórn­mála­sam­taka og ekk­ert liggi fyrir um hvort stjórn­mála­sam­tök sem lúta því eft­ir­liti hafi staðið á bak við umræddar her­ferðir eða notið góðs af þeim þannig að slíks fram­lags bæri að geta í reikn­ingum stjórn­mála­sam­tak­anna eða ein­stakra fram­bjóð­enda.

Æski­legt að í gildi væru reglur

Í nið­ur­stöðukafla skýrsl­unnar segir að grípa þurfi til aðgerða til að koma í veg fyrir „óeðli­leg áhrif á kosn­ingar þar sem stjórn­mála­sam­tök, aðilar tengdir þeim eða aðilar sem draga taum til­tek­inna stjórn­mála­afla geta beitt sér með óprút­tnum hætti án þess að kjós­endur geti áttað sig á hver eigi í hlut eða varað sig á ann­ar­legum hvötum og hags­munum sem kunna að búa að baki.“

Þar stendur einnig að gæta þurfi að því að reglur sem tryggja eigi gagn­sæi fjár­mögn­unar stjórn­mála­starf­semi virki eins og til er ætl­ast. Sama kunni að eiga við um her­ferðir í þágu til­tek­inna mál­efna án þess að þær teng­ist til­teknum stjórn­mála­sam­tök­um. „Þá væri æski­legt að í gildi væru reglur um póli­tískar aug­lýs­ing­ar, ekki síst í aðdrag­anda kosn­inga, og óháð miðl­un­ar­formi.“

Í nið­ur­stöð­unum segir að engar vís­bend­ingar séu um aðkomu erlendra aðila að kosn­inga­bar­áttu hér á landi líkt og verið hefur í mörgum öðrum ríkj­um. „Fyllsta ástæða er þó til að vera á varð­bergi. Fylgj­ast þarf vel með umræðu í öðrum Evr­ópu­ríkjum um aðgerðir til að draga úr umfangi og áhrifum rangra og vill­andi upp­lýs­inga og eftir atvikum fara í sams konar leiðir hér á landi og þar er verið að ræða.“

Athuga­semdir ÖSE

Í grein­ar­gerð með skýrslu­beiðn­inni, sem lögð var fram í mars, kom meðal ann­ars fram að í skýrslu Örygg­is- og sam­vinn­u­­stofn­unar Evr­­ópu (ÖSE) í kjöl­far alþing­is­­kosn­­ing­anna árið 2017 hafi sagt að „að umboð eft­ir­lits­að­ila til eft­ir­lits með ólög­­mætum og nafn­­lausum kosn­­inga­á­róðri á net­miðlum væri ófull­nægj­andi. Athuga­­semdir ÖSE eru alvar­­legar og renna stoðum undir mik­il­vægi þess­­arar skýrslu­beiðn­­i.“

Þar sagði enn fremur að leggja þyrfti mat á það hvort stjórn­­­mála­­flokk­­arnir sem hag höfðu af her­­ferð­unum teld­ust hafa hlotið fram­lag sem nemur kostn­aði við fram­­leiðslu og dreif­ingu þeirra og ef svo er, hvort gerð hafi verið grein fyrir þeim fram­lögum í árs­­reikn­ingum stjórn­­­mála­­flokk­anna. „Þá þarf að kom­­ast að því hverjir stóðu að áróðr­inum og kanna tengslin milli þeirra og stjórn­­­mála­­flokk­anna sem buðu fram til Alþing­­is.“

Sam­kvæmt skýrslu for­sæt­is­ráð­herra er ekk­ert af þessu hægt.

Fram­lög til stjórn­mála­flokka hækkuð um 127 pró­sent

Það var nokkuð arð­bært að kom­ast inn á Alþingi eftir síð­ustu kosn­ing­ar, þar sem fram­lög til stjórn­mála­flokka voru hækkuð um 127 pró­sent á milli jóla og nýárs 2017 sam­kvæmt til­lögu sex þeirra átta flokka sem sæti eiga á Alþingi nú. Nú fá flokk­arnir 648 millj­ónir króna árlega til að skipta á milli sín. Flokk­­arnir sem skrif­uðu sig ekki á til­­lög­una voru Píratar og Flokkur fólks­ins.­

Rík­­is­­stjórn­­­ar­­flokk­­arnir þrír fá sam­tals 347,5 millj­­ónir króna úr rík­­is­­sjóði í ár og fram­lög til þeirra hækka um 195 millj­­ónir króna. Stjórn­­­ar­and­­stöð­u­­flokk­­arnir fá 300,5 millj­­ónir króna, sem er 137 millj­­ónum króna meira en þeir hefðu fengið ef fram­lögin hefðu ekki verið hækk­­uð.



CRIPSRi notað til að skoða erfðamengi baktería
Hvaða gen eru það sem bakteríur nýta sér til að verjast sýklalyfjum?
Kjarninn 19. janúar 2019
Viðar Freyr Guðmundsson
Máttlaus áhrif lækkunar hámarkshraða
Leslistinn 19. janúar 2019
Jóhann Bogason
Skömm sé Háskóla Íslands
Kjarninn 19. janúar 2019
Þolendur eiga ekki að þurfa að sitja undir Klausturmönnum
Helga Vala Helgadóttir, formaður stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar, segir að Ágúst Ólafur Ágústsson muni ekki koma aftur til starfa í næstu viku. Hún veit ekkert um hvort Bergþór Ólason eða Gunnar Bragi Sveinsson ætli að gera það.
Kjarninn 19. janúar 2019
Koma svo!
Koma svo!
Koma svo - Fyrirgefðu en má ég vera til?
Kjarninn 19. janúar 2019
Tæknispá 2019
Þroskaðra sprotaumhverfi, Elon Musk í kringum tunglið, mannlegar hliðar tækni, hæpheiðar og -dalir og frú Sirrý á íslensku. Þetta er meðal þess sem fram kemur í árlegri tæknispá Hjálmars Gíslasonar.
Kjarninn 19. janúar 2019
Jón Baldvin: Ásakanir „hreinn uppspuni“ eða „skrumskæling á veruleikanum“
Jón Baldvin hefur verið sakaður um kynferðislega áreitni af fjölda kvenna að undanförnu.
Kjarninn 19. janúar 2019
Andlát og skilnaður valda titringi í Seattle-hagkerfinu
Ævintýraleg auðsöfnun stofnenda verðmætustu fyrirtækja heimsins, Microsoft og Amazon, hefur haft mikil áhrif á Seattle svæðið. Skyndilegt andlát Paul Allen og skilnaður Jeff Bezos, hafa valdið titringi í hagkerfi borgarinnar.
Kjarninn 18. janúar 2019
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar