Ekkert ólöglegt við nafnlausan áróður í þingkosningum

Engir flokkar eru ábyrgir fyrir nafnlausum áróðri hulduaðila í aðdraganda kosninga og stjórnvöld telja sig ekki geta grafist um hverjir standi á bak við slíkan áróður.

Katrín Jakobsdóttir
Auglýsing

Ekk­ert liggur fyrir um það hvaða huldu­að­ilar stóðu að nafn­lausum áróðri í kringum alþing­is­­kosn­­ing­­arnar 2016 og 2017 og ekk­ert liggur fyrir hvort stjórn­mála­sam­tök sem lúta eft­ir­liti Rík­is­end­ur­skoð­unar hafi „staðið á bak við umræddar her­ferðir eða notið góðs af þeim þannig að slíks fram­lags bæri að geta í reikn­ingum stjórn­mála­sam­tak­anna eða ein­stakra fram­bjóð­enda.“ Þá er vand­séð hvað stjórn­völd geti gert til að graf­ast fyrir um hverjir standi á bak við þær.

Þetta er á meðal þess sem fram kemur í skýrslu Katrínar Jak­obs­dóttur for­sæt­is­ráð­herra um aðkomu og hlut­deild huldu­að­ila í kosn­ingum til Alþing­is. Skýrslan er átta blað­síður og var unnin að beiðni þing­manna úr fjórum flokk­um.

Í grein­ar­gerð með skýrslu­beiðn­inni kom fram að nafn­lausar aug­lýs­ingar sem beindust gegn ákveðnum stjórn­mála­flokkum hefðu verið áber­andi á sam­fé­lags­miðlum fyrir alþing­is­kosn­ingar haustin 2016 og 2017. Í skýrsl­unni seg­ir: „Þær síður sem voru mest áber­andi voru Kosn­ingar 2016 og Kosn­ingar 2017 sem beindu spjótum sínum að flokkum á vinstri væng stjórn­mál­anna og Kosn­inga­vaktin sem rak áróður gegn flokkum á hægri vængn­um. Umræddar síður voru allar vistaðar á sam­fé­lags­miðl­inum Face­book. Ekk­ert bendir til þess að umræddar her­ferðir hafi verið ólög­legar miðað við núgild­andi lög og því er vand­séð hvað stjórn­völd geti gert til að graf­ast nánar fyrir um hverjir stóðu á bak við þær.“

Auglýsing
Þegar beiðnin um skýrsl­una var lögð fram í mars síð­ast­liðnum var sér­stak­lega óskað eftir því að skýrslan myndi kanna hvort stjórn­­­mála­­flokk­­ar, sem buðu fram í kosn­­ingum til Alþingis 2016, hafi gert grein fyrir fram­lögum til kosn­­inga­bar­áttu sinnar í formi aug­lýs­inga­her­­ferða á vef- og sam­­fé­lags­miðlum sem kost­aðar voru af þriðja aðila. Einnig er beðið um að mat fari fram á verð­­mæti þeirra fram­laga sem falli undir fram­an­­greinda skil­­grein­ingu og ekki var gerð grein fyrir í árs­­reikn­ingum stjórn­­­mála­­flokk­anna.

Í skýrsl­unni segir að eft­ir­lit Rík­is­end­ur­skoð­unar bein­ist fyrst og fremst að fjár­málum stjórn­mála­sam­taka og ekk­ert liggi fyrir um hvort stjórn­mála­sam­tök sem lúta því eft­ir­liti hafi staðið á bak við umræddar her­ferðir eða notið góðs af þeim þannig að slíks fram­lags bæri að geta í reikn­ingum stjórn­mála­sam­tak­anna eða ein­stakra fram­bjóð­enda.

Æski­legt að í gildi væru reglur

Í nið­ur­stöðukafla skýrsl­unnar segir að grípa þurfi til aðgerða til að koma í veg fyrir „óeðli­leg áhrif á kosn­ingar þar sem stjórn­mála­sam­tök, aðilar tengdir þeim eða aðilar sem draga taum til­tek­inna stjórn­mála­afla geta beitt sér með óprút­tnum hætti án þess að kjós­endur geti áttað sig á hver eigi í hlut eða varað sig á ann­ar­legum hvötum og hags­munum sem kunna að búa að baki.“

Þar stendur einnig að gæta þurfi að því að reglur sem tryggja eigi gagn­sæi fjár­mögn­unar stjórn­mála­starf­semi virki eins og til er ætl­ast. Sama kunni að eiga við um her­ferðir í þágu til­tek­inna mál­efna án þess að þær teng­ist til­teknum stjórn­mála­sam­tök­um. „Þá væri æski­legt að í gildi væru reglur um póli­tískar aug­lýs­ing­ar, ekki síst í aðdrag­anda kosn­inga, og óháð miðl­un­ar­formi.“

Í nið­ur­stöð­unum segir að engar vís­bend­ingar séu um aðkomu erlendra aðila að kosn­inga­bar­áttu hér á landi líkt og verið hefur í mörgum öðrum ríkj­um. „Fyllsta ástæða er þó til að vera á varð­bergi. Fylgj­ast þarf vel með umræðu í öðrum Evr­ópu­ríkjum um aðgerðir til að draga úr umfangi og áhrifum rangra og vill­andi upp­lýs­inga og eftir atvikum fara í sams konar leiðir hér á landi og þar er verið að ræða.“

Athuga­semdir ÖSE

Í grein­ar­gerð með skýrslu­beiðn­inni, sem lögð var fram í mars, kom meðal ann­ars fram að í skýrslu Örygg­is- og sam­vinn­u­­stofn­unar Evr­­ópu (ÖSE) í kjöl­far alþing­is­­kosn­­ing­anna árið 2017 hafi sagt að „að umboð eft­ir­lits­að­ila til eft­ir­lits með ólög­­mætum og nafn­­lausum kosn­­inga­á­róðri á net­miðlum væri ófull­nægj­andi. Athuga­­semdir ÖSE eru alvar­­legar og renna stoðum undir mik­il­vægi þess­­arar skýrslu­beiðn­­i.“

Þar sagði enn fremur að leggja þyrfti mat á það hvort stjórn­­­mála­­flokk­­arnir sem hag höfðu af her­­ferð­unum teld­ust hafa hlotið fram­lag sem nemur kostn­aði við fram­­leiðslu og dreif­ingu þeirra og ef svo er, hvort gerð hafi verið grein fyrir þeim fram­lögum í árs­­reikn­ingum stjórn­­­mála­­flokk­anna. „Þá þarf að kom­­ast að því hverjir stóðu að áróðr­inum og kanna tengslin milli þeirra og stjórn­­­mála­­flokk­anna sem buðu fram til Alþing­­is.“

Sam­kvæmt skýrslu for­sæt­is­ráð­herra er ekk­ert af þessu hægt.

Fram­lög til stjórn­mála­flokka hækkuð um 127 pró­sent

Það var nokkuð arð­bært að kom­ast inn á Alþingi eftir síð­ustu kosn­ing­ar, þar sem fram­lög til stjórn­mála­flokka voru hækkuð um 127 pró­sent á milli jóla og nýárs 2017 sam­kvæmt til­lögu sex þeirra átta flokka sem sæti eiga á Alþingi nú. Nú fá flokk­arnir 648 millj­ónir króna árlega til að skipta á milli sín. Flokk­­arnir sem skrif­uðu sig ekki á til­­lög­una voru Píratar og Flokkur fólks­ins.­

Rík­­is­­stjórn­­­ar­­flokk­­arnir þrír fá sam­tals 347,5 millj­­ónir króna úr rík­­is­­sjóði í ár og fram­lög til þeirra hækka um 195 millj­­ónir króna. Stjórn­­­ar­and­­stöð­u­­flokk­­arnir fá 300,5 millj­­ónir króna, sem er 137 millj­­ónum króna meira en þeir hefðu fengið ef fram­lögin hefðu ekki verið hækk­­uð.



Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Telur stjórnvöld vinna gegn eigin markmiðum með hagræðingarkröfu á Hafró
Forstjóri Hafrannsóknastofnunar segir að stjórnvöld gangi gegn eigin markmiðum um eflingu haf- og umhverfisrannsókna með því að gera sífellda hagræðingarkröfu á Hafró. Hann segir stofnunina sinna hættulega litlum grunnrannsóknum.
Kjarninn 5. júní 2020
Inga Sæland
Segir sama gamla spillingarkerfið blómstra sem aldrei fyrr
„Hvenær hættir maður að verða hissa á sérhagsmunagæslunni í pólitík?“ spyr formaður Flokks fólksins.
Kjarninn 5. júní 2020
Leirdalur með Leirdalsvatni og Leirdalsá falla í Geitdalsá. Í Leirdal hugsar Arctic Hydro sér upphafslón Geitdalsárrvirkjunar.
„Nýtt virkjanaáhlaup“ á hálendi Austurlands verði stöðvað
Stjórnvöld þurfa að koma í veg fyrir að hálendi Austurlands verði raskað frekar og standa við fyrirheit sem gefin voru um að þar yrði ekki virkjað meira. Þetta kemur fram í tillögu að ályktun sem lögð verður fyrir aðalfund Landverndar á morgun.
Kjarninn 5. júní 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Ráðherra metur næstu skref með lögmönnum
Mennta- og menningarmálaráðherra fer nú yfir úrskurð kærunefndar jafnréttismála með lögmönnum. Hún segir að ekki hafi skipt máli að Páll Magnússon væri framsóknarmaður.
Kjarninn 5. júní 2020
Komufarþegar munu þurfa að greiða sjálfir fyrir sýnatöku frá 1. júlí.
Komufarþegar greiða 15 þúsund fyrir sýnatöku
Sýnataka á landmærum Íslands verður gjaldfrjáls fyrstu tvær vikurnar en frá 1. júlí munu komufarþegar þurfa að greiða 15 þúsund krónur fyrir rannsóknina.
Kjarninn 5. júní 2020
Óvenjulegur sjómannadagur framundan
Vegna COVID-19 faraldursins verður sjómannadagurinn í ár ólíkur því sem Íslendingar eiga að venjast. Þó verður lágmarksdagskrá víða um land með heiðrunum aldinna sjómanna, minningarathöfnum og veittar verða viðurkenningar fyrir björgunarafrek.
Kjarninn 5. júní 2020
Jane Goodall fór á þrítugsaldri inn í skóga Tansaníu og dvaldi þar lengi í hópi simpansa. Rannsóknir hennar gjörbreyttu þekkingu manna á öðrum dýrategundum.
Mannkynið er „búið að vera“ ef það skiptir ekki um kúrs í kjölfar COVID
„Við erum komin að tímamótum í sambandi okkar við náttúruna,“ segir Jane Goodall sem barist hefur verið náttúruvernd í sex áratugi. Hún segir að nú hafi opnast lítill gluggi til að gera róttækar breytingar svo koma megi í veg fyrir frekari hörmungar.
Kjarninn 5. júní 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir og Björn Leví Gunnarsson
„Það eru nákvæmlega svona mál sem halda aftur af Íslandi“
Þingmaður Pírata gagnrýnir ákvarðanir mennta- og menningarmálaráðherra. „Svona mál leiða til lélegri niðurstaðna í öllu sem gerist í framhaldinu af því að hæfasta fólkið er ekki að taka ákvarðanirnar.“
Kjarninn 5. júní 2020
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar