Birgir Þór Harðarson

Fjöldi brottkastsmála margfaldaðist eftir að Fiskistofa fór að nota dróna

Veiðieftirlitsmenn hjá Fiskistofu hafa á undanförnum áratug oftast skráð um eða innan við tíu mál sem varða brottkast afla á ári hverju. Í upphafi þessa árs var byrjað að notast við dróna í eftirliti og vonaðist Fiskistofa eftir því að sjá úr lofti góða umgengni við sjávarauðlindina. Þann 25. nóvember voru málin þar sem ætlað var að afla bæði stórra og smárra skipa hefði verið kastað í sjóinn þó orðin að minnsta kosti 120 talsins. Alls fjögur mál varða brottkast af skipum af stærstu gerð, sem veiða með botnvörpu.

Það sem af er ári hefur Fiski­stofa tekið til með­ferðar að minnsta kosti 120 mál sem varða ætlað brott­kast afla frá fiski­skip­um, stórum og smá­um. Lang­flest mál hafa verið til lykta leidd með leið­bein­inga­bréfi frá stofn­un­inni, um að ekki skuli kasta afla í sjó­inn, en einu máli hefur lokið með tíma­bund­inni svipt­ingu veiði­leyfis og þremur með form­legum áminn­ing­um.

Þetta kemur fram í svari Fiski­stofu við fyr­ir­spurn Kjarn­ans um brott­kasts­mál, en um gríð­ar­lega fjölgun mála er að ræða frá fyrri árum. Dróna­eft­ir­lit var tekið upp hjá veiði­eft­ir­lits­mönnum Fiski­stofu í upp­hafi árs og er það búið að „gjör­breyta leikn­um“, ef svo má segja.

Í svari sem Elín Björg Ragn­ars­dóttir sviðs­stjóri veiði­eft­ir­lits hjá Fiski­stofu veitti Kjarn­anum um þessi mál segir að þetta séu ekki alveg nákvæmar tölur og að enn gætu ein­hver mál sem eru á rann­sókn­ar­stigi átt eftir að bæt­ast við bók­hald­ið, auk þess sem nokkur mál hafi verið send til lög­reglu. Árið í heild verður tekið saman og loka­tölur um mála­fjöld­ann gefnar út í febr­úar á næsta ári, í árs­skýrslu stofn­un­ar­inn­ar.

Oft­ast innan við tíu mál síð­asta ára­tug

Fiski­stofa birtir alltaf í árs­skýrslum sínum tölur um fjölda skráðra brott­kasts­mála og í þeim má lesa að mál þar sem fiski­skip eru staðin að brott­kasti afla voru afar fágæt þar til Fiski­stofa byrj­aði að beita drónum við eft­ir­lit sitt.

Brottkast
Infogram

Frá árinu 2012 hefur mála­fjöldi þannig verið frá tveimur og upp í 26 mál, en oft­ast hafa málin verið um eða undir tíu tals­ins. Áhrif drón­anna á mála­fjöld­ann eru umtals­verð, eins og sjá má mynd­inni hér að ofan.

Eina svipt­ing­ar­málið í lok apríl

Sem áður segir hefur ein­ungis eitt mál á árinu leitt til þess að bátur þurfti að sæta tíma­bund­inni svipt­ingu veiði­leyf­is. Það mál varð­aði bát­inn Berg­vík GK 22 og komst upp í eft­ir­liti með dróna þann 28. apr­íl. Berg­vík­inni var óheim­ilt að halda til veiða 2. júlí - 15. júlí, sam­kvæmt ákvörðun Fiski­stofu.

Elín Björg hjá Fiski­stofu sagði við Vísi vegna þessa máls í júlí að á fjöru­tíu mín­útna upp­töku sem hefði legið til grund­vallar veiði­leyf­is­svipt­ing­unni hefði að minnsta kosti 72 bol­fisk­um, aðal­lega þorski, verið kastað fyrir borð.

„Það teljum við vera tals­vert brott­kast. Þetta eru um tveir fiskar á mín­útu af þorski,“ sagði Elín Björg.

Stór skip sem smá

Fiski­stofa gat ekki látið Kjarn­ann hafa upp­lýs­ingar um hvaða skip brott­kasts­málin 120 varð­aði, en gat þó sund­ur­liðað málin eftir því hvers konar veið­ar­færi eru á bát­unum og skip­unum sem staðin hafa verið að ætl­uðu brott­kasti.

Alls eru fleyin 104 tals­ins, stór og smá, en fjögur mál varða skip af stærstu gerð sem eru útbúin botn­vörpum og nítján mál varða skip sem eru útbúin dragnót. Þá varða fjórtán mál skip sem eru með þorsk­fisk­net.

Tegundir veiðarfæra
Infogram

Dróna­eft­ir­litið fer að mestu leyti fram frá landi, sem leiðir til þess að stærstur hluti brott­kasts­mál­anna sem Fiski­stofa skráir er vegna veiða sem fram fara nærri landi. Þó var einnig byrjað að fljúga drón­unum frá skipum á hafi úti á vor­mán­uð­um, en drón­ana er hægt að nota til þess að hafa eft­ir­lit með veiðum í um 10-15 kíló­metra fjar­lægð frá veiði­eft­ir­lits­mann­in­um, sam­kvæmt því sem kom fram í við­tali við Elínu Björgu á mbl.is í upp­hafi árs.

Þar sem eft­ir­litið fer fram nærri landi að mestu þarf þó ekki að koma á óvart að flest mál­anna varða minni báta. Flest mál­anna varða skip sem eru með grá­sleppu­net, eða alls 30 tals­ins og 29 mál varða skip útbúin til hand­færa­veiða og 24 mál varða línu­báta, sem þó rétt er að taka fram að geta verið allt frá því að vera litlir og upp í það að telj­ast tals­vert stór­ir.

Aukið eft­ir­lit í kjöl­far ábend­inga Rík­is­end­ur­skoð­unar

Í upp­hafi árs 2019 skil­aði Rík­is­end­ur­skoðun stjórn­sýslu­út­tekt um eft­ir­lits­hlut­verk Fiski­stofu. Þar fékk stofn­unin tölu­vert bága umsögn fyrir fram­kvæmd þess eft­ir­lits sem henni er ætlað að hafa með hönd­um. Eft­ir­lit með brott­kasti var til dæmis sagt afar tak­mark­að, veik­burða og ómark­visst.

Í upp­hafi þessa árs var svo byrjað að beita drón­unum við eft­ir­lit og er þeim sam­kvæmt umfjöllun á vef Fiski­stofu ætla að vera „fram­leng­ing á augum eft­ir­lits­manna við aðstæður þar sem erfitt er að kom­ast að til eft­ir­lits“ og sagð­ist Fiski­stofa telja að notkun þeirra hefði ákveð­inn „fæl­ing­ar­mátt og varn­að­ar­á­hrif“.

Tekið var fram í umfjöllun Fiski­stofu um þessa nýj­ung í eft­ir­liti að tækj­unum væri alltaf stjórnað af veiði­eft­ir­lits­manni sem væri við­staddur og sæi myndefnið úr mynda­vél drón­ans í beinu streymi. Ekki væri kveikt á upp­töku nema eft­ir­lits­maður hafi talið sig sjá brot – og allt væri þetta eft­ir­lit í sam­ræmi við gild­andi reglur og fyr­ir­mæli Per­sónu­vernd­ar.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Efnisflokkar:
Meira eftir höfundinnArnar Þór Ingólfsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar