Undirskriftir þrýsta á um þjóðfélagsbreytingar en valdið liggur hjá óútreiknanlegum forseta

h_50008892-1.jpg
Auglýsing

Nú stendur yfir kraft­mikil und­ir­skrift­ar­söfnun þar sem skorað er á for­seta Íslands að setja ráð­stöfun á fisk­veiði­auð­lind­inni til lengri tíma en eins árs í þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu. Ástæðan söfn­un­ar­innar nú er frum­varp Sig­urðar Inga Jóhanns­son­ar, sjáv­ar­út­vegs- og land­bún­að­ar­ráð­herra, um að útgerðir fái mak­ríl­kvóta úthlutað án end­ur­gjalds til sex ára í senn. Jón Steins­son, hag­fræð­ingur við Col­umbi­a-há­skóla og einn aðstand­enda und­ir­skrifta­söfn­un­ar­inn­ar, hefur sagt að verði frum­varpið að lögum sé verið að færa útgerðum mak­ríl­kvót­ann með 80 pró­sent afslætti. Stærri hluti af arð­semi hans eigi að renna til þjóð­ar­inn­ar.

Þetta er fjarri því fyrsta und­ir­skrifta­söfn­unin sem ráð­ist hefur verið í á und­an­förnum árum þar sem hópar reyna að knýja á um breyt­ingar á ákvörð­unum í krafti fjöld­ans. Þvert á móti.

Örygg­is­vent­ill þjóð­ar­vilj­ans



Þjóð­ar­at­kvæða­greiðslur eru sögu­lega ekki stór hluti af lýð­ræð­is­hefð Íslend­inga. Líkt og flest allar aðrar vest­rænar þjóðir völdu Íslend­ingar að setja á fót full­trúa­lýð­ræði þar sem kjörnum full­trúum var falin ákvörð­un­ar­taka fyrir hönd þjóð­ar­inn­ar. Í kjöl­far upp­lýs­inga­bylt­ing­ar­innar sem varð sam­hliða útbreiðslu inter­nets­ins jókst aðgengi almennra borg­ara að upp­lýs­ingum og geta þeirra til að taka upp­lýstar og vel ígrund­aðar ákvarð­anir sömu­leið­is.

Í stjórn­ar­skrá Íslands er ákvæði um mál­skots­rétt for­seta. Ákvæð­ið, sem oft hefur verið kall­aður örygg­is­vent­ill þjóð­ar­vilj­ans, virkar þannig að sitj­andi for­seti getur synjað lögum um und­ir­skrift og vísað þeim þannig til þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu. Fyrstu 60 árin eftir sjálf­stæði Íslend­inga var mál­skots­rétt­ur­inn ónýtt­ur. Í raun má segja að ein­ungis einu sinni á því tíma­bili hafi mynd­ast mik­ill þrýst­ingur á sitj­andi for­seta að beita hon­um.

Auglýsing

Ólafur Ragnar Grímsson hlustaði á þá 30 þúsund sem skoruðu á hann að bjóða sig aftur fram til embættis forseta Íslands. MYND:EPA Ólafur Ragnar Gríms­son hlust­aði á þá 30 þús­und sem skor­uðu á hann að bjóða sig aftur fram til emb­ættis for­seta Íslands. MYND:EPA

Þrýst á for­seta vegna EES



Árið 1992 tók stjórn­ar­and­staðan á Alþingi sig saman og lagði fram þings­á­lykt­un­ar­til­lögu um að aðild Íslands að Evr­ópska efna­hags­svæð­inu (EES) yrði borin undir þjóð­ar­at­kvæði. Flutn­ings­menn til­lög­unar voru Ingi­björg Sól­rún Gísla­dótt­ir, Stein­grímur Her­manns­son, Ólafur Ragnar Gríms­son, Kristín Ein­ars­dótt­ir, Páll Pét­urs­son og Ragnar Arn­alds.

Sum­arið áður, 1991, hafði verið hrint af stað und­ir­skrifta­söfnun á lands­vísu gegn aðild að EES. Þegar und­ir­skrift­irnar voru afhentar þáver­andi for­seta Alþing­is, Sal­ome Þor­kels­dótt­ur, rúmu ári síðar höfðu safn­ast um 34 þús­und. Þetta var fyrir tíma inter­nets­ins og því voru allar und­ir­skrift­irnar hand­skrif­að­ar. Þær breyttu því þó ekki að þingið sam­þykkti aðild­ina og snér­ust and­ófs­menn hennar sér að þáver­andi for­seta Íslands, Vig­dísi Finn­boga­dótt­ur. Eftir umhugs­un­ar­frest ákvað Vig­dís að beita ekki mál­skots­rétt­in­um. Í grein eftir Baldur Þór­halls­son, sem birt­ist í bók­inni „Evr­ópu­stefna íslenskra stjórn­valda: Stefnu­mót­un, átök og afleið­ing­ar“, kom fram að Vig­dís taldi sig hafa átt gríð­ar­lega erfitt með að fara gegn þjóð­kjörnu þingi.

Allt breyt­ist með Ólafi Ragn­ari



Árið 1996 var Ólafur Ragnar Gríms­son kjör­inn for­seti. Á svip­uðum tíma var net­notkun að verða almenn og sam­hliða varð auð­veld­ara fyrir fólk sem hafði sam­eig­in­lega skoðun á ákveðnum málum að ná saman og mynda fylk­ing­ar. Í maí 2004 reyndi í fyrsta sinn af alvöru á hvort Ólafur Ragnar myndi nota mál­skots­rétt­inn. Þá safn­aði félags­skapur sem kall­aði sig Fjöl­miðla­sam­bandið 31.752 und­ir­skriftum á tólf dög­um. Hóp­ur­inn vildi að Ólafur Ragnar myndi neita að und­ir­rita lög um fjöl­miðla sem Alþingi hafði skömmu áður sam­þykkt, en þau tak­mörk­uðu eign­ar­hald á fjöl­miðlum þannig að eng­inn mætti eiga meira en fjórð­ungs­hlut í slíkum rekstri.

Annan dag júní­mán­aðar boð­aði for­set­inn til blaða­manna­fundar á Bessa­stöðum og til­kynnti að hann hefði ákveðið að stað­festa ekki lög­in. Í yfir­lýs­ingu Ólafs Ragn­ars kom meðal fram að „því miður hefur skort á sam­hjóm­inn sem þarf að vera milli þings og þjóðar í svo mik­il­vægu máli. Fjöl­miðlar eru sá horn­steinn í lýð­ræð­is­skipan og menn­ingu okkar Íslend­inga að ekki er far­sælt að var­an­lega verði djúp gjá milli þing­vilja og þjóð­ar­vilja. Slíka gjá þarf að brú­a“.  Rík­is­stjórn Dav­íðs Odds­sonar dró lögin síðar til baka og lagði fram ný. Með því var komið í veg fyrir að málið færi í þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu.

Doði á útrás­ar­ár­unum



Und­ir­skrifta­safn­anir um ákveðnar þjóð­fé­lags­breyt­ingar urðu ekk­ert sér­lega margar næstu árin, þrátt fyrir sett for­dæmi. Doði sem fylgdi ímynd­aðri vel­sæld útrás­ar­ár­anna spil­aði þar stórt hlut­verk. Und­ir­liggj­andi var til­finn­ing um að Ísland væri bara hárs­breidd frá því að verða rík­asta og besta land í heimi.

Sú und­ir­skrifta­söfnun sem vakti mesta athygli á þessum tíma var áskorun á dag­blaðið DV að breyta rit­stjórn­ar­stefnu sinni sem hrint var af stað í jan­úar 2006. Undir hana skrif­uðu 32 þús­und Íslend­ingar á tveimur dög­um. Söfn­unin var sett í gang í kjöl­far þess að síðar dæmdur barn­a­níð­ingur svipti sig lífi eftir umfjöllun DV um brot hans. Und­ir­skrift­ar­söfn­unin leiddi til þess að þáver­andi rit­stjórar DV, Jónas Krist­jáns­son og Mik­ael Torfa­son, sögðu upp störf­um.

32 þúsund manns skrifuðu undir áskorun um að DV ætti að breyta ritstjórnarstefnu sinni í janúar 2006. Undirskriftarsöfnunin leiddi til þess að þáverandi ritstjórar DV, Jónas Kristjánsson og Mikael Torfason, sögðu af sér. 32 þús­und manns skrif­uðu undir áskorun um að DV ætti að breyta rit­stjórn­ar­stefnu sinni í jan­úar 2006. Und­ir­skrift­ar­söfn­unin leiddi til þess að þáver­andi rit­stjórar DV, Jónas Krist­jáns­son og Mik­ael Torfa­son, sögðu upp störf­um.

Hrunið hrinti af stað bylt­ingu



Eftir hrunið sem varð haustið 2008, bús­á­hald­ar­bylt­ing­una sem fylgdi og háværar kröfur um breytta stjórn­ar­hætti hafa und­ir­skrifta­safn­anir notið auk­inna vin­sælda sem tól til að reyna að þrýsta á breyt­ing­ar. Í raun varð algjör bylt­ing á notkun þeirra til að reyna að breyta þjóð­fé­lag­inu í eina eða aðra átt.

Strax í októ­ber 2008 var sett á fót söfnun með kröfu um þing­kosn­ing­ar. Á nokk­urra mán­aða tíma­bili skrif­uðu á sjö­unda þús­und manns undir hana. Kosn­ingar fóru síðan fram vorið 2009 og skömmu síðar var til­kynnt um að Ísland hefði náð sam­komu­lagi í hinni svoköll­uðu Ices­a­ve-­deilu.

Rík­is­á­byrgð á lögum þess efnis var sam­þykkt um haustið og Ólafur Ragnar skrif­aði undir þau í byrjun sept­em­ber. Þá höfðu um tíu þús­und manns þegar skrifað undir áskorun til hans um að gera það ekki. Málið hlaut þó ekki braut­ar­gengi og sam­komu­lag, sem í dag­legu tali er oft­ast kallað Ices­ave II, var sam­þykkt á Alþingi í lok árs 2009. Þann 5. jan­úar 2010 beitti Ólafur Ragnar mál­skots­rétt­inum í annað sinn og synj­aði lög­unum stað­fest­ing­ar. Í rök­stuðn­ingi fyrir þeim gjörn­ingi vís­aði hann meðal ann­ars í að honum hafi verið afhentar und­ir­skriftir um 56 þús­und manns sem höfðu skorað á hann að taka þessa ákvörð­un. For­set­inn sagð­ist hafa látið fram­kvæma stikkprufur úr list­an­um, enda hafði komið fram gagn­rýni á að bæði Mikki mús og Andrés önd væru á hon­um. Í þjóð­ar­at­kvæða­greiðsl­unni sem fylgdi á eft­ir, þeirri fyrstu í lýð­veld­is­sög­unni eftir beit­ingu mál­skots­réttar for­seta, höfn­uðu 93,2 pró­sent þeirra sem kusu samn­ingn­um.

Gríðarleg andstaða var á meðal íslensks almennings við Icesave-samninganna. Gríð­ar­leg and­staða var á meðal íslensks almenn­ings við Ices­a­ve-­samn­ing­anna.

Tæpu ári eftir að Ices­ave II var afgreitt náði ný samn­inga­nefnd undir for­ystu banda­ríska lög­manns­ins Lee Buchheit nýjum samn­ingi sem þótti mun álit­legri. And­staðan í sam­fé­lag­inu gegn því að semja um Ices­a­ve, sama hversu góður samn­ingur lá á borð­inu, var þó áfram víð­tæk. Enn var hlaðið í und­ir­skrifta­söfnun og í þetta sinn söfn­uð­ust rúm­lega 37 þús­und und­ir­skrift­ir. For­set­inn neit­aði aftur að skrifa undir og bar fyrir sig að þjóðin hefði farið með lög­gjaf­ar­valdið í þessu máli ásamt Alþingi.

Spreng­ing á und­an­förnum tveimur árum



Á 2011-2012 fjölg­aði und­ir­skrifta­söfn­unum gríð­ar­lega. Í jan­úar 2011 var blásið til slíkrar gegn sölu á HS Orku til kanadíska fyr­ir­tæk­is­ins Magma. Þegar hún var yfir­staðin höfðu rúm­lega 47 þús­und manns skrifað und­ir. Skömmu síðar skráðu 41.525 sig í söfnun á vegum FÍB þar sem hug­myndum um vega­tolla á þjóð­vegi var mót­mælt. Á svip­uðum tíma skil­uðu Hags­muna­sam­tök heim­il­anna Alþingi inn 37.743 und­ir­skrift­um. Yfir­skrift þeirrar söfn­unar var: „Í nafni almanna­hags­muna krefj­umst við und­ir­rituð almennra og rétt­látra leið­rétt­inga á stökk­breyttum lánum heim­il­anna og afnáms verð­trygg­ing­ar“.  Í apríl sama ár var reynt að hrinda af stað söfnun gegn nýjum fjöl­miðla­lög­um. Ein­ungis fjögur þús­und manns skrif­uðu undir hana áður en lögin voru sam­þykkt á Alþingi.

Þegar Jóni Gnarr, þáverandi borgarstjóra Reykjavíkur, voru afhentar undirskriftir um að halda Reykjavíkurflugvelli í Vatnsmýrinni höfðu 69.802 manns skrifað undir. Sú undirskriftasöfnun, sem fer fram undir nafninu „Hjartað í Vatnsmýrinni“, er sú fjölmennasta sem ráðist hefur verið í á Íslandi. Þegar Jóni Gnarr, þáver­andi borg­ar­stjóra Reykja­vík­ur, voru afhentar und­ir­skriftir um að halda Reykja­vík­ur­flug­velli í Vatns­mýr­inni höfðu 69.802 manns skrifað und­ir. Sú und­ir­skrifta­söfn­un, sem fer fram undir nafn­inu „Hjartað í Vatns­mýr­inn­i“, er sú fjöl­menn­asta sem ráð­ist hefur verið í á Ísland­i.

Í aðdrag­anda for­seta­kosn­ing­anna 2012 tók hópur manna sig saman og setta af stað und­ir­skrifta­söfnun til að skora á Ólaf Ragnar Gríms­son að bjóða sig fram aft­ur. Alls skrif­uðu 30.773 undir og Ólafur Ragnar gaf sig. Þegar hann til­kynnti um þessa afstöðu sína sagði hann í sam­tali við Morg­un­blaðið að „höfðað [hefði ver­ið] með mjög skýrum hætti til mín um það að ég geti nán­ast ekki leyft mér að að fara af vett­vangi við þessar aðstæð­ur“. Því er ljóst að í þessu sam­hengi, þar sem verið var að skora á hann, voru rúm­lega 30 þús­und und­ir­skriftir stað­fest­ing á því að höfðað væri til for­set­ans með mjög skýrum hætti.  Síðar á árinu var ráð­ist í und­ir­skrifta­söfnun til að hvetja Jóhönnu Sig­urð­ar­dótt­ur, þáver­andi for­sæt­is­ráð­herra, til að biðj­ast lausnar fyrir ráðu­neyti sitt. Í byrjun júní það ár höfðu 9.556 manns ritað undir þá kröfu.



Öll met slegin



Á árinu 2013 fór fjöldi und­ir­skrifta­safn­anna síðan út fyrir allan þjófa­bálk. Stutt leit á net­inu sýndi að á því ári var hlaðið í und­ir­skrifta­söfnun um verndun Mývatns, gegn nið­ur­skurði fjár­fram­laga til LÍN (5.821) og með því að flytja Edward Snowden til Íslands (2.014). Þá eru ótaldar ýmsar safn­anir um að flýta hinum og þessum sam­göngu­fram­kvæmd­un­um, til stuðn­ings atvinnu­lausum (22), gegn því að íslenskum börnum yrði skilað til erlends for­ráða­for­eldris (2.391),til stuðn­ings Pri­yönku (1.060) og fyrir björgun Ing­ólfs­torgs og NASA (tæp­lega 18 þús­und). Fyrir skemmstu bætt­ist svo við áskorun á Vig­dísi Hauks­dóttur um að segja af sér (3.448), eftir að hafa, að því er virtist, hótað að skerða fjár­fram­lög til RÚV vegna þess að frétta­flutn­ingur þess var henni ekki að skapi.

Þrjár safn­anir sem ráð­ist var í á því ári vöktu mesta athygli og safnað flestum und­ir­skrift­um, þótt þær hafi enn sem komið er ekki skilað neinum til­finn­an­legum árangri. Sú fyrsta var söfnun SÁÁ vegna áskor­unar á stjórn­völd um að verja tíu pró­sent af áfeng­is­gjaldi til að byggja upp úrræði fyrir vers settu áfeng­is- og vímu­efna­sjúk­ling­anna og fleiri til­greind úrræði sem heyra undir sama mála­flokk. Í júní 2013 afhentu sam­tökin um 31 þús­und und­ir­skrift­ir. Önnur var áskorun á for­seta Íslands um að synja lögum um breyt­ingar á veiði­leyfagjöldum um und­ir­skrift. Í júlí 2013 var for­set­anum afhentar 34.882 und­ir­skrift­ir  vegna þessa. Það kom þó ekki í veg fyrir að hann skrif­aði undir lögin. Sam­stundis var sett í gang ný und­ir­skrifta­söfnun sem bar nafnið „Áskorun til for­seta Íslands um afsögn“  (1.668).

Þriðja var und­ir­skrifta­söfnun sem fram fer á heima­síð­unni www.­lend­ing.is og snýst um að halda flug­vell­inum í Vatns­mýr­inni. Þegar Jóni Gnarr, þáver­andi borg­ar­stjóra Reykja­vík­ur, voru afhentar und­ir­skrift­irnar höfðu 69.802 manns skrifað und­ir. Sú und­ir­skrifta­söfn­un, sem fer fram undir nafn­inu „Hjartað í Vatns­mýr­inn­i“, er sú fjöl­menn­asta sem ráð­ist hefur verið í á Íslandi.

Meiri þungi í söfn­unum síð­ustu tveggja ára



Síð­ustu tvö ár hefur hægst umtals­vert á und­ir­skrifta­söfn­un­ar­ofsa íslensku þjóð­ar­inn­ar. Þ.e. fjöldi und­ir­skrifta­safn­anna sem vakið hafa athygli hefur dreg­ist mjög sam­an. Á árinu 2014 vakti í raun ein­ungis ein und­ir­skrifta­söfnun mikla athygli og náði að hrífa fjöld­ann með sér. Það var áskorun til stjórn­valda um að setja áfram­hald við­ræðna um Evr­ópu­sam­bands­að­ild í þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu, sem 53.555 manns skrif­uðu und­ir. Það gerir hana að þriðju fjöl­mennstu und­ir­skrifta­söfnun sem farið hefur fram hér­lend­is. Ýmis­legt annað var reyndar reynt, án þess að það hafi náð miklu flugi. Ást­þór Magn­ús­son, fyrrum for­seta­fram­bjóð­andi, safn­aði til dæmis und­ir­skriftum um að krefj­ast afsagnar Hönnu Birnu Krist­jáns­dóttur sem þing­manns. Alls skrif­uðu 597 manns undir hana. Þá var reynt að fá íslensk stjórn­völd til að slíta stjórn­mála­sam­starfi við Ísra­el, en ein­ungis 6.916 skrif­uðu undir þá kröfu.

Í ár virð­ist áskorun til for­seta Íslands um að setja ráð­stöfun á fisk­veiði­auð­lind­inni til lengri tíma en eins árs í þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu ætla að ná miklu flugi. Þegar þetta er skrifað hafa 29 þús­und manns skrifað undir áskor­un­ina þrátt fyrir að söfnun und­ir­skrifta hafi ein­ungis staðið yfir í örfáa daga.

Ákvarð­anir teknar með und­ir­skrifta­listum



Þann 20. októ­ber 2012 var kosið um hvort ýmsar til­lögur stjórn­laga­ráðs ættu að verða lagðar til grund­vallar frum­varpi að nýrri stjórn­ar­skrá. Ein spurn­ing­anna sem þar var undir var svona: „Vilt þú að í nýrri stjórn­ar­skrá verði ákvæði um að til­tekið hlut­fall kosn­ing­ar­bærra manna geti kraf­ist þess að mál fari í þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu?“. Tæp­lega 2/3 þeirra 72.523 manna sem svör­uðu þess­ari spurn­ingu gerðu það ját­andi. Í henni var ekki til­tekið hvaða hlut­fall ætti að vera um að ræða.

Það var hins vegar gert í til­lögum stjórn­laga­ráðs. Í 65 grein þess frum­varps sem ráðið vildi leggja fram er fjallað um mál­skots­rétt þjóð­ar­inn­ar.

Þar stend­ur: „Tíu af hundraði kjós­enda geta kraf­ist þjóð­ar­at­kvæðis um lög sem Alþingi hefur sam­þykkt. Kröf­una ber að leggja fram innan þriggja mán­aða frá sam­þykkt lag­anna. Lögin falla úr gildi, ef kjós­endur hafna þeim, en ann­ars halda þau gildi sínu. Alþingi getur þó ákveðið að fella lögin úr gildi áður en til þjóð­ar­at­kvæðis kem­ur“.

Í síð­ustu Alþing­is­kosn­ing­um, í apríl 2013, voru kosn­inga­bærir Íslend­ingar um 238 þús­und tals­ins. Það hefði því þurft um 23.800 manns til að knýja á um þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu ef til­lögur stjórn­laga­ráðs hefðu orðið að veru­leika.

Ef þetta við­mið væri í stjórn­ar­skrá væri því nóg að gera hjá íslenskum almenn­ingi að kjósa yfir sig þjoð­fé­lags­breyt­ing­ar. Að kjósa um eign­ar­hald á fyr­ir­tækj­um. Um flug­velli og allskyns mál sem ann­að­hvort skuld­binda rík­is­sjóðs til fjár­út­láta eða skikka hann til að gefa frá sér tekj­ur. Frá árs­byrjun 2010 hefði íslenskur almenn­ingur kosið um Ices­ave II, Ices­ave III, sölu á HS Orku, vega­tolla, almenna skulda­nið­ur­fell­ingu og afnám verð­trygg­ing­ar, um að skuld­binda rík­is­sjóð til að eyða hluta áfeng­is­gjalds til til­greindra verk­efna, um breyt­ingar á veiði­leyfagjaldi, um fram­tíð flug­vallar í Vatns­mýr­inni, um að áfram­hald við­ræðna um aðild Íslands að Evr­ópu­sam­band­inu og nú um ráð­stöfun á fisk­veiði­auð­lind­inni til lengri tíma en eins árs.

Ólafur Ragnar Gríms­son hefur sýnt það á for­seta­stóli að hann er til­bú­inn að brúa gjá milli þings og þjóð­ar. Það hefur hann nú gert þrí­vegis og hann hefur látið mjög sterkt í það skína að ráð­stöfun á fisk­veiði­auð­lind­inni geti hentað mjög vel í þjóð­ar­at­kvæði. Því verður mjög athygl­is­vert að sjá hvernig for­set­inn bregst við þeirri und­ir­skrifta­söfnun sem nú stendur yfir á vef­síð­unni thjod­ar­eign.­is.

Lars Larsen
„Go´daw, jeg hedder Lars Larsen, jeg har et godt tilbud“
Danski milljónamæringurinn Lars Lar­sen lést á heim­ili sínu í síðustu viku, 71 árs að aldri. Hann var á meðal auðugustu manna í Danmörku og jafnframt þeirra þekktustu. Kjarninn rifjar hér upp sögu hans.
Kjarninn 25. ágúst 2019
Árni Már Jensson
Að lesa milli línanna
Kjarninn 25. ágúst 2019
Guðrún Margrét Jóhannsdóttir
„Að hanna er eins og að anda með heilanum“
Guðrún Margrét Jóhannsdóttir safnar nú fyrir nýrri hönnun á Karolina Fund.
Kjarninn 25. ágúst 2019
Matthildur Björnsdóttir
Af hverju eru goðsagnir takmarkandi?
Kjarninn 25. ágúst 2019
Ólafur Ísleifsson, þingmaður Miðflokksins, spurði um innstæðutryggingar.
Um 83 prósent innstæðna í íslenskum bönkum voru tryggðar um áramót
Tryggingasjóður innstæðueigenda tryggir um 83 prósent af þeim 1.707 milljörðum króna sem geymdir voru á íslenskum bankareikningum í lok síðasta árs. Samt voru bara 38 milljarðar króna í sjóðnum.
Kjarninn 25. ágúst 2019
Benedikt Jóhannesson
Styrmir gegn Styrmi – Frumkvöðull í einkavæðingu orkufyrirtækja
Kjarninn 25. ágúst 2019
Donald Trump, forseti Bandaríkjanna.
Trump um Trump frá Trump til Trump
Bandarískir ráðamenn reyna nú hvað þeir geta að bæta fyrir geðvonskutíst og eftiráskýringar Bandaríkjaforseta um aflýsingu Danmerkurferðar sinnar. Ástæðuna sagði forsetinn þá að danski forsætisráðherrann vildi ekki ræða hugmynd hans um kaup á Grænlandi.
Kjarninn 25. ágúst 2019
Listi yfir þjónustugjöld bankanna skólabókardæmi um fákeppni
Gylfi Zoega segir að það sé ekki hægt að nota ódýrt kort í innanlandsviðskiptum hérlendis vegna þess að það myndi minnka hagnað bankanna.
Kjarninn 25. ágúst 2019
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None