Vilja að hægt verði að breyta stjórnarskrá án þingrofs

Þingmenn úr þremur stjórnarandstöðuflokkum, auk eins sem stendur utan flokka, vilja að breytingar á stjórnarskrá fari í þjóðaratkvæðagreiðslu til að undirstrika vald þjóðarinnar sem stjórnarskrárgjafa.

Logi Einarsson, formaður Samfylkingarinnar, er fyrsti flutningsmaður frumvarpsins.
Logi Einarsson, formaður Samfylkingarinnar, er fyrsti flutningsmaður frumvarpsins.
Auglýsing

Alls 17 þing­menn frá Sam­fylk­ingu, Pírötum og Flokki fólks­ins, auk eins utan flokka, hafa lagt fram breyt­ing­ar­til­lögu við stjórn­ar­skrár­frum­varp Katrínar Jak­obs­dóttur for­sæt­is­ráð­herra. Ef breyt­ing­ar­til­lagan yrði sam­þykkt myndi verða hægt að breyta stjórn­ar­skrá án þing­rofs, en í dag þurfa tvö þing að sam­þykkja breyt­ingar á stjórn­ar­skrá áður en þær taka gildi.

­Sam­kvæmt breyt­ing­ar­til­lög­unni á að leggja frum­varp sem sam­þykkt hefur verið á Alþingi um breyt­ingar á stjórn­ar­skrá í þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu til að und­ir­strika vald þjóð­ar­innar sem stjórn­ar­skrár­gjafa. Til þess að það verði hægt vilja þing­menn­irnir að nýrri grein verði bætt við stjórn­ar­skránna þess efn­is. Í grein­inni á enn fremur að segja að þjóð­ar­at­kvæða­greiðslan eigi að „fara fram í fyrsta lagi sex mán­uðum og í síð­asta lagi níu mán­uðum eftir sam­þykkt frum­varps­ins á Alþingi. Sé frum­varpið sam­þykkt með meiri hluta greiddra atkvæða í þjóð­ar­at­kvæða­greiðsl­unni skal það stað­fest af for­seta lýð­veld­is­ins innan tveggja vikna og er þá gild stjórn­ar­skip­un­ar­lög.“

Katrín mun mæla fyrir frum­varpi sínu um stjórn­ar­skrár­breyt­ingar á Alþingi í dag. Sam­kvæmt frum­varp­inu munu nokkur atriði stjórn­ar­skrár­innar taka breyt­ing­um, verði það sam­þykkt. Þar er um að ræða atriði sem fjalla um for­seta Íslands, rík­is­stjórn­ir, verk­efni fram­kvæmd­ar­valds, umhverf­is­vernd, auð­lindir í nátt­úru Íslands og íslensk tunga.

Breyt­ing­ar­til­lagan er lögð fram af Loga Ein­ars­syni, Andr­ési Inga Jóns­syni, Helga Hrafni Gunn­ars­syni, Ingu Sæland, Albertínu Frið­björgu Elí­as­dótt­ur, Birni Leví Gunn­ars­syni, Ágústi Ólafi Ágústs­syni, Jóni Þór Ólafs­syni, Guð­jóni S. Brjáns­syni, Söru Elísu Þórð­ar­dótt­ur, Guð­mundi Andra Thors­syni, Smára McCart­hy, Helgu Völu Helga­dótt­ur, Þór­hildi Sunnu Ævars­dótt­ur, Odd­nýju G. Harð­ar­dótt­ur, Rósu Björk Brynj­ólfs­dóttur og Guð­mundi Inga Krist­ins­syni.

Vilja öðru­vísi auð­linda­á­kvæði

Þetta er ekki eina breyt­ing­ar­til­lagan sem lögð hefur verið fram vegna frum­varps Katrín­ar. Tvær aðr­ar, sem snúa að auð­linda­á­kvæði frum­varps­ins, höfðu þegar komið fram. 

Auglýsing
Í frum­varpi Katrínar segir að auð­lindir nátt­úru Íslands til­­­heyri íslensku þjóð­inni. Nátt­úru­auð­lindir og lands­rétt­indi sem ekki séu háð einka­­­eign­­­ar­rétti séu þjóð­­­ar­­­eign og að eng­inn geti fengið þau gæði eða rétt­indi til eignar eða var­an­­­legra afnota. þá eigi að kveða á um gjald­­­töku fyrir heim­ildir til nýt­ingar í ábata­­­skyni með lög­­­um, ekki í stjórn­­­­­ar­­­skrá.

Sami hópur og vill afnema þörf­ina á þing­rofi til að breyta stjórn­ar­skrá lagði fram breyt­ing­ar­til­lögu á þessu ákvæði í lok síð­asta mán­að­ar. 

Hún felur meðal ann­­­ars í sér að bannað yrði að veð­­­setja auð­lindir sem séu sam­eig­in­­­leg og ævi­var­andi eign þjóð­­­ar­inn­­­ar. Það gæti haft mikil áhrif á stöðu mála innan sjá­v­­­­ar­út­­­­­vegs­ins ef veið­i­­heim­ildir yrðu inn­­­­­kall­aðar með ein­hverjum hætti og leigðar út að nýju, þar sem stór hluti úthlut­aðs kvóta hefur verið veð­­­settur til að kaupa upp veið­i­­heim­ildir ann­­­arra eftir að slíkt var leyft með lögum árið 1997. Afleið­ing þessa hefur verið mikið sam­­­þjöppun í sjá­v­­­­ar­út­­­­­vegi, en sam­­­kvæmt nýj­­­ustu tölum halda tíu útgerðir á um helm­ing alls úthlut­aðs kvóta og fjórar blokkir innan geirans halda á tæp­­­lega 43 pró­­­sent hans. 

Til­­lagan felur líka í sér að fest yrði í stjórn­­­­­ar­­­skrá að stjórn­­­völd geti leyft afnot eða hag­nýt­ingu auð­linda „gegn eðli­­­legu gjaldi og til til­­­­­tek­ins hóf­­­legs tíma í senn.“ 

Afnot verði aldrei ótíma­bundin

Þor­gerður Katrín Gunn­ars­dótt­ir, for­maður Við­reisn­ar, lagði einnig fram breyt­ing­ar­til­lögu vegna auð­linda­á­kvæð­is­ins. Til­­laga Þor­­gerðar Katrínar gengur ann­­ars vegar út á að  orð­inu „var­an­­lega“ verði breytt í „ótíma­bundna“ í öðrum máls­lið annar máls­­greinar frum­varps Katrín­­ar. Sá liður myndi í kjöl­farið hljóma svona: „Nátt­úru­auð­lindir og lands­rétt­indi sem ekki eru háð einka­­­eign­­­ar­rétti eru þjóð­­­ar­­­eign. Eng­inn getur fengið þessi gæði eða rétt­indi tengd þeim til eignar eða ótíma­bund­inna afnota.“

Með þessu yrði fest í stjórn­­­ar­­skrá að úthlutun á t.d. fisk­veið­i­­kvóta væri tíma­bund­in, og þar með inn­­­kall­an­­leg. Eins og sakir standa í dag er kvóta úthlutað til vörslu­að­ila hans til ótíma­bund­inna afnota. 

Hins vegar vill Þor­­gerður Katrín að í stað þess að síð­­­asti máls­liður þriðju máls­­greinar ákvæð­is­ins orð­ist svona: „Með lögum skal kveða á um gjald­­­töku fyrir heim­ildir til nýt­ingar í ábata­­­skyni“ segi í hon­um: „Með lögum skal kveða á um eðli­­legt end­­ur­­gjald fyrir tíma­bundnar heim­ildir til nýt­ingar í ábata­­skyn­i.“

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þorbjörn Guðmundsson
Er íslenska velferðarkerfið ekki lengur griðarstaður þeirra sem minnst hafa?
Kjarninn 11. janúar 2023
Takk fyrir og sjáumst á nýjum miðli á föstudag
Bréf frá ritstjóra Kjarnans vegna sameiningar við Stundina og þess að nýr framsækinn fréttamiðill verður til í lok viku.
Kjarninn 11. janúar 2023
Sverrir Albertsson
Vatn á myllu kölska
Kjarninn 11. janúar 2023
Lögreglumenn standa vörð um gröfurnar í námunni.
Berjast fyrir þorpi á barmi hengiflugs
Lítið þorp í Rínarlöndum Þýskalands er allt komið í eigu kolarisa. Fyrirtækið ætlar sér að mylja niður húsin og stækka kolanámu sína sem þegar þekur um 80 ferkílómetra. Þetta þykir mörgum skjóta skökku við í heimi sem berst við loftslagsbreytingar.
Kjarninn 10. janúar 2023
Arnþrúður Karlsdóttir, útvarpsstjóri Útvarps Sögu.
Útvarp Saga telur fjölmiðlastyrki skapa tortryggni og bjóða upp á frændhygli
Fjögur fjölmiðlafyrirtæki hafa til þessa skilað inn umsögnum um frumvarp Lilju Alfreðsdóttur menningar- og viðskiptaráðherra, sem mun að óbreyttu framlengja núverandi styrkjakerfi til fjölmiðla.
Kjarninn 10. janúar 2023
Sólveig Anna Jónsdóttir formaður Eflingar.
Viðræðum slitið og Efling undirbýr verkfallsaðgerðir
Samtök atvinnulífsins hafa hafnað gagntilboði Eflingar um skammtímakjarasamning, sem kvað á um meiri launahækkanir en SA hefur samið um við aðra hópa á almennum vinnumarkaði til þessa. Efling undirbýr nú verkfallsaðgerðir.
Kjarninn 10. janúar 2023
Palestínski fáninn á lofti í mótmælum í Reykjavík. Ísraelskri lögreglu hefur nú verið fyrirskipað að rífa fánann niður á almannafæri.
Fánabann og refsiaðgerðir í Palestínu í kjölfar niðurstöðu Sameinuðu þjóðanna
Degi eftir að ný ríkisstjórn tók við völdum í Ísrael samþykkti allsherjarþing Sþ að fela Alþjóðadómstólnum í Haag að meta lögmæti hernáms Ísraelsríkis á Vesturbakkanum. Síðan þá hefur stjórnin gripið til refsiaðgerða og nú síðast fánabanns.
Kjarninn 10. janúar 2023
Gríðarlega mikil dæling á sandi á sér stað í Landeyjahöfn á hverju ári. Markarfljótið ber hundruð þúsunda tonna af jarðefnum út í sjó og það á til að safnast upp í mynni hafnarinnar.
Vilja sjúga sand af hafsbotni í stórum stíl og flytja út
Eftirspurn eftir íslenskum jarðefnum er gríðarleg ef marka má framkomin áform erlendra stórfyrirtækja um nýtingu þeirra. Vinsældir hafnarinnar í Þorlákshöfn eru samhliða mjög miklar.
Kjarninn 10. janúar 2023
Meira úr sama flokkiInnlent