aðgöngumiði að innri markaði

Er Evrópusambandið brennandi hús, draumaheimur eða hvorugt?

Evrópumál eru oftast nær rædd á forsendum öfga á sitthvorum enda umræðunnar. Þeirra sem eru staðfastastir á móti og þeirra sem eru blindaðir af kostum aðildar. Vegna þessa fer umræðan oftast nær fram á grundvelli tilfinninga, ekki staðreynda. Í nýjasta þætti Kjarnans er það reynt.

Þrátt fyrir óum­deil­an­legt mik­il­vægi Evr­ópu sem mark­aðar fyrir Ísland, og þau ríku sögu­legu og menn­ing­ar­legu tengsl sem landið hefur við aðild­ar­ríki sam­bands­ins, þá hefur póli­tísk umræða um Evr­ópu­mál á Íslandi verið fremur rýr. Hún hefur að mestu farið fram á for­sendum þeirra tveggja hópa sem eru stað­fast­astir í afstöðu sinni, annað hvort með eða á móti. Öskrað er úr byrgj­unum sitt hvoru megin að Evr­ópu­sam­bandið sé annað hvort brenn­andi hús sem beri aug­ljós­lega að forð­ast með öllu eða ein­hvers­konar alltum­lykj­andi drauma­land sem muni leysa öll vanda­mál lít­illar þjóðar á eyju úti í Ball­ar­hafi. Umræð­unni fylgir því mikil heift og hún byggir að stóru leyti á til­finn­ingu og upp­hróp­un­um, frekar en stað­reynd­um. Þess vegna reyn­ist almenn­ingi oft erfitt að átta sig á hvað sé rétt og hvað ekki.

Þegar í það er rýnt er mjög auð­velt að kom­ast að einni grund­vall­araf­stöðu: Evr­ópu­sam­bandið og aðild að því hefur bæði kosti og galla. Það þarf síðan að vega og meta þá kosti og þá galla út frá stað­reyndum til að móta sér skyn­sam­lega afstöðu gagn­vart því hvort Ísland eigi heima innan þess eða ekki. Sú stað­reynda­mið­aða umræða fær því miður allt of sjaldan að eiga sér stað vegna fyr­ir­ferðar ofan­greindra hópa á umræðu­vett­vangn­um.

Evr­ópu­mál voru til umræðu í nýjasta þætti Kjarn­ans á sjón­varp­stöð­inni Hring­braut. Gestur þátt­ar­ins er Lilja Alfreðs­dótt­ir, fyrr­ver­andi utan­rík­is­ráð­herra. Hægt er að horfa á við­talið við Lilju hér að neð­an.

Staða Evr­ópu­mála á Íslandi

Ísland sótti um aðild að Evr­ópu­sam­band­inu árið 2009. Það var rík­is­stjórn Jóhönnu Sig­urð­ar­dóttur sem það gerði. Á þeim tíma var Ísland að glíma við ótrú­legt magn vanda­mála.  Gengi krón­unnar hafði fallið um nálægt 50 pró­­sent, atvinn­u­­leysi stefndi í tveggja stafa tölu, verð­­bólga topp­aði skömmu síðar í tæp­­lega 20 pró­­sent­um, stýri­vextir voru 18 pró­­sent og hall­inn á rekstri rík­­is­­sjóðs var yfir 200 millj­­arðar króna. Með neyð­­ar­lög­unum hafði ríkið til við­­bótar búið til nýtt banka­­kerfi – byggt á inn­­­stæðum og völdum eignum sem átti eftir að greiða fyrir – sem var að öllu ófjár­­­magn­að. Fjár­­­mögnun þess var talið kosta allt að 385 millj­­arða króna, sem voru ekki til í rík­­is­­sjóði. Rúmur helm­ingur fyr­ir­tækja í land­inu var í van­skilum og talið var að um 70 pró­­sent þeirra væru með nei­­kvætt eigið fé, og þar með tækn­i­­lega gjald­­þrota. Tug­­þús­undir heim­ila voru með fjár­­­mál sín í algjöru upp­­­námi af ýmsum ástæð­­um. Sum höfðu skuld­­sett sig of mikið til að hraða sér í lífs­­gæða­­kapp­hlaup­inu, (ís­­lenskum heim­ilum tókst að verða þau skuld­­sett­­ustu í heimi á árunum fyrir hrun), sum voru með geng­is­­tryggð eða verð­­tryggð lán sem hækk­­uðu tíma­bundið mikið við fall krónu og verð­­bólg­u­­skot og sum glímdu við þann skynd­i­­lega veru­­leika að fyr­ir­vinnan varð atvinn­u­­laus.

Það mátti því færa góð rök, ein­vörð­ungu út frá þessum aðstæð­um, um að það ætti kannski ekki að vera for­gangs­at­riði að reyna að semja um aðild að Evr­ópu­sam­band­inu á nákvæm­lega þessum tíma. Þegar við bætt­ist að annar stjórn­ar­flokk­ur­inn – Vinstri græn – var andsnúin aðild, að ekki var meiri­hluti fyrir aðild innan þings og að skoð­ana­kann­anir sýndu að slíkur meiri­hluti var heldur ekki til staðar hjá þjóð­inni þá er eðli­legt að fólk klóri sér í höfð­inu yfir því af hverju var lagt í þessa veg­ferð. Það er skoðun margra Evr­ópu­sam­bands­sinna – meðal ann­ars fyrr­ver­andi lyk­il­manna innan Sam­fylk­ing­ar­innar – að engin ein gjörð hafi eyði­lagt meira fyrir mögu­leikum Íslands á að ganga í Evr­ópu­sam­bandið á næstu ára­tugum en sú ákvörðun að sækja um á þessum tíma.

Þrátt fyrir að Íslandi hefði verið lofað flýti­með­ferð var við­ræðum ekki lokið þegar leið að kosn­ingum 2013. Ástæður þess voru marg­þættar og bæði heima­til­búnar sem utan­að­kom­andi. Ices­a­ve-­deilan spil­aði þar stóra rullu en það gerði líka mikil and­staða hluta þing­manna og ráð­herra Vinstri grænna gagn­vart ferl­inu. Á end­anum setti rík­is­stjórnin sem sótti um umsókn­ar­ferlið á ís. Og sú sem tók við, undir for­sæti Sig­mundar Dav­íðs Gunn­laugs­son­ar, sendi bréf til Brus­sel þar sem kom fram að Ísland liti svo á að við­ræðum væri hætt, þótt þeim hafi aldrei form­lega verið slit­ið. Þannig er staðan enn í dag.

Afdrifa­ríkt bréf

Bréfa­send­ing þáver­andi utan­rík­is­ráð­herra, Gunn­ars Braga Sveins­son­ar, átti eftir að draga veru­legan og ófyr­ir­séðan dilk á eftir sér. Bjarni Bene­dikts­son, for­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins, hafði nefni­lega lofað því í aðdrag­anda kosn­inga 2013 að þjóð­ar­at­kvæða­greiðsla yrði um aðild­ar­við­ræð­urnar áður en þeim yrði hætt. Það gerði hann til að friða stóran hóp Evr­ópu­sinna innan síns flokks.

Benedikt Jóhannesson flytur ræðu á mótmælafundi í kjölfar þess að ríkisstjórn Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar lauk aðildarviðræðum við Evrópusambandið. Hann leiddi síðar Viðreisn í gegnum kosningar og situr nú í ríkisstjórn með Sjálfstæðisflokknum. Sama flokki og hann var að mótmæla á myndinni.

Þegar á hólm­inn kom sagði Bjarni að það hefði verið „póli­tískur ómögu­leiki“ að halda slíka þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu þar sem ráða­menn beggja stjórn­ar­flokk­anna, Sjálf­stæð­is­flokks og Fram­sókn­ar, væru á móti aðild. Það varð til þess að lyk­il­menn úr ranni Evr­ópu­sinna yfir­gáfu Sjálf­stæð­is­flokk­inn. Og stofn­uðu Við­reisn.

Sá flokkur var form­lega stofn­aður í júní 2014 og hafði und­ir­bún­ingur þá staðið yfir mán­uðum sam­an. Mark­miðið var fram­boð í næstu þing­kosn­ingum og eitt helsta stefnu­málið yrði aðild að Evr­ópu­sam­band­inu.

Við­reisn gekk vel í kosn­ing­unum í októ­ber 2016 undir for­ystu Bene­dikts Jóhann­es­son­ar, frænda Bjarna Bene­dikts­son­ar. Flokk­ur­inn fékk 10,5 pró­sent atkvæða og sjö þing­menn kjörna. Annar flokkur sem var með Evr­ópu­sam­bands­að­ild á stefnu­skrá sinni, Björt fram­tíð, náði í 7,2 pró­sent atkvæða og fjóra þing­menn. Sá þriðji, Sam­fylk­ing­in, beið hins vegar afhroð og hlaut ein­ungis 5,7 pró­sent atkvæða, sjö árum eftir að flokk­ur­inn hafði hlotið 29,8 pró­sent atkvæða í kosn­ing­um.

Við­reisn og Björt fram­tíð mynd­uðu sam­stundis banda­lag sem þau kenndu við frjáls­lynda miðju og hófu stjórn­ar­mynd­un­ar­við­ræður við flest alla nema Fram­sókn­ar­flokk­inn. Fyrsta lota slíkra við­ræðna var við Evr­ópu­and­stöðu­flokk­inn Sjálf­stæð­is­flokk og strand­aði m.a. á Evr­ópu­mál­um. Eftir nokkra dansa flokk­anna þriggja við aðra náðu þeir aftur saman í jan­úar og mynd­uðu rík­is­stjórn.

Í stefnu­skrá hennar var ein skuld­bind­ing í Evr­ópu­málum skjal­fest: að Við­reisn og Björt fram­­tíð, báðir Evr­­ópu­sinn­aðir flokkar sem vilja þjóð­­ar­at­­kvæði um áfram­hald­andi við­ræð­­ur, sam­­þykktu að taka ekki afstöðu til þess máls komið það upp í þing­inu fyrr en undir lok kjör­­tíma­bils­ins.

Það er í algjörri and­­stöðu við stefnu beggja flokka. Í grunn­stefnu Við­reisnar seg­ir: „Þjóðin kjósi strax um hvort ljúka skuli við­ræðum um fulla aðild að Evr­­ópu­­sam­­band­inu til þess að ná megi aðild­­ar­­samn­ingi sem bor­inn verði undir þjóð­ina.“ Í áherslum Bjartar fram­­tíðar seg­ir: „Löndum góðum samn­ingi við ESB sem þjóðin getur eftir upp­­lýsta umræðu sam­­þykkt í þjóð­­ar­at­­kvæða­greiðslu.“

Ljóst er að reyna mun mjög á afar við­kvæmt stjórn­ar­sam­starfið á næst­unni vegna þess­ara mála, enda hafa Píratar lagt fram þings­á­lykt­un­ar­til­lögu um að fram farið þjóð­ar­at­kvæða­greiðsla um hvort óska eigi eft­ir nýj­um við­ræðum við Evr­­ópu­­sam­­bandið um inn­­­göngu Íslands í sam­­band­ið. Þjóð­ar­­at­­kvæðið á sam­kvæmt til­lög­una að fara fram vorið 2018.

Þegar til­lagan verður tekin til efn­is­legrar umræðu þurfa Við­reisn og Björt fram­tíð annað hvort að fara gegn eigin stefnu og hafna henni, til að verja stjórn­ar­sam­starf­ið, eða vera sam­kvæm sjálfum sér og stefna þar með stjórn­ar­sam­starf­inu í hættu.

Borgum fyrir aðgöngu­mið­ann að innri mark­aði Evr­ópu

En hver er staða Íslands í Evr­ópu­málum sem stend­ur? Ísland er með nokk­urs konar auka­að­ild að Evr­ópu­sam­band­inu í gegnum samn­ing­inn um Evr­ópska efna­hags­svæðið (EES), sem tók gildi í byrjun árs 1994. Aðrir aðilar að þeim samn­ingi eru Evr­ópu­sam­band­ið, Nor­egur og Liechten­stein. Samn­ing­ur­inn veitir Íslandi aðgang að innri mark­aði Evr­ópu á flestum sviðum án tolla og gjalda, en þorri alls útflutn­ings okkar fer á það svæði. Og raunar flytjum við mest innan þaðan líka.

Samningsviðræður um framlög Íslands og hinna EES-ríkjanna fyrir aðgang að innri markaði Evrópu hafa oft verið erfiðar. Síðast hafði verið ósamið í fimmtán mánuði þegar náðist saman.

Það er lík­ast til ekki ofmælt að segja að fátt, ef nokk­uð, hefur fært Íslandi jafn mikla hröðun á lífs­gæðum og vexti og EES-­samn­ing­ur­inn. Hann var gíf­ur­lega umdeildur þegar hann var gerður og mik­ill þrýst­ingur var á Vig­dísi Finn­boga­dótt­ur, þáver­andi for­seta lands­ins, að synja honum und­ir­skriftar og senda í þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu. Af því varð þó ekki.  

Ísland þarf að und­ir­gang­ast reglu­verk Evr­ópu­sam­bands­ins að stórum hluta vegna samn­ings­ins, með nokkrum vel skil­greindum und­an­þág­um. Þar á meðal er hið svo­kall­aða fjór­frelsi um frjálsa för vinnu­afls, fjár­magns, vöru og þjón­ustu um innri mark­að­inn. Ísland hefur hins vegar enga aðkomu að mótun þess reglu­verks sem landið er skuld­bundið til að inn­leiða, þar sem það er ekki aðili að Evr­ópu­sam­band­inu.

Ísland, og hin EES-lönd­in, greiða fyrir þessa auka­að­ild að Evr­ópu­sam­band­inu með fram­lögum í Upp­bygg­inga­sjóð EES. Þær greiðslur eru oft kall­aðar aðgöngu­mið­inn að innri mark­aðn­um. Samið er um greiðslur á nokk­urra ára fresti, en síð­ast var samið sum­arið 2015 eftir langar og strangar við­ræð­ur. Þá voru fimmtán mán­uðir liðnir frá því að fyrri samn­ingur rann út og mjög erf­ið­lega gekk að semja, aðal­lega vegna þess að Evr­ópu­sam­bandið hafði farið fram á allt að þriðj­ungs­hækkun í sjóð­inn.

Ef gengið hefði verið að upp­­haf­­legum kröfum Evr­­ópu­­sam­­bands­ins myndi Ísland þurfa að greiða um 6,5 millj­­arða króna í sjóð­inn vegna tíma­bils­ins 2014-2019. Fyrir síð­­asta samn­ings­­tíma­bil, sem stóð frá 2009-2014, greiddu Íslend­ingar 4,9 millj­­arða króna. Því yrði um hækkun upp á 1,6 millj­­arða króna að ræða. Ekk­ert EFTA-­­ríkj­anna þriggja sem greiða í sjóð­inn voru til­­­búin til að ganga að þessum kröfum og taka á sig hækk­­­anir af þess­­ari stærð­­argráðu.

Nið­­ur­­staða við­ræðn­­anna varð á end­­anum sú að greiðslur Íslands hækk­uðu um ell­efu pró­­sent, sem tald­ist innan marka verð­lags­breyt­inga frá 2009. Auk þess yrði inn­­­flutn­ings­kvóti toll­frjálsra sjá­v­­­ar­af­­urða frá Íslandi til Evr­ópu­sam­bands­ins aukin veru­­lega. Samn­ing­­ur­inn gildir í sjö ár, en fyrri tveir samn­ingar giltu í fimm ár.

Norð­menn greiða þorra þeirra fram­laga sem far í Upp­bygg­ing­ar­sjóð­inn, enda reikn­ast fram­lag út frá lands­fram­leiðslu og höfða­tölu.

Enn Evr­ópu­meist­arar í inn­leið­ing­ar­halla

Líkt og áður sagði þá skuld­bindur Íslands sig til að taka upp í lögum sínum obba reglu­verks Evr­ópu­sam­bands­ins með aðild sinni að EES. Sú inn­leið­ing á að ger­ast innan til­tek­inna tíma­marka. Ef ekki tekst að inn­leiða til­skip­anir Evr­ópu­sam­bands­ins innan þeirra verður til það sem kall­ast inn­leið­in­ar­halli. Þ.e. hversu stórt hlut­fall inn­leið­inga land hefur ekki inn­leitt innan þeirra tíma­marka sem gefin voru.

Ísland er það aðild­ar­ríki EES sem stendur sig verst í því að inn­leiða þessar skip­an­ir. Eftir að frammi­­staða Íslands í því að inn­­­leiða reglur frá Evr­­ópu hafði batnað fram stöðugt frá nóv­­em­ber 2013 til nóv­­em­ber 2015 hefur frammi­­staðan nú versnað í tveimur frammi­­stöð­u­­mötum í röð. Nú eru 18 til­­­skip­­anir sem Ísland hefur ekki inn­­­leitt innan tíma­­marka, sem gerir inn­­­leið­ing­­ar­halla upp á 2,2 pró­sent. Hin ríkin í EFTA, Liechten­­stein og Nor­eg­­ur, standa sig mun bet­­ur. Inn­­­leið­ing­­ar­halli Nor­egs er 0,4 pró­sent og Liechten­­stein er með 0,9 pró­sent halla. Meðal inn­­­­­leið­ing­­­ar­halli í Evr­­­ópu­­­sam­­­bands­­­ríkjum er 0,7 pró­­­sent.

Þetta hefur ekki ein­ungis þau áhrif að Ísland er ekki að standa við samn­ing sem landið hefur gert heldur þýðir þetta líka að íslenskir rík­­is­­borg­­ar­­ar, og rík­­is­­borg­­arar innan alls EES svæð­is­ins, njóta ekki að fullu kosta innri mark­að­­ar­ins.

Eft­ir­lits­stofnun EFTA (ESA) hefur ítrekað sagt að Ísland þurfi að standa sig miklu betur til að standa við skuld­bind­ingar sínar gagn­vart inn­­­­­leið­ingu á lögum og reglum EES-­samn­ings­ins.

Síð­­asta rík­­is­­stjórn var með Evr­­ópu­­stefnu, þar sem meðal ann­­ars var lýst yfir að ráð­­ast ætti í mikið átak til að bæta inn­­­leið­ing­­ar­hall­ann. Á fyrri hluta árs­ins 2015 átti hall­inn að vera kom­inn undir 1 pró­sent. Það varð hins vegar aldrei, og lægst fór hall­inn í 1,8 pró­sent áður en hann tók að aukast á ný.

Á móti aðild en fylgj­andi þjóð­ar­at­kvæði

Skoð­ana­kann­anir um Evr­ópu­mál sýna nokkuð flókna stöðu. Meiri­hluti lands­manna hefur verið á móti því að Ísland gangi í Evr­ópu­sam­bandið í nær öllum könn­unum sem gerðar hafa verið frá því að sótt var um aðild sum­arið 2009. Í nýlegri könnun MMR kom fram að 54 pró­sent hennar væri á móti aðild, 25,9 pró­sent væru fylgj­andi en restin hefði ekki fast­mót­aða skoðun á mál­inu.

Afstaða íslensks almennings til Evrópusambandsins er að mörgu leyti sérkennileg. Meirihluti er á móti aðild en fylgjandi þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort fara eigi í aðildarviðræður.

Þegar spurt er hvort þjóð­ar­at­kvæða­greiðsla eigi að fara fram um hvort fara eigi fram aðild­ar­við­ræður við Evr­ópu­sam­bandið þá breyt­ist afstaðan hins veg­ar. Í slíkum könn­unum hefur um langt skeið verið afger­andi meiri­hluti fyrir því að þjóðin fái að kjósa um hvort farið sé í við­ræður eða ekki.

Draga má þá ályktun af ofan­greindu að stór hluti þjóð­ar­innar sé tor­tryggin gagn­vart aðild að Evr­ópu­sam­band­inu, en vilji fá betri upp­lýs­ingar um hvað felist í aðild í stað þess að láta harð­línu­fólk á sitt­hvorum væng afstöð­unnar til aðildar segja sér hvað sé um að ræða.

Mörg krefj­andi vanda­mál Evr­ópu­sam­bands­ins

En hver er staðan innan Evr­ópu­sam­bands­ins um þessar mund­ir? Af umræðu hér­lendis mætti ætla að hún sé afleit. Sam­bandið er að ganga í gegnum erf­ið­leika­tíma­bil, um það er engin vafi. Hröð stækkun hefur leitt af sér mikla vaxt­ar­verki, sér­stak­lega vegna þess að höf­uð­á­hersla var lögð á að búa til eitt mynt­svæði evru úr afar ólíkum efna­hags­legum kerfum aðild­ar­ríkja. Í þeirri veg­ferð leit Evr­ópu­sam­bandið með­vitað fram hjá aug­ljósum veik­leikum sumra aðild­ar­ríkja, t.d. Grikk­lands, sem hefðu átt að koma í veg fyrir að þau upp­fylltu þau skil­yrði sem sett voru fyrir aðild að evr­unni. Á barna­legu bjart­sýnis­tímum nán­ast ókeypis fjár­magns fyrir efna­hag­skrepp­una sem skall á árið 2008, gátu þessi ríki því gefið út gríð­ar­legt magn skulda­bréfa á baki láns­hæfi Evr­ópu­sam­bands­ins. Bréf sem þau gátu aldrei raun­hæft greitt til baka. Ósveigj­an­leiki stærstu ríkja Evr­ópu­sam­bands­ins til að taka á gríð­ar­legum vanda t.d. Grikkja og Ítala eftir efna­hag­skrepp­una, hefur opin­berað veik­leika hjá sam­band­inu.

Flótta­manna­mál hafa líka valdið miklum vanda. Flótta­menn hafa á und­an­förnum árum flykkst til Evr­ópu frá stríðs­á­tökum í mið­aust­ur­löndum og Norð­ur­-Afr­íku aðal­lega, í leit að betra lífi fyrir sig og sína. Evr­ópu­sam­bandið hefur nálg­ast flótta­manna­stöð­una með afstöðu sem hold­gervist í Dyfl­inn­ar-­reglu­gerð­inni. Í henni felst að flótta­menn eigi að sækja um hæli í því landi álf­unnar sem þeir koma fyrst til. Í ljósi þess að flestir flótta­menn­irnir eru að koma frá sömu vand­ræða­svæð­unum þá verður vandi sumra Evr­ópu­landa – t.d. Grikk­lands og Ítalíu – vegna flótta­manna­straums mun stór­tæk­ari en t.d. Þýska­lands. Ljóst var að þegar flótta­menn streymdu inn í Evr­ópu í fyrra að þetta kerfi myndi ekki halda. Fátæk­ari lönd álf­unn­ar, sem áttu landa­mæri að helstu flótta­manna­svæð­um, myndu ein­fald­lega ekki geta tekið við öllu þessu fólki. Og mörg önnur lönd í námunda við þau, t.d. Ung­verja­land og Búlgar­ía, ætl­uðu ein­fald­lega ekki að gera það. Þess vegna ákváðu þýsk stjórn­völd að opna landa­mæri sín tíma­bundið í fyrra fyrir straumnum sem lá frá Grikk­landi og í gegnum Aust­ur- og Mið-­Evr­ópu.

Þjóðflutningar flóttamanna sem hófust til Evrópu árið 2015 hafa reynt mjög á stoðir Evrópusambandsins.
Mynd:EPA

Evr­ópu­sam­bands­þjóð­irnar hafa ekki enn komið sér saman um hvernig eigi að leysa flótta­manna­vand­ann. Fjögur lönd: Þýska­land, Sví­þjóð, Ítalía og Frakk­land hafa tekið við lang­flestum þeirra flótta­manna sem hafa komið yfir Mið­jarð­ar­hafið frá árinu 2015, eða ⅔ hluta þeirra. Lagt hefur verið til að lönd sam­bands­ins dreifi flótta­mönn­unum um svæði sín, en um að hefur ekki nást sátt.

Þá á auð­vitað eftir að telja til Brexit, útgöngu Bret­lands úr Evr­ópu­sam­band­inu. Nær ómögu­legt er að ráða í hvernig hún mun verða, en ljóst er að útgangan mun hafa dramat­ískt áhrif á þróun og stöðu Evr­ópu­sam­bands­ins ann­ars vegar og Bret­lands hins veg­ar. Hvort sú þróun verður til góðs eða ills fyrir aðila máls á ein­fald­lega eftir að koma í ljós. En um verður að ræða flókn­asta hjóna­skilnað í sögu alþjóða­vædds heims.

Vöxtur og sífellt batn­andi efna­hags­að­stæður

Það fer ekki jafnt hátt og böl­sýn­in, en Evr­ópu­sam­band­inu gengur líka mjög vel á mörgum svið­um. Í fyrra var til að mynda meiri hag­vöxtur á evru­svæð­inu en í Banda­ríkj­un­um, í fyrsta sinn frá hruni. Atvinnu­leysi hefur minnkað hratt og er komið undir tíu pró­sent, störfum fjölgað mikið og jákvæðni gagn­vart hag­kerf­inu er meiri en hún hefur mælst í sex ár.

Nú hefur mælst hag­vöxtur á evru­svæð­inu í fjórtán árs­fjórð­unga í röð og spár gera ráð fyrir að árið í ár verði betra en öll síð­ust ár. Hag­vöxtur hefur farið batn­andi um allt evru­svæðið, nema á Ítal­­íu, og til að mynda var 3,2 pró­sent vöxtur á Spáni í fyrra. Focus Economics, sem tekur saman ýmiss konar hag­­spár, hefur vakið athygli á því að mesta hækk­­unin í hag­­vaxt­­ar­­spám fyrir þetta ár sé í Evr­­ópu. Jafn­­vel árið 2018, þegar skatta­­lækk­­­anir og aðrar efna­hags­að­­gerðir Don­alds Trump eiga að hafa sem mest áhrif, eru nýj­­ustu spár fyrir evru­svæðið á pari við Banda­­rík­­in.

Þá heldur Evr­ópu­sam­bandið áfram að bæta stöðu neyt­enda þvert á landa­mæri. Frá og með júní næst­kom­andi munu til að mynda reiki­gjöld vegna snjall­síma­notk­unar leggj­ast af innan Evr­ópu­sam­bands­ins. Það þýðir að not­endur snjall­síma, sem eru nán­ast allt nútíma­fólk, þarf ekki lengur að hafa áhyggjur af því að kostn­aður vegna net­notk­unar eða sím­tala í gegnum sím­ann eða önnur sam­bæri­leg tæki taki nokkrum breyt­ingum þegar við­kom­andi ferð­ast á milli landa sam­bands­ins. Fjar­skipta­fyr­ir­tækjum verður óheim­ilt að taka af þeim við­bót­ar­gjald.

Það blasir því við að staðan Evr­ópu­sam­bands­ins er, líkt og oft áður, flók­in. Margt gengur afar vel en annað síð­ur.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar