#frakkland#kosningar

Fimm atriði í aðdraganda forsetakosninga í Frakklandi

Frakkar velja sér nýjan forseta í kosningum 23. apríl og 7. maí. Hér eru fimm atriði sem gott er að hafa í huga þegar fylgst er með kosningunum.

Frakkar kjósa sér nýjan forseta í ár. Kosningarnar eru merkilegar fyrir margar sakir, löngu áður en búið er að telja upp úr kjörkössunum.
Frakkar kjósa sér nýjan forseta í ár. Kosningarnar eru merkilegar fyrir margar sakir, löngu áður en búið er að telja upp úr kjörkössunum.

Frakkar ganga að kjör­borð­inu á sunnu­dag­inn og greiða atkvæði í fyrstu umferð for­seta­kosn­ing­anna þar í landi. Aldrei hefur verið svo mjótt á munum milli efstu fram­bjóð­enda; mun­ur­inn milli fjög­urra vin­sæl­ustu fram­bjóð­anda hefur jafn­vel verið innan vik­marka.

Umræðan í Frakk­landi hefur jafn­framt sjaldan verið eins skaut­uð. Á það hefur verið bent að þessar kosn­ing­ar, sem áttu fyrst og fremst að fjalla um fram­tíð­ina og stefnu Frakk­lands, hafa svipt hul­unni af djúp­stæðum göllum í frönsku sam­fé­lagi.

Kosn­ing­arnar eru taldar vera afar mik­il­vægar fyrir fram­tíð Frakk­lands enda fjalla þær um grund­vall­ar­hug­myndir sem snerta hinn almenna sam­fé­lags­sátt­mála og alþjóða­sam­starf.

Franska kosn­inga­kerfið er tölu­vert frá­brugðið því íslenska og stjórn­skipan lands­ins ekki eins og við eigum að venj­ast hér, á Norð­ur­lönd­un­um, í Bret­landi eða Banda­ríkj­un­um.

Auglýsing

Alþjóða­mála­stofnun Háskóla Íslands efnir til opins fundar á morg­un, föstu­dag­inn 21. apr­íl, í Lög­bergi klukkan 12. Þar munu Phillipe O'Quin, sendi­herra Frakk­lands á Íslandi, og Gér­ard Lemarquis, fyrr­ver­andi blaða­maður og kenn­ari, ræða um kosn­ing­arnar með við­stödd­um.

Hér eru fimm hlutir sem gott er að hafa í huga þegar við lesum fréttir af frönsku kosn­ing­un­um.

Frambjóðendur í sjónvarpssal í aðdraganda kappræða.

Tvær umferðir í kosn­ingum

Þeir sem hafa kynnt sér hug­mynd­irnar sem hafa komið fram í kringum umræðu um nýja stjórn­ar­skrá á Íslandi ættu að kann­ast við ein­hverjar þær hug­myndir sem stuðst er við í Frakk­landi. Ein þeirra hug­mynda var að for­seti Íslands yrði kjör­inn í tveimur umferðum eins og í Frakk­landi.

Í for­seta­kosn­ing­unum í Frakk­landi er for­seti kos­inn til fimm ára í tveimur umferð­um. Ef einn fram­bjóð­andi nær ekki meiri­hluta atkvæða í fyrri umferð­inni þá ræður fyrri umferðin því hvaða tveir fram­bjóð­endur eru vin­sæl­astir og fá að vera í kjöri í seinni umferð for­seta­vals­ins. Þetta er gert til þess að kjör­inn for­seti sé val­inn af meiri­hluta þjóð­ar­inn­ar.

Gall­inn við að kjósa for­seta í tveimur umferðum getur verið að fram­bjóð­endur reyna að höfða til breið­ari hóps til þess að kjós­endur ann­arra fram­bjóð­enda úti­loki þá ekki í seinni umferð­inni. Svo í stað þess að stíga fram fyrir skjöldu með sín stefnu­mál og áhersl­ur, gætu fram­bjóð­endur reynt að hlífa sér þar til á hólm­inn er kom­ið.

Fyrri umferð kosn­ing­anna fer fram 23. apríl og seinni umferðin fer fram 7. maí.

For­seta­þing­ræði

Þegar fjallað er um mis­mun­andi form stjórn­skip­unar lýð­ræð­is­ríkja er yfir­leitt fjallað um þrjú meg­in­form. Það eru for­setaræði, þing­ræði og for­seta­þing­ræði. Í Frakk­landi ríkir nefni­lega for­seta­þing­ræði sem er eins­konar blanda af hinu tvennu, þing­ræði og for­setaræði.

Hér á Íslandi ríkir þing­ræði því rík­is­stjórnin situr í umboði þings­ins og þingið hefur úrslita­vald. Í þing­ræð­inu er skilin milli fram­kvæmda­valds og lög­gjaf­ar­valds­ins nokkuð óskýr og þjóð­höfð­ing­inn (for­set­inn) er nærri valda­laus og gegnir aðal­lega tákn­rænu hlut­verki.

Í for­setaræð­inu er þrí­skipt­ing rík­is­valds­ins yfir­leitt nokkuð skýr og for­ysta rík­is­ins er í höndum for­seta sem er jafn­framt þjóð­höfð­ingi. For­set­inn skipar rík­is­stjórn og fer með fram­kvæmda­vald. Banda­ríkin eru nær­tæk­asta dæmið um for­setaræði.

For­seta­þing­ræðið er svo blanda af ofan­greindum stjórn­skip­un­ar­form­um. Í Frakk­landi er þing­ræði við lýði en fram­kvæmda­valdið er tví­skipt milli kjör­ins for­seta og rík­is­stjórnar sem situr í umboði þings­ins. For­set­inn er jafn­framt valda­meiri en þekk­ist í þing­ræð­is­ríkjum en hefur minni völd en for­seti í þing­ræði.

Fimm fram­bjóð­endur

Francois Hollande, forseti Frakklands.Fimm full­trúar fimm stjórn­mála­flokka sem sækj­ast eftir for­seta­emb­ætt­inu hafa ítrekað mælst best í skoð­ana­könn­un­um. Jafn­vel þó það hafi staðið honum til boða þá ákvað Francois Hollande, sitj­andi for­seti, að sækj­ast ekki eftir end­ur­kjöri. Þetta er í fyrsta sinn í hinu svo­kall­aða fimmta lýð­veldi (sem stofnað var árið 1958) að sitj­andi for­seti sæk­ist ekki eftir end­ur­kjöri. Hollande ákvað þetta í byrjun des­em­ber þegar hann hafði ítrekað mælst vera óvin­sæl­asti for­seti í manna minn­um.

Þeir fimm full­trúar sem mæl­ast best í könn­unum eru eft­ir­far­andi

Emmanuel Macron er nú sá frambjóðandi sem er vinsælastur í skoðanakönnunum.Ell­efu fram­bjóð­endur eru í kjöri. Auk þess­ara fimm eru Nicolas Dupont-Aign­an, Nathalie Art­h­aud, Phillipe Pou­tou, Jacques Chem­ina­de, Jean Lassalle og François Assen­lineau í kjöri.

Emanuel Macron og Mar­ine Le Pen hafa und­an­farnar vikur mælst með mest fylgi fram­bjóð­and­anna og eru lík­leg­ust til þess að verða í kjöri í seinni umferð kosn­ing­anna. Það hefur hins vegar dregið saman með þeim og Francois Fillon og Jean-Luc Mélenchon síð­ustu daga, ef marka má skoð­ana­kann­an­ir.

Full­trúar valda­flokka ekki á toppnum

Það er óvana­legt þegar svo stutt er til kosn­inga í Frakk­landi að í það minnsta annar full­trúi hinna hefð­bundnu valda­flokka í Frakk­landi skuli ekki vera meðal tveggja vin­sæl­ustu fram­bjóð­enda. Hvorki Fillon, full­trúi Íhalds­flokks­ins, né Hamon, full­trúi Sós­í­alista­flokks­ins, hafa mælst í efstu sæt­unum á síðan í febr­ú­ar.

Það má kannski benda á það hér að jafn­vel þó Hamon sé tal­inn upp hér að ofan með þeim fimm sem best mæl­ast í könn­unum þá á hann varla séns á að kom­ast í næstu umferð. Fylgi við þennan sam­flokks­mann sitj­andi for­seta er nú um sjö pró­sent.

Frétta­skýrendur telja að inn­an­flokksá­tök og próf­kjör hafi veikt stöðu þess­ara fram­bjóð­enda. Hamon var val­inn í próf­kjöri af flokki sínum í stað þess að sós­í­alistar myndu tefla fram sitj­andi (og óvin­sæl­um) for­seta en Fillon þurfti að etja kappi við gamlan sjálf­hverfan draug Nicolas Sar­kozy að nafni. Draugnum var hins vegar hafnað með afger­andi hætti, en þá hafði hann náð að sá ill­gresi innan flokks­ins sem smit­aði svo út frá sér.

Skandalar Fillon hafa svo ekki bætt úr skák en hann sjálfur hefur sagt þetta vera til­raun póli­tískra and­stæð­inga til þess að koma höggi á sig.

Framhjáhaldsskandall skók framboð Francois Fillon í upphafi árs. Fylgi við hann hefur aukist á síðustu vikum og nú mælist hann þriðji vinsælasti frambjóðandinn.

Þjóð­ern­is­sinn­aður íhalds­vængur fær byr

Þjóð­fylk­ingin hefur gengið í end­ur­nýjun líf­daga síðan Mar­ine Le Pen tók við af föður sínum Jean-Marie árið 2011. Orð­ræðan hefur breyst þannig að hún höfðar betur til almenn­ings í Frakk­landi þó inni­hald stefn­unnar sé það sama.

Mikið hefur verið fjallað um upp­gang Þjóð­fylk­ing­ar­innar í aðdrag­anda for­seta­kosn­ing­anna undir for­ystu Mar­ine Le Pen. Hún hefur verið nefnd sem þriðji full­trúi hinnar þjóð­ern­issinn­uðu popúlista­bylgju á Vest­ur­löndum sem þegar hefur rekið á strandir Banda­ríkj­anna og Bret­lands.

Mar­ine Le Pen hefur heitið því að boða til atkvæða­greiðslu um áfram­hald­andi þátt­töku Frakk­lands í Evr­ópu­sam­band­inu og knýja þannig á um „Frex­it“ í anda hins breska „Brex­it“.

Hún hefur einnig viðrað skoð­anir sínar á útlend­ingum og vill loka landa­mærum Frakk­lands fyrir flótta­mönn­um; þá sér­stak­lega þeim sem aðhyll­ast Islam.

Marine Le Pen hefur mælst með mest eða næst mest fylgi í öllum skoðnakönnunum síðan í febrúar. Mjög líklegt er að hún komist áfram í seinni umferð kosninganna. Hér er hún í heimsókn í svínastíu.

Viltu styrkja sjálfstæða íslenska fjölmiðlun?
Lesendur Kjarnans geta kosið að greiða fast mánaðarlegt framlag til fjölmiðilsins til að efla starfsemi hans enn frekar. Markmiðið er upplýstari, gagnrýnni og málefnalegri umræða. Hjálpið okkur við að ná því markmiði með því að ganga til liðs við Kjarnasamfélagið.
Chuck Schumer er leiðtogi demókrata á bandaríska þinginu.
Spáir því að flokkurinn snúist gegn Trump
Leiðtogi demókrata segist trúa því að þingmenn repúblikana muni ekki sitja hjá ef Trump náðar sjálfan sig eða fjölskyldu sína.
25. júlí 2017
Morðtíðni hefur aukist mikið í Mexíkó undanfarin misseri vegna innbyrðis átaka glæpagengja. Hér sjást íbúar smábæjar í landinu hylja andlit sín og undirbúa sig undir komu glæpagengis.
Þrjú morð á klukkustund: Eiturlyfjastríðið í Mexíkó verður blóðugra
Fleiri og smærri glæpagengi, aukin eftirspurn eftir ópíum og ríkisstjórabreytingar skýra meðal annars þriðjungs aukningu í fjölda morða í Mexíkó. Oddur Stefánsson fjallar um eiturlyfjastríðið.
24. júlí 2017
Alexis Tsipras, forsætisráðherra Grikklands, til hægri.
Grikkir gefa út skuldabréf að nýju
Grísk stjórnvöld tilkynntu að ríkisskuldabréf þeirra verði gefin út á morgun, í fyrsta skiptið í þrjú ár.
24. júlí 2017
Sérfræðingar eru áhyggjufullir yfir stöðu Bretlands
Bretland sé að verða „veiki maðurinn í Evrópu“
Efnahagshorfur hafa versnað í Bretlandi og Bandaríkjunum um leið og þær hafa batnað á Evrusvæðinu, samkvæmt nýrri skýrslu AGS.
24. júlí 2017
Svona lítur borðspilið út
Borðspil sem reynir á bragðlaukana
Nýtt borðspil úr smiðju Eggerts Ragnarssonar og konu hans Amanda Tyahur hefur litið dagsins ljós, en í því er keppt um þekkingu á mat og matarmenningu.
24. júlí 2017
Jared Kushner er einn helsti ráðgjafi Donalds Trump, forseta Bandaríkjanna. Kushner er giftur Ivönku Trump.
Segist ekki hafa verið í leynimakki með neinum
Tengdasonur og helsti ráðgjafi forseta Bandaríkjanna kemur fyrir þingnefnd bandaríska þingsins í dag.
24. júlí 2017
Björgvin Ingi Ólafsson
Er vit í að Ísland losni alveg við seðla og klink?
24. júlí 2017
Andrzej Duda, forseti Póllands.
Forseti Póllands staðfestir ekki umdeild lög
Umdeild lög um skipan dómara verða ekki staðfest af forseta Póllands.
24. júlí 2017
Meira eftir höfundinnBirgir Þór Harðarson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None