þumall upp

Ríkasta eitt prósentið þénaði 55 milljarða í fjármagnstekjur

Tæpur helmingur allra fjármagnstekna sem urðu til á Íslandi í fyrra runnu til tæplega tvö þúsund framteljenda. Sá litli hópur er ríkasta eitt prósent landsmanna. Fjár­magnstekjur eru tekjur sem ein­stak­lingar hafa af fjár­magns­eign­um sín­um.

Alls þénuðu Íslendingar 117 milljarða króna í fjármagnstekjur á árinu 2016. Það er umtalsvert meira en árið áður, þegar heildarfjármagnstekjur Íslendinga voru 95,3 milljarðar króna.

Tekjurnar dreifðust ekki jafnt á milli hópa. Þvert á móti. Tekjuhæsta eitt prósent landsmanna tók til sín 55 milljarða króna af þeim tekjum sem urðu til vegna fjármagns í fyrra, eða 47 prósent þeirra. Það er bæði hærri krónutala og hærra hlutfall en þessi hópur, sem samanstendur af 1.966 framteljendum (1.331 einhleypum og 635 samsköttuðum), hafði í fjármagnstekjur á árinu 2015.

Þessi staða þýðir að hin 99 prósent íslenskra skattgreiðenda skipti á milli sín 53 prósent fjármagnstekna sem urðu til á árinu 2016.

Þetta kemur fram í staðtölum skatta vegna ársins 2016, sem birtar voru á vef Ríkisskattstjóra fyrir skemmstu.

Fjár­magnstekjur eru tekjur sem ein­stak­lingar hafa af fjár­magns­eign­um sín­um. Þ.e. ekki laun­um. Þær tekjur geta verið ýmiss kon­ar. Til dæmis tekjur af vöxtum af inn­láns­reikn­ingum eða skulda­bréfa­eign, tekjur af útleigu hús­næð­is, arð­greiðsl­ur, hækkun á virði hluta­bréfa eða hagn­aður af sölu fast­eigna eða verð­bréfa.

Ef tekj­urnar eru útleystar, þannig að þær standi eig­anda þeirra frjálsar til ráð­stöf­un­ar, ber að greiða af þeim 20 pró­sent fjár­magnstekju­skatt sem rennur óskiptur til rík­is­ins.

Líkt og við var að búast greiddu þeir sem höfðu hæstu fjármagnstekjurnar, meginþorra fjármagnstekjuskatts. Alls greiddi ríkasta eitt prósent landsmanna 10,8 milljarða króna í slíkan skatt í fyrra, en heildargreiðslur einstaklinga í fjármagnstekjuskatt voru 20,3 milljarðar króna á því ári.

Í nýliðnum kosningum var tekist umtalsvert á um væntar skattahækkanir, meðal annars á fjármagnstekjuskatti. Píratar lögðu til að mynda fram skuggafjárlög þar sem lagt var til að hann yrði hækkaður í 30 prósent. Af ofangreindum tölum má ætla að slík hækkun myndi skila um tíu milljörðum króna í auknar skatttekjur ríkisins miðað við óbreyttar fjármagnstekjur. Þar af myndi ríkasta eitt prósent landsmanna greiða helminginn.

Miklar sviptingar á einum áratug

Fjár­magnstekjur lands­manna hrundu eftir banka­hrun­ið. Á ár­unum 2007, þegar þær náðu hámarki, námu þær 244,9 millj­örðum króna. Þar af runnu 147,3 millj­arðar króna til tekju­hæsta pró­sents lands­manna, eða rúm 60 ­pró­sent. Ljóst er að þorri þeirrar upp­hæðar var vegna gríð­ar­legrar hækk­unar á virði hluta­bréfa á íslenska mark­aðn­um, en sú bóla náði hámarki sum­arið 2007. Í kjöl­farið seytl­aði loftið hins vegar hratt út úr henni og við fall íslensku ­bank­anna haustið 2008 hvarf um 93 pró­sent af mark­aðsvirði hluta­bréfa.

Á árunum 2010 til 2012 voru fjár­magnstekjur mun lægri, eða á bil­inu 59,2 til 66,4 millj­arðar króna. Á þeim árum runnu um 35 pró­sent fjár­magnstekna til rík­asta eins pró­sents lands­manna. Árið 2013 juk­ust þær ­tölu­vert og voru 78,5 millj­arðar króna. Þar af runnu 31,6 millj­arðar króna til­ efsta eins pró­sents rík­ustu lands­manna.

Árið 2014 tóku fjár­magnstekjur svo aftur kipp og fóru í 90,5 millj­arða króna. Hlut­deild rík­asta pró­sents lands­manna í þess­ari eignaaukningu hækk­aði einnig umtals­vert, fór úr 40 pró­sentum í um 47 pró­sent.

Auglýsing

Heildarfjármagnstekjurnar jukust enn á árinu 2015, og voru 95,3 milljarðar króna. Tæplega 44 prósent þeirra tekna fóru til efsta prósentsins.

Og sá vöxtur hélt áfram í fyrra, þegar tekjurnar voru 117 milljarðar króna. Þá fóru, líkt og áður sagði 47 prósent þeirra, eða 55 milljarðar króna, til ríkasta prósents landsmanna.

Þeir lands­menn sem telj­ast til þess eins pró­sents sem er með­ hæstu tekj­urnar fá langstærstan hluta af tekjum sínum vegna arð­semi eigna ­sinna.

Misskipting auðs eykst áfram á Íslandi

Kjarninn greindi frá því í fréttaskýringu 12. október síðastliðinn að þær rúmlega 20 þúsund fjölskyldur sem tilheyra þeim tíu prósentum þjóðarinnar sem eiga mest eigið fé – eignir þegar skuldir hafa verið dregnar frá – hafi átt 2.062 milljarða króna í hreinni eign um síðustu áramót. Alls á þessi hópur 62 prósent af öllu eigin fé í landinu. Eigið fé hans jókst um 185 milljarða króna á síðasta ári. Eigið fé hinna 90 prósent landsmanna jókst á sama tíma um 209 milljarða króna. Það þýðir að tæplega helmingur þeirrar hreinu eignar sem varð til á síðasta ári fór til tíu prósent efnamestu framteljendanna.Þegar eigið fé 20 prósent efnamestu fjölskyldna þjóðarinnar er skoðað kemur í ljós að sá hópur á 85 prósent af öllu eigið fé í landinu. Sá helmingur þjóðarinnar sem á minnst er samanlagt með neikvætt eigið fé upp á 175,3 milljarða króna. Þetta kom fram í tölum um eiginfjárstöðu Íslendinga í lok árs 2016 sem birtar voru í byrjun október.

Ekki er boðið upp á frekari skiptingu í tölum Hagstofunnar um eiginfjárstöðu en á milli tíunda. Því eru ekki, sem stendur, aðgengilegar um hversu mikið eigið fé ríkasta eitt prósent landsmanna átti um síðustu áramót.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Efnisflokkar:
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar