þumall upp

Ríkasta eitt prósentið þénaði 55 milljarða í fjármagnstekjur

Tæpur helmingur allra fjármagnstekna sem urðu til á Íslandi í fyrra runnu til tæplega tvö þúsund framteljenda. Sá litli hópur er ríkasta eitt prósent landsmanna. Fjár­magnstekjur eru tekjur sem ein­stak­lingar hafa af fjár­magns­eign­um sín­um.

Alls þén­uðu Íslend­ingar 117 millj­arða króna í fjár­magnstekjur á árinu 2016. Það er umtals­vert meira en árið áður, þegar heild­ar­fjár­magnstekjur Íslend­inga voru 95,3 millj­arðar króna.

Tekj­urnar dreifð­ust ekki jafnt á milli hópa. Þvert á móti. Tekju­hæsta eitt pró­sent lands­manna tók til sín 55 millj­arða króna af þeim tekjum sem urðu til vegna fjár­magns í fyrra, eða 47 pró­sent þeirra. Það er bæði hærri krónu­tala og hærra hlut­fall en þessi hóp­ur, sem sam­anstendur af 1.966 fram­telj­endum (1.331 ein­hleypum og 635 sam­skött­uðum), hafði í fjár­magnstekjur á árinu 2015.

Þessi staða þýðir að hin 99 pró­sent íslenskra skatt­greið­enda skipti á milli sín 53 pró­sent fjár­magnstekna sem urðu til á árinu 2016.

Þetta kemur fram í stað­tölum skatta vegna árs­ins 2016, sem birtar voru á vef Rík­is­skatt­stjóra fyrir skemmstu.

Fjár­­­magnstekjur eru tekjur sem ein­stak­l­ingar hafa af fjár­­­magns­­eign­um sín­­um. Þ.e. ekki laun­­um. Þær tekjur geta verið ýmiss kon­­ar. Til dæmis tekjur af vöxtum af inn­­láns­­reikn­ingum eða skulda­bréfa­­eign, tekjur af útleigu hús­næð­is, arð­greiðsl­­ur, hækkun á virði hluta­bréfa eða hagn­aður af sölu fast­­eigna eða verð­bréfa.

Ef tekj­­urnar eru útleystar, þannig að þær standi eig­anda þeirra frjálsar til ráð­­stöf­un­­ar, ber að greiða af þeim 20 pró­­sent fjár­­­magnstekju­skatt sem rennur óskiptur til rík­­is­ins.

Líkt og við var að búast greiddu þeir sem höfðu hæstu fjár­magnstekj­urn­ar, meg­in­þorra fjár­magnstekju­skatts. Alls greiddi rík­asta eitt pró­sent lands­manna 10,8 millj­arða króna í slíkan skatt í fyrra, en heild­ar­greiðslur ein­stak­linga í fjár­magnstekju­skatt voru 20,3 millj­arðar króna á því ári.

Í nýliðnum kosn­ingum var tek­ist umtals­vert á um væntar skatta­hækk­an­ir, meðal ann­ars á fjár­magnstekju­skatti. Píratar lögðu til að mynda fram skugga­fjár­lög þar sem lagt var til að hann yrði hækk­aður í 30 pró­sent. Af ofan­greindum tölum má ætla að slík hækkun myndi skila um tíu millj­örðum króna í auknar skatt­tekjur rík­is­ins miðað við óbreyttar fjár­magnstekj­ur. Þar af myndi rík­asta eitt pró­sent lands­manna greiða helm­ing­inn.

Miklar svipt­ingar á einum ára­tug

Fjár­­­magnstekjur lands­­manna hrundu eftir banka­hrun­ið. Á ár­unum 2007, þegar þær náðu hámarki, námu þær 244,9 millj­­örðum króna. Þar af runnu 147,3 millj­­arðar króna til tekju­hæsta pró­­sents lands­­manna, eða rúm 60 ­pró­­sent. Ljóst er að þorri þeirrar upp­­hæðar var vegna gríð­­ar­­legrar hækk­­unar á virði hluta­bréfa á íslenska mark­aðn­­um, en sú bóla náði hámarki sum­­­arið 2007. Í kjöl­farið seytl­aði loftið hins vegar hratt út úr henni og við fall íslensku ­bank­anna haustið 2008 hvarf um 93 pró­­sent af mark­aðsvirði hluta­bréfa.

Á árunum 2010 til 2012 voru fjár­­­magnstekjur mun lægri, eða á bil­inu 59,2 til 66,4 millj­­arðar króna. Á þeim árum runnu um 35 pró­­sent fjár­­­magnstekna til rík­­asta eins pró­­sents lands­­manna. Árið 2013 juk­ust þær ­tölu­vert og voru 78,5 millj­­arðar króna. Þar af runnu 31,6 millj­­arðar króna til­ efsta eins pró­­sents rík­­­ustu lands­­manna.

Árið 2014 tóku fjár­­­magnstekjur svo aftur kipp og fóru í 90,5 millj­­arða króna. Hlut­­deild rík­­asta pró­­sents lands­­manna í þess­­ari eigna­aukn­ingu hækk­­aði einnig umtals­vert, fór úr 40 pró­­sentum í um 47 pró­­sent.

Heild­ar­fjár­magnstekj­urnar juk­ust enn á árinu 2015, og voru 95,3 millj­arðar króna. Tæp­lega 44 pró­sent þeirra tekna fóru til efsta pró­sents­ins.

Og sá vöxtur hélt áfram í fyrra, þegar tekj­urnar voru 117 millj­arðar króna. Þá fóru, líkt og áður sagði 47 pró­sent þeirra, eða 55 millj­arðar króna, til rík­asta pró­sents lands­manna.

Þeir lands­­menn sem telj­­ast til þess eins pró­­sents sem er með­ hæstu tekj­­urnar fá langstærstan hluta af tekjum sínum vegna arð­­semi eigna ­sinna.

Mis­skipt­ing auðs eykst áfram á Íslandi

Kjarn­inn greindi frá því í frétta­skýr­ingu 12. októ­ber síð­ast­lið­inn að þær rúm­lega 20 þús­und fjöl­skyldur sem til­heyra þeim tíu pró­sentum þjóð­ar­innar sem eiga mest eigið fé – eignir þegar skuldir hafa verið dregnar frá – hafi átt 2.062 millj­arða króna í hreinni eign um síð­ustu ára­mót. Alls á þessi hópur 62 pró­sent af öllu eigin fé í land­inu. Eigið fé hans jókst um 185 millj­arða króna á síð­asta ári. Eigið fé hinna 90 pró­sent lands­manna jókst á sama tíma um 209 millj­arða króna. Það þýðir að tæp­lega helm­ingur þeirrar hreinu eignar sem varð til á síð­asta ári fór til tíu pró­sent efna­mestu fram­telj­end­anna.Þegar eigið fé 20 pró­sent efna­mestu fjöl­skyldna þjóð­ar­innar er skoðað kemur í ljós að sá hópur á 85 pró­sent af öllu eigið fé í land­inu. Sá helm­ingur þjóð­ar­innar sem á minnst er sam­an­lagt með nei­kvætt eigið fé upp á 175,3 millj­arða króna. Þetta kom fram í tölum um eig­in­fjár­stöðu Íslend­inga í lok árs 2016 sem birtar voru í byrjun októ­ber.

Ekki er boðið upp á frek­ari skipt­ingu í tölum Hag­stof­unnar um eig­in­fjár­stöðu en á milli tíunda. Því eru ekki, sem stend­ur, aðgengi­legar um hversu mikið eigið fé rík­asta eitt pró­sent lands­manna átti um síð­ustu ára­mót.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Efnisflokkar:
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar