Mynd: Birgir Þór

Tekjur af fasteignagjöldum aukast þrátt fyrir að álagning lækki

Reykjavíkurborg hefur ákveðið að lækka fasteignaskatta á íbúðarhúsnæði á næsta ári um tíu prósent. Samt munu tekjur borgarinnar af innheimtu fasteignagjalda halda áfram aukast um milljarða á ári næstu árin.

Reykjavíkurborg gerir ráð fyrir að hafa 20,2 milljarða króna í tekjur af fasteignagjöldum á næsta ári. Tekjur borgarinnar af slíkum eru áætlaðar 18 milljarðar króna í ár. Þessi hækkun mun eiga sér stað þrátt fyrir að fasteignagjöld á íbúðarhúsnæði verði lækkuð um tíu prósent – úr 0,2 prósent í 0,18 prósent – og að afslættir aldraðra og öryrkja af slíkum gjöldum verði auknir. Þetta kemur fram í fjárhagsáætlun Reykjavíkurborgar fyrir árin 2018 til 2022 sem lögð var fram í borgarstjórn í gær.

Þessar breytingar munu skila umtalsverðum sér í auknum ráðstöfunartekjum borgarbúa. Á fimm ára tímabili fjárhagsáætlunarinnar nemur lækkunin á fasteignagjöldum samtals um 2,6 milljörðum króna á breytilegu verðlagi.

Það er lagt upp með að hækka viðmið tekna elli- og örorkuþega til lækkunar fasteignaskatts og fráveitugjalds um 25 prósent. Í frumvarpi til fjárhagsáætlunar segir að þessi hækkun feli í sér að afsláttur borgarinnar til þess hóps hækki úr 326 milljónum króna í 489 milljónir króna, eða sem nemur 163 milljónum króna. Þegar lækkun á fasteignasköttum er líka talin með muni heildarávinningur elli- og örorkulífeyrisþega á næsta ári vera um 230 milljónir króna.

Auglýsing

Þrátt fyrir lækkun á því hlutfalli sem greitt er í fasteignagjalda fyrir íbúðarhúsnæði er samt sem áður reiknað með mikilli áframhaldandi tekjuaukningu borgarinnar vegna innheimtu slíkra. Í greinargerð með fjárhagsáætlun segir að gert sé ráð fyrir að þau aukist um 8,9 prósent á næsta ári og um 7,2 til 7,8 prósent næstu þrjú árin eftir það. Í þeim útreikningum er búið að taka tillit til áhrifa  af breyttri matsaðferð á hótelum og gististöðum sem kemur inn í fasteignamat 2019, og mun hækka fasteignamat þeirra umtalsvert. Þá stendur yfir gríðarlega uppbygging á íbúðar- og atvinnuhúsnæði í Reykjavík um þessar mundir sem mun skila umtalsverðri tekjuaukningu.

Húsnæðisverð rokið upp á örfáum árum

Sveit­ar­fé­lög lands­ins eru með tvo meg­in­tekju­stofna. Ann­ars vegar rukka þau útsvar, sem er beinn skattur á tekjur sem rennur til þess sveit­ar­fé­lags sem við­kom­andi býr í. Hins vegar rukka þau fast­eigna­gjöld.

Slík gjöld eru aðal­lega tvenns kon­ar. Ann­ars vegar er fast­eigna­skattur (0,2 pró­sent af fast­eigna­mati á íbúð­ar­hús­næði og 1,65 pró­sent af fast­eigna­mati á atvinnu­hús­næði) og hins vegar lóð­ar­leiga (0,2 prósent af lóða­mati á íbúð­ar­hús­næði og eitt pró­sent af lóða­mati á atvinnu­hús­næð­i). Auk þess þurfa íbúar að greiða sorp­hirðu­gjald og gjald vegna end­ur­vinnslu­stöðva sem hluta af fast­eigna­gjöldum sín­um. Nú ætlar Reykjavíkurborg sem sagt að lækka fasteignaskattinn á íbúðarhúsnæði niður í 0,18 prósent.

Inn­heimt fast­eigna­gjöld í Reykja­vík hafa auk­ist um 50 pró­sent frá árinu 2010. Vegna þess árs inn­heimti Reykja­vík­ur­borg tæp­lega 12,1 millj­arð króna í fast­eigna­gjöld. Áætlað er að borgin inn­heimti 18 millj­arða króna í fast­eigna­gjöld vegna árs­ins 2017. Líkt og áður segir er reiknað með að hann skili 20,3 milljörðum króna á næsta ári þrátt fyrir að fasteignaskattar á íbúðarhúsnæði lækki.

Þessi mikla tekjuaukning er drifin áfram af því að fasteignaverð á höf­uð­borg­ar­svæðinu hefur hækkað gríð­ar­lega á und­an­förnum árum og raun­verð fast­eigna hefur aldrei verið hærra en það er nú um stund­ir. Frá því í des­em­ber 2010 hefur hús­næð­is­verð á höf­uð­borg­ar­svæð­inu, á öllu hús­næði, hækkað um 94 pró­sent. Hækk­unin hefur verið drifin áfram af skorti á fram­boði, sem hefur verið miklu minna en eft­ir­spurn. Sam­hliða hafa efna­hags­að­stæður batnað og kaup­máttur auk­ist og geta íbúa til að kaupa sér hús­næði þar af leið­andi meiri.

Á sama tíma hefur einnig verið byggt mikið magn af atvinnu­hús­næði og sér­stak­lega hót­el­bygg­ing­um. Eft­ir­spurn eftir slíkum er síst minni en eftir íbúð­ar­hús­næði í ljósi þess að fjöldi ferða­manna sem heim­sækir Ísland heim hefur rúm­lega fjór­fald­ast frá árinu 2010.

Fast­eigna­mat hækk­aði um 17,2 pró­sent milli ára

Þar sem stóru breyt­urnar í greiddum fast­eigna­gjöld­um, fast­eigna­skattur og lóða­leiga, byggja á fast­eigna­mati þá aukast tekjur sveit­ar­fé­laga í beinu sam­ræmi við hækkun á fast­eigna­mati milli ára. Og fast­eigna­mat hefur hækkað gríð­ar­lega hratt sam­hliða þeim miklu hækk­unum sem orðið hafa á fast­eigna­mark­aði hér­lend­is. Þegar Þjóð­skrá Íslands, sem sér reiknar út fast­eigna­matið sem lagt er til grund­vallar álagn­ingu opin­berra gjalda ár hvert, birti nýtt mat fyrir árið 2018 í júní síð­ast­liðnum kom til að mynda fram að heild­ar­mat allra fast­eigna á land­inu hefði hækkað um 13,8 pró­sent milli ára.

Dagur B. Eggertsson er borgarstjóri í Reykjavík.
Mynd: Birgir Þór Harðarson

Í Reykja­vík var með­al­hækkun fast­eigna­mats­ins 17,2 pró­sent. Hún var mest í póst­núm­eri 111, eða Efra Breið­holti, þar sem matið hækk­aði um 20,8 pró­sent að mið­gildi.


Matið hækk­aði líka mikið þegar það var reiknað út fyrir árið 2017, eða 7,8 pró­sent. Milli 2015 og 2016 hækk­aði það um 5,8 pró­sent. Og svo fram­veg­is.

Sam­an­dregið þá þýðir þessi hækkun á fast­eigna­mati ein­ungis eitt fyrir eig­endur fast­eigna: þeir borga fleiri krónur í skatta.

Fasteignaskattar lykilbreyta í afkomu

Rekstur Reykja­vík­ur­borgar hefur notið góðs af þessum miklu hækk­un­um. A-hluti borg­ar­inn­ar, sem er sú starf­semi hennar sem er að hluta eða öllu leyti fjár­mögnuð með skatt­tekj­um, hefur verið í járnum á und­an­förnum árum. Árin 2014 og 2015 var hún til að mynda nei­kvæð upp á 16,4 millj­arða króna. Það þýðir að borg­inni vant­aði þá upp­hæð til að geta staðið undir rekstr­ar­kostn­aði A-hlut­ans. Vert er að taka fram að stærsta ástæða þess að hall­inn var jafn hár og raun ber vitni var sú að breyt­ingar á líf­eyr­is­skuld­bind­ingum á árinu 2015 gerði það að verkum að bók­færð voru gjöld sem voru rúm­lega tíu millj­örðum krónum hærri en þau voru árið eft­ir. Þrátt fyrir að líf­eyr­is­skuld­bind­ing­arnar væru teknar út fyrir sviga þá var borgin samt sem áður að tapa millj­örðum króna á ári.

Þetta breytt­ist í fyrra þegar afkoma hennar var jákvæð um 2,6 millj­arða króna. Í ár er gert ráð fyrir að rekstrarafgangur borgarinnar verði um 500 milljónir króna og fjárhagsáætlun reiknar með að hann verði 3,4 milljarðar króna á næsta ári. Rekstrarniðurstaðan á síðan að batna verulega á árunum 2019 til 2022 og vera þá lægst 5,6 milljarðar króna árið 2019 og mest 10,8 milljarðar króna.

Stór breyta í þeirri afkomu er áætluð tekju­aukn­ing vegna fast­eigna­gjalda. Þau voru í heild 15,6 millj­arðar króna árið 2016 en áætlað er að þau skili 18 millj­örðum króna í borg­ar­sjóð í ár. Það er tekju­aukn­ing á þeim lið upp á 2,4 millj­arða króna á milli ára. Minna má á að Reykjavíkurborg ætlar að reka A-hlutann sinn með 500 milljóna króna afgangi á yfirstandandi ári. Auknar tekjur vegna fasteignagjalda á árinu eru tæplega fimm sinnum sú upphæð.

Þegar skoðað er tímabilið frá 2011 og út næsta ár munu tekjur vegna fasteignagjalda hafa aukist um 8,1 milljarð króna. Tekju­aukn­ingin hefur verið lang­mest á allra síð­ustu árum.

Kosið verður til borg­ar­stjórnar í Reykja­vík þann 26. maí næst­kom­andi.

Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar