Mynd: Birgir Þór

Tekjur af fasteignagjöldum aukast þrátt fyrir að álagning lækki

Reykjavíkurborg hefur ákveðið að lækka fasteignaskatta á íbúðarhúsnæði á næsta ári um tíu prósent. Samt munu tekjur borgarinnar af innheimtu fasteignagjalda halda áfram aukast um milljarða á ári næstu árin.

Reykjavíkurborg gerir ráð fyrir að hafa 20,2 milljarða króna í tekjur af fasteignagjöldum á næsta ári. Tekjur borgarinnar af slíkum eru áætlaðar 18 milljarðar króna í ár. Þessi hækkun mun eiga sér stað þrátt fyrir að fasteignagjöld á íbúðarhúsnæði verði lækkuð um tíu prósent – úr 0,2 prósent í 0,18 prósent – og að afslættir aldraðra og öryrkja af slíkum gjöldum verði auknir. Þetta kemur fram í fjárhagsáætlun Reykjavíkurborgar fyrir árin 2018 til 2022 sem lögð var fram í borgarstjórn í gær.

Þessar breytingar munu skila umtalsverðum sér í auknum ráðstöfunartekjum borgarbúa. Á fimm ára tímabili fjárhagsáætlunarinnar nemur lækkunin á fasteignagjöldum samtals um 2,6 milljörðum króna á breytilegu verðlagi.

Það er lagt upp með að hækka viðmið tekna elli- og örorkuþega til lækkunar fasteignaskatts og fráveitugjalds um 25 prósent. Í frumvarpi til fjárhagsáætlunar segir að þessi hækkun feli í sér að afsláttur borgarinnar til þess hóps hækki úr 326 milljónum króna í 489 milljónir króna, eða sem nemur 163 milljónum króna. Þegar lækkun á fasteignasköttum er líka talin með muni heildarávinningur elli- og örorkulífeyrisþega á næsta ári vera um 230 milljónir króna.

Þrátt fyrir lækkun á því hlutfalli sem greitt er í fasteignagjalda fyrir íbúðarhúsnæði er samt sem áður reiknað með mikilli áframhaldandi tekjuaukningu borgarinnar vegna innheimtu slíkra. Í greinargerð með fjárhagsáætlun segir að gert sé ráð fyrir að þau aukist um 8,9 prósent á næsta ári og um 7,2 til 7,8 prósent næstu þrjú árin eftir það. Í þeim útreikningum er búið að taka tillit til áhrifa  af breyttri matsaðferð á hótelum og gististöðum sem kemur inn í fasteignamat 2019, og mun hækka fasteignamat þeirra umtalsvert. Þá stendur yfir gríðarlega uppbygging á íbúðar- og atvinnuhúsnæði í Reykjavík um þessar mundir sem mun skila umtalsverðri tekjuaukningu.

Húsnæðisverð rokið upp á örfáum árum

Sveit­ar­fé­lög lands­ins eru með tvo meg­in­tekju­stofna. Ann­ars vegar rukka þau útsvar, sem er beinn skattur á tekjur sem rennur til þess sveit­ar­fé­lags sem við­kom­andi býr í. Hins vegar rukka þau fast­eigna­gjöld.

Slík gjöld eru aðal­lega tvenns kon­ar. Ann­ars vegar er fast­eigna­skattur (0,2 pró­sent af fast­eigna­mati á íbúð­ar­hús­næði og 1,65 pró­sent af fast­eigna­mati á atvinnu­hús­næði) og hins vegar lóð­ar­leiga (0,2 prósent af lóða­mati á íbúð­ar­hús­næði og eitt pró­sent af lóða­mati á atvinnu­hús­næð­i). Auk þess þurfa íbúar að greiða sorp­hirðu­gjald og gjald vegna end­ur­vinnslu­stöðva sem hluta af fast­eigna­gjöldum sín­um. Nú ætlar Reykjavíkurborg sem sagt að lækka fasteignaskattinn á íbúðarhúsnæði niður í 0,18 prósent.

Inn­heimt fast­eigna­gjöld í Reykja­vík hafa auk­ist um 50 pró­sent frá árinu 2010. Vegna þess árs inn­heimti Reykja­vík­ur­borg tæp­lega 12,1 millj­arð króna í fast­eigna­gjöld. Áætlað er að borgin inn­heimti 18 millj­arða króna í fast­eigna­gjöld vegna árs­ins 2017. Líkt og áður segir er reiknað með að hann skili 20,3 milljörðum króna á næsta ári þrátt fyrir að fasteignaskattar á íbúðarhúsnæði lækki.

Þessi mikla tekjuaukning er drifin áfram af því að fasteignaverð á höf­uð­borg­ar­svæðinu hefur hækkað gríð­ar­lega á und­an­förnum árum og raun­verð fast­eigna hefur aldrei verið hærra en það er nú um stund­ir. Frá því í des­em­ber 2010 hefur hús­næð­is­verð á höf­uð­borg­ar­svæð­inu, á öllu hús­næði, hækkað um 94 pró­sent. Hækk­unin hefur verið drifin áfram af skorti á fram­boði, sem hefur verið miklu minna en eft­ir­spurn. Sam­hliða hafa efna­hags­að­stæður batnað og kaup­máttur auk­ist og geta íbúa til að kaupa sér hús­næði þar af leið­andi meiri.

Á sama tíma hefur einnig verið byggt mikið magn af atvinnu­hús­næði og sér­stak­lega hót­el­bygg­ing­um. Eft­ir­spurn eftir slíkum er síst minni en eftir íbúð­ar­hús­næði í ljósi þess að fjöldi ferða­manna sem heim­sækir Ísland heim hefur rúm­lega fjór­fald­ast frá árinu 2010.

Fast­eigna­mat hækk­aði um 17,2 pró­sent milli ára

Þar sem stóru breyt­urnar í greiddum fast­eigna­gjöld­um, fast­eigna­skattur og lóða­leiga, byggja á fast­eigna­mati þá aukast tekjur sveit­ar­fé­laga í beinu sam­ræmi við hækkun á fast­eigna­mati milli ára. Og fast­eigna­mat hefur hækkað gríð­ar­lega hratt sam­hliða þeim miklu hækk­unum sem orðið hafa á fast­eigna­mark­aði hér­lend­is. Þegar Þjóð­skrá Íslands, sem sér reiknar út fast­eigna­matið sem lagt er til grund­vallar álagn­ingu opin­berra gjalda ár hvert, birti nýtt mat fyrir árið 2018 í júní síð­ast­liðnum kom til að mynda fram að heild­ar­mat allra fast­eigna á land­inu hefði hækkað um 13,8 pró­sent milli ára.

Dagur B. Eggertsson er borgarstjóri í Reykjavík.
Mynd: Birgir Þór Harðarson

Í Reykja­vík var með­al­hækkun fast­eigna­mats­ins 17,2 pró­sent. Hún var mest í póst­núm­eri 111, eða Efra Breið­holti, þar sem matið hækk­aði um 20,8 pró­sent að mið­gildi.


Matið hækk­aði líka mikið þegar það var reiknað út fyrir árið 2017, eða 7,8 pró­sent. Milli 2015 og 2016 hækk­aði það um 5,8 pró­sent. Og svo fram­veg­is.

Sam­an­dregið þá þýðir þessi hækkun á fast­eigna­mati ein­ungis eitt fyrir eig­endur fast­eigna: þeir borga fleiri krónur í skatta.

Fasteignaskattar lykilbreyta í afkomu

Rekstur Reykja­vík­ur­borgar hefur notið góðs af þessum miklu hækk­un­um. A-hluti borg­ar­inn­ar, sem er sú starf­semi hennar sem er að hluta eða öllu leyti fjár­mögnuð með skatt­tekj­um, hefur verið í járnum á und­an­förnum árum. Árin 2014 og 2015 var hún til að mynda nei­kvæð upp á 16,4 millj­arða króna. Það þýðir að borg­inni vant­aði þá upp­hæð til að geta staðið undir rekstr­ar­kostn­aði A-hlut­ans. Vert er að taka fram að stærsta ástæða þess að hall­inn var jafn hár og raun ber vitni var sú að breyt­ingar á líf­eyr­is­skuld­bind­ingum á árinu 2015 gerði það að verkum að bók­færð voru gjöld sem voru rúm­lega tíu millj­örðum krónum hærri en þau voru árið eft­ir. Þrátt fyrir að líf­eyr­is­skuld­bind­ing­arnar væru teknar út fyrir sviga þá var borgin samt sem áður að tapa millj­örðum króna á ári.

Þetta breytt­ist í fyrra þegar afkoma hennar var jákvæð um 2,6 millj­arða króna. Í ár er gert ráð fyrir að rekstrarafgangur borgarinnar verði um 500 milljónir króna og fjárhagsáætlun reiknar með að hann verði 3,4 milljarðar króna á næsta ári. Rekstrarniðurstaðan á síðan að batna verulega á árunum 2019 til 2022 og vera þá lægst 5,6 milljarðar króna árið 2019 og mest 10,8 milljarðar króna.

Stór breyta í þeirri afkomu er áætluð tekju­aukn­ing vegna fast­eigna­gjalda. Þau voru í heild 15,6 millj­arðar króna árið 2016 en áætlað er að þau skili 18 millj­örðum króna í borg­ar­sjóð í ár. Það er tekju­aukn­ing á þeim lið upp á 2,4 millj­arða króna á milli ára. Minna má á að Reykjavíkurborg ætlar að reka A-hlutann sinn með 500 milljóna króna afgangi á yfirstandandi ári. Auknar tekjur vegna fasteignagjalda á árinu eru tæplega fimm sinnum sú upphæð.

Þegar skoðað er tímabilið frá 2011 og út næsta ár munu tekjur vegna fasteignagjalda hafa aukist um 8,1 milljarð króna. Tekju­aukn­ingin hefur verið lang­mest á allra síð­ustu árum.

Kosið verður til borg­ar­stjórnar í Reykja­vík þann 26. maí næst­kom­andi.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar