MYND:EPA

Ríki og borg lögðu Hörpu til 400 milljónir til viðbótar

Harpa hefur tapað 3,4 milljörðum króna frá árinu 2011. Íslenska ríkið og Reykjavíkurborg lögðu tæplega 1,6 milljarð króna framlag í fyrra til að borga af lánum og brúa reksturinn. Í janúar síðastliðnum var samþykkt að veita Hörpu 400 milljóna króna rekstrarframlag til að tryggja lausafjárstöðuna út árið 2018.

Tap Hörpu tón­list­­ar- og ráð­­stefn­u­húss ohf., sem er rekstr­­ar­­fé­lag Hörpu, frá byrjun árs 2011 og til síðustu áramóta hefur numið rúmlega 3,4 milljörðum króna. Tap af rekstri Hörpu í fyrra, áður en árlegt fjárframlag ríkis og borgar er reiknað með, var tæplega 1,6 milljarður króna. Þegar búið er að bæta fjárframlagi eigendanna við var tapið hins vegar 243,3 milljónir króna á árinu 2017.

Framlag íslenska ríkisins og Reykjavíkurborgar, eigenda Hörpu, er tvenns konar. Annars vegar greiða eigendurnir upphæð vegna fjár­­­mögn­unar á fast­­eign­inni sjálfri og hins vegar vegna fram­lags til rekstrar Hörpu. Frá árinu 2011 hefur fram­lag vegna fjár­­­mögn­unar kostn­aðar við bygg­ingu Hörpu numið rúmlega sex millj­örðum króna. Þær greiðslur munu standa yfir til árs­ins 2046 og aukast í krónum talið ár frá ári.

Til við­­bótar ákváðu eig­endur Hörpu að greiða rekstr­­ar­fram­lag vegna hennar frá byrjun árs 2013 og út árið 2016. Sam­tals nam fram­lag eig­end­anna til rekstrar Hörpu á því tímabili um 700 millj­­ónum króna.

Í maí 2017 var ákveðið að gera viðauka við samning Hörpu við eigendur sína sem í fólst að þeir leggðu félaginu til 450 milljónir króna í viðbótarframlag á síðasta ári. Þetta framlag tryggði þó reksturinn einungis út árið 2017. Í ársreikningi Hörpu kemur fram að í janúar 2018 hafi verið ákveðið að leggja Hörpu til 400 milljónir króna til viðbótar á árinu 2018 til að tryggja lausafjárstöðu félagsins út það ár.

Taprekstur síðustu ára hefur leitt til þess að eiginfjárstaða Hörpu er nú orðin neikvæð um 47,5 milljónir króna. Hún var jákvæð um 196 milljónir króna í lok árs 2016.

Auglýsing

Ef rekstrartap Hörpu, framlög ríkis og Reykjavíkurborgar vegna skulda hennar og rekstrarframlögin sem ríkið hefur reitt af hendi eru lögð saman kemur í ljós að uppsafnað tap Hörpu frá byrjun árs 2011 og til loka árs 2017 er um 11,5 milljarðar króna. Til viðbótar munu að minnsta kosti bætast við um 1,5 milljarður króna vegna framlags ríkis og borgar í ár.

Í fréttatilkynningu sem send var út vegna birtingar ársreiknings Hörpu í gær var haft eftir Svanhildi Konráðsdóttur, forstjóra Hörpu, að fyrir „heilbrigðari rekstrargrundvöll Hörpu til framtíðar þarf horfast í augu við gríðarlega þunga kostnaðarþætti sem snerta fasteignina, s.s. há fasteignagjöld og viðhald á þessari dýrmætu byggingu sem tekjur af útleigu og menningarstarfi geta aldrei mætt að fullu. Þetta viðfangsefni er í vinnslu í góðu samráði við eigendur[...] Þrátt fyrir áskoranir í rekstrinum er  starfsemin í Hörpu full af gleði og afar blómleg, enda einn fjölsóttasti áfangastaður í borginni með fjölbreytta flóru vel sóttra viðburða.“

Tekjur og gjöld dragast saman

Tekjur af starf­semi Hörpu drógust saman um níu prósent í fyrra og voru 1.161 milljón króna. Árið áður höfðu þær verið 1.281 milljónir króna. Í fréttatilkynningu segir að þar muni mestu „um þrjá mjög stóra alþjóðlega viðburði árið 2016 auk umfangsmeiri eigin viðburða það ár.“

Rekstrargjöld hússins drógust þó einnig saman  og voru 1.554 milljónir króna. Rekstrartapið var því 393 milljónir króna. Það er mun minna rekstrartap en var árið 2016 þegar það nam 635,8 milljónum króna.

Einn stærsti rekstr­ar­kostn­aður Hörpu er hús­næð­is­kostn­að­ur. Í fyrra var hann 530,3 millj­ónir króna. Þar af voru fast­eigna­gjöld 242,3 millj­ónir króna, en stjórn­endur Hörpu hafa árum saman barist gegn hárri álagn­ingu þeirra með þó nokkrum árangri.

Rekstrarniðurstaða Hörpu fyrir afskriftir og fjármagnsliði (EBITDA) var þó jákvæð í fyrsta sinn frá því að Harpa opnaði. Alls var hún jákvæð um 56,6 milljónir króna og batnaði um 289 milljónir króna á milli ára.

Upphaflegar forsendur löngu brostnar

Íslenska ríkið og Reykja­vík­­­ur­­borg sam­­þykktu að taka yfir og klára bygg­ingu Hörpu snemma árs 2009. Þá höfðu fram­­kvæmdir við bygg­ingu hús­s­ins, sem Eign­­ar­halds­­­fé­lag­ið Portus stóð fyr­ir, stöðvast í kjöl­far banka­hruns­ins. Ástæðan var sú Portus og dótt­­ur­­fé­lög þess, sem voru í eigu Lands­­banka Íslands og Nýsis, fóru í þrot.  

Eftir yfir­­­töku ríkis og borgar á verk­efn­inu, sem var gerð þegar Katrín Jak­obs­dóttir, núverandi forsætisráðherra, var mennta­­mála­ráð­herra og Hanna Birna Krist­jáns­dóttir borg­­ar­­stjóri í Reykja­vík, var tekið sam­­banka­lán hjá íslensku bönk­­unum til að fjár­­­magna yfir­­tök­una. Í skrif­­legu svari Katrínar Jak­obs­dóttur við fyr­ir­­spurn þing­­manns­ins Marðar Árna­­sonar um Hörpu, sem birt var í mars 2011, kom mjög skýrt fram að ekki ætti að setja meira fé en þar var umsamið í Hörpu.

Katrín Jakobsdóttir, núverandi forsætisráðherra, var menntamálaráðherra þegar ákvörðun var tekin um að ljúka við byggingu Hörpu.
Mynd: Bára Huld Beck

Þar sagði orð­rétt að „for­­sendur fyrir yfir­­­töku verk­efn­is­ins voru þær að ekki þyrftu að koma til önnur fram­lög frá ríki og borg en gert var ráð fyrir í samn­ingi Austurhafnar-TR og Portusar frá 9. mars 2006".

Íslenska ríkið á 54 pró­­sent í Hörpu en Reykja­vík­­­ur­­borg 46 pró­­sent hlut.

Í lok árs 2011 leit­uðu for­svar­s­­menn Hörpu­­-­­sam­­stæð­unnar til eig­enda sinna eftir brú­­ar­láni, þar sem upp­­haf­­legt sam­­banka­lán dugði ekki fyrir stofn­­kostn­aði. Lánið átti að end­­ur­greið­­ast þegar Harpa gæfi út skulda­bréfa­­flokk, og í síð­­asta lagi í des­em­ber 2012. Lands­­bank­inn, sem var langstærsti lán­veit­and­inn í sam­­banka­lán­inu, fékk umsjón með skulda­bréfa­út­­­boð­inu og sölu­­tryggði það.

Skulda­bréfa­út­­­gáfan var upp á 19,5 millj­­arða króna og ber 3,55 pró­­sent verð­­tryggða vexti. Sam­­kvæmt árs­­reikn­ingi Hörpu voru skuldir vegna útgáf­unnar um 19,5 millj­­arðar króna um síð­­­ustu ára­­mót. Skulda­bréfin eru tryggð með veði í fram­lagi ríki og borg­­ar, fyrsta veð­rétti í Hörpu auk hand­veð­réttar í banka­inn­­stæðum félags­­ins. Þegar búið er að reikna með vaxta­greiðslum á eftir að greiða um 25,2 millj­arða króna hið minnsta vegna þess­arar útgáfu á næstu tæpu þremur ára­tug­um. Á árinu 2017 greiddu ríki og borg tæp­lega 1,1 millj­arð króna vegna þessa.

Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar