Mynd: Pexels.com

Árið 2018: Opinbera yfirstéttin heldur tugprósenta launahækkunum sínum

Þingmenn, ráðherrar, aðstoðarmenn ráðherra, biskup og ýmsir aðrir háttsettir embættismenn fengu að halda tugprósenta launahækkunum sem kjararáð hafði skammtað þeim. Sömu sögu var að segja af forstjórum opinberra fyrirtækja. Og Kauphallarforstjórar voru að meðaltali með 17föld lágmarkslaun. Kjarninn heldur áfram að fjalla um árið 2018.

Á kjördag 2016 voru laun for­­­seta Íslands, þing­far­­­ar­­­kaup alþing­is­­­manna og laun ráð­herra hækkuð umtalsvert. Sam­­­kvæmt úrskurði kjara­ráðs urðu laun for­­­seta Íslands 2.985.000 krónur á mán­uði, þing­far­­­ar­­­kaup alþing­is­­­manna 1.101.194 krónur á mán­uði, laun for­­­sæt­is­ráð­herra að með­­­­­töldu þing­far­­­ar­­­kaupi varð 2.021.825 krónur á mán­uði og laun ann­­­arra ráð­herra að með­­­­­töldu þing­far­­­ar­­­kaupi urðu 1.826.273 krónur á mán­uði. Laun for­­­sæt­is­ráð­herra voru áður tæp­­­lega 1,5 millj­­­ónir en laun for­­­seta voru tæpar 2,5 millj­­­ón­­­ir. Laun þing­­­­manna hækk­­­­uðu hlut­­­­falls­­­­lega mest við ákvörðun Kjara­ráðs, eða um 44,3 pró­­­­sent.

Aðstoð­ar­menn ráð­herra hafa líka fengið dug­lega launa­hækkun á und­an­förnum árum. Sum­arið 2016 voru laun skrif­stofu­stjóra í ráðu­neytum hækkuð um allt að 35 pró­sent. Eftir þá hækkun eru laun aðstoð­­ar­­manna, sem miða við þau laun, um 1,2 millj­­ónir króna á mán­uði.

Auglýsing

Í des­em­ber hækk­­aði kjara­ráð svo laun bisk­­­ups, Agn­­­esar Sig­­­urð­­­ar­dótt­­­ur, um tugi pró­­­senta. Í úrskurð­i vegna þessa kom fram að biskup skuli hafa tæp­­­lega 1,2 millj­­­ónir í mán­að­­­ar­­­laun auk 40 fastra yfir­­­vinn­u­ein­inga. Ein ein­ing er 9.572 krónur og laun bisk­­­ups því eftir hækkun alls 1.553.359 krónur á mán­uði.

Hækk­­­unin var aft­­­ur­­­virk til 1. jan­úar 2017, sam­­­kvæmt úrskurð­in­­­um. Um ára­­mót fékk biskup því ein­greiðslu fyrir síð­­­asta árið en sú upp­­­hæð nemur 3,3 millj­­­ónir króna.

Allar þessar hækkanir gerðu það að verkum að verkalýðshreyfingunni fannst eðlilegt að horfa til þeirra þegar hún setti fram sínar kröfur vegna komandi kjarasamninga. Þannig fór hún meðal annars fram á að lágmarkslaun yrðu hækkuð um yfir 40 prósent á gildistíma næsta kjarasamnings.

Mikið reiði en launin látin halda sér

Þrátt fyrir hina miklu gagnrýni sem sett hefur verið fram á ákvarðanir kjararáðs þá hefur ekki verið undið ofan af hinum miklu hækkunum.

Auglýsing

Vegna þessa ástands skipaði Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra starfshóp til að fjalla um málefni kjararáðs þann 19. janúar síðastliðinn. Hópurinn skilaði af sér rúmum mánuði síðar og í niðurstöðu hans kom fram að kjara­ráð hafi í ákvörð­unum sínum um kjör æðstu stjórn­enda rík­is­ins farið langt umfram við­mið ramma­sam­komu­lags aðila vinnu­mark­að­ar­ins og stjórn­valda frá árinu 2015, ákvarð­anir þess verið óskýr­ar, ógagn­sæjar og ekki sam­ræmst fyr­ir­mælum í lögum um störf ráðs­ins. Lagði starfs­hóp­ur­inn til að kjara­ráð yrði lagt niður og útaf­keyrsla þess yrði leið­rétt.

Það breytti því ekki að skaðinn var skeður. Hinar óhoflegu launahækkanir höfðu sett kjarasamninga í uppnám. Ekki bætti úr skák þegar fréttir bárust af því á síðustu vikum að laun æðstu stjórnenda og stjórna opinberra fyrirtækja hefðu hækkað um tugi prósenta strax í kjölfar þess að ákvarðanir um kjör þeirra hafi verið færðar undan kjararáði og til stjórnanna sjálfra.

Mesta úlfúð vakti hækkun launa forstjóra Landsvirkjunar um 700 þús­und krónur á mán­uði á árs­grund­velli. Þau eru ný 2,7 millj­ónir króna. Þar sem launa­hækkun hans tók gildi um mitt síð­asta ár er hækk­unin á mán­að­ar­laun­unum lík­ast til mun hærri, eða yfir einni milljón króna. Laun stjórn­ar­manna í Lands­virkjun hækk­uðu um tæp 50 pró­sent. Sam­an­lagt deildu fimm stjórn­ar­menn með sér 525 þús­und krónum til við­bótar á mán­uði.

Þetta var ákveðið af starfs­kjara­nefnd Lands­virkj­un­ar, sem í sitja þrí­r ­stjórn­ar­mann­anna. Einn þeirra er Jónas Þór Guðmundsson, stjórnarformaður Landsvirkjunar. Hann var skipaður í það starf af Bjarna Benediktssyni, sem skipaði hann einnig sem formann kjararáðs árið 2014.

Kjararáð fékk líka launahækkun

Þá greindi Kjarninn frá því í mars síðastliðnum að þann 14. september 2017, daginn áður en að ríkisstjórn Bjarna Benediktssonar sprakk, sendi Jónas Þór, sem formaður kjararáðs, bréf til fjármála- og efnahagsráðuneytisins og falaðist eftir launahækkun fyrir ráðið. Samkvæmt lögum er það ráðherra sem ákveður laun ráðsins hverju sinni. Í bréfi Jónasar var farið fram á að laun þeirra sem sitja í ráðinu yrðu hækkuð um 7,3 prósent og að sú hækkun yrði afturvirk til 1. ágúst sama ár.

Auglýsing

Þessi beiðni var rökstudd með því að laun kjararáðs hefðu ekki hækkað frá því sumarið 2016 og að mánaðarleg launavísitala Hagstofu Íslands hefði hækkað um áðurnefnda prósentutölu frá því að síðasta hækkun hafði átt sér stað.

Bréfinu var ekki svarað í rúman tvo og hálfan mánuð. Í millitíðinni fóru fram kosningar og 30. nóvember 2017 tók ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur við valdataumunum á Íslandi. Í fjármála- og efnahagsráðuneytið settist Bjarni Benediktsson.

Sex dögum eftir að hann tók við embætti, þann 6. desember, barst Jónasi svarbréf frá ráðuneytinu. Í því var honum greint frá að fallist hafði verið á tillögu hans um launahækkun kjararáðs og að hún myndi gilda frá 1. ágúst 2017.

Kauphallarforstjórarnir fengu sitt

Þá eru ótaldir forstjórar stærstu skráðu félaga landsins. Það eru alls 16 forstjórar yfir félögunum sem skráð eru á íslenskan hlutabréfamarkað. Þeir eru allir karlar. Kjarninn tók saman í mars launakjör þeirra úr birtum ársreikningum og hvernig þau hafa þróast á undanförnum árum. Niðurstaðan var sú að meðal Kauphallar-forstjórinn var með 4,7 milljónir króna í mánaðarlaun. Það voru tæplega 17földlágmarkslaun.


Mánaðarlaun forstjóra í Kauphöllinni Íslands á árinu 2017:

  • Árni Oddur Þórðarson 7,8 milljónir á mánuði 
  • Finnur Árnason 6,4 milljónir króna á mánuði*
  • Eggert Kristófersson 5,9 milljónir á mánuði
  • Helgi Bjarnason 5,9 milljónir á mánuði**
  • Gylfi Sigfússon 5,6 milljónir króna á mánuði
  • Stefán Sigurðsson 4,7 milljónir á mánuði
  • Björgólfur Jóhannsson 4,6 milljónir króna á mánuði
  • Hendrik Egholm 4,5 milljónir á mánuði
  • Sigurður Viðarsson 4,3 milljónir á mánuði
  • Vilhjálmur Vilhjálmsson 4,2 milljónir á mánuði
  • Hermann Björnsson 4,2 milljónir á mánuði
  • Orri Hauksson fjórar milljónir á mánuði
  • Finnur Oddsson 3,8 milljónir á mánuði
  • Guðjón Auðunsson 3,7 milljónir króna á mánuði
  • Garðar Hannes Friðjónsson þrjár milljónir á mánuði 
  • Helgi S. Gunnarsson 2,8 milljónir á mánuði

*Laun fyrir rekstrarárið 2016/2017

**Settist í stól forstjóra um mitt ár 2017

Lestu meira:

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar