Áform forsætisráðherra verði að fela í sér viðurkenningu á lýðræðislegum grundvallargildum

Stjórnarskrárfélagið lýsir yfir áhyggjum af því fyrirkomulagi sem Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra leggur til um fyrirhugaða endurskoðun stjórnarskrár.

Stjórnarskrá Íslands
Auglýsing

Stjórn­ar­skrár­fé­lagið lýsir yfir áhyggjum af því fyr­ir­komu­lagi sem Katrín Jak­obs­dóttir for­sæt­is­ráð­herra leggur til um fyr­ir­hug­aða end­ur­skoðun stjórn­ar­skrár sem hún kynnti þann 22. jan­úar síð­ast­lið­inn, ekki síst í ljósi sögu­legrar reynslu og þess sem á undan er geng­ið. Auk þess að gera athuga­semdir við til­lögu for­sæt­is­ráð­herra leggur Stjórn­ar­skrár­fé­lagið til skil­virkara og rétt­lát­ara fyr­ir­komu­lag.

Þetta kemur fram í ályktun stjórnar Stjórn­ar­skrár­fé­lags­ins sem birt var í dag vegna minn­is­blaðs for­sæt­is­ráð­herra varð­andi end­ur­skoð­un­ina. 

Segir jafn­framt í álykt­un­inni að Stjórn­ar­skrár­fé­lagið fagni öllum ein­lægum áformum um að ljúka heild­ar­end­ur­skoðun stjórn­ar­skrár­inn­ar. Löngu sé tíma­bært að ljúka því ferli sem hófst í kjöl­far Hruns­ins með víð­tækri þátt­töku almenn­ings og bar svo ríku­legan ávöxt. 

Auglýsing

Heild­ar­end­ur­skoðun áfanga­skipt

Katrín Jak­obs­dóttir for­sæt­is­ráð­herra kynnti for­mönnum þeirra flokka sem eiga full­trúa á Alþingi til­lögu að fyr­ir­komu­lagi stjórn­ar­skrár­vinnu á kom­andi kjör­tíma­bili þann 22. jan­úar síð­ast­lið­inn. Sú til­laga bygg­ist á umræðum sem for­menn flokka áttu um þessi mál á síð­asta kjör­tíma­bili. Til­lagan bygg­ist á þeirri fram­tíð­ar­sýn að núgild­andi stjórn­ar­skrá verði end­ur­skoðuð í heild á þessu og næsta kjör­tíma­bili. Mark­miðið er að þegar þess­ari heild­stæðu yfir­ferð verði lokið end­ur­spegli íslenska stjórn­ar­skráin sem best sam­eig­in­leg grunn­gildi þjóð­ar­innar og renni traustum stoðum undir lýð­ræð­is­legt rétt­ar­ríki þar sem vernd mann­rétt­inda er tryggð. Þetta kom fram í frétt for­sæt­is­ráðu­neyt­is­ins í jan­úar síð­ast­liðn­um. 

Segir enn­fremur í frétt­inni að gert sé ráð fyrir því að heild­ar­end­ur­skoðun stjórn­ar­skrár­innar verði áfanga­skipt. Allir flokkar sem sæti eiga á Alþingi vinni sam­eig­in­lega að því að fara skipu­lega og heild­stætt yfir stjórn­ar­skrá lýð­veld­is­ins og til­lögur sem fram hafa komið á und­an­förnum árum með það fyrir augum að vinna að breyt­ing­ar­til­lögum sem lagðar yrðu fyrir Alþingi hverju sinni í breiðri sátt að und­an­gengnu víð­tæku sam­ráði. Hlið­sjón verði höfð af þeirri vinnu sem lögð hefur verið í end­ur­skoðun á und­an­förnum árum, sam­an­ber til dæmis þjóð­fund, stjórn­laga­nefnd og stjórn­laga­ráð auk starfa stjórn­ar­skrár­nefnda árin 2005 til 2007 og árin 2013 til 2016, þeirri miklu sam­fé­lags­legu umræðu sem átt hefur sér stað, umræðu og nefnda­vinnu á Alþingi, auk afstöðu kjós­enda að því marki sem hún hefur þegar komið fram. Vinnan verði unnin með eins opnum og gagn­sæjum hætti og mögu­legt er.

Lýð­ræð­is­leg nið­ur­staða sé virt

Segir í ályktun stjórnar Stjórn­ar­skrár­fé­lags­ins að áform for­sæt­is­ráð­herra verði að fela í sér við­ur­kenn­ingu á lýð­ræð­is­legum grund­vall­ar­gild­um, í orði og í verki. Það sé lyk­il­at­riði ef ljúka á end­ur­skoðun stjórn­ar­skrár­innar sóma­sam­lega og far­sæl­lega fyrir land og þjóð. Þau grund­vall­ar­gildi séu meðal ann­ars að lýð­ræð­is­leg nið­ur­staða lög­mætra kosn­inga sé virt og við­ur­kennt að upp­spretta rík­is­valds sé hjá þjóð­inni. „Stað­reyndin sem eng­inn stjórn­mála­flokkur má leyfa sér að líta fram­hjá er sú, að end­ur­skoðun stjórn­ar­skrár­innar fór fram í kjöl­far Hruns­ins í löngu og lýð­ræð­is­legu ferli með mik­illi þátt­töku almenn­ings þannig að vakið hefur athygli og aðdáun víða um heim. Nið­ur­staða þess ferlis voru til­lögur að nýrri stjórn­ar­skrá sem hlutu braut­ar­gengi með 2/3 hlutum atkvæða í þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu 20. októ­ber 2012,“ segir í álykt­un­inn­i. 

Enn­fremur segir að þær til­lög­ur, „nýja stjórn­ar­skrá­in“ sem svo er nefnd, hljóti að verða útgangs­punkt­ur­inn þegar ljúka á ferli end­ur­skoð­un­ar­inn­ar. „Ef stjórn­mála­flokkar á Alþingi treysta ekki þjóð­inni, hví skyldi þjóðin þá treysta stjórn­mála­flokk­un­um? Frum­varp að nýrri og end­ur­skoð­aðri stjórn­ar­skrá lá fyrir full­búið af hálfu Alþingis í mars 2013, frum­varp sem var efn­is­lega í sam­ræmi við nið­ur­stöðu Þjóð­fundar 2010, til­lög­ur Stjórn­laga­ráðs og nið­ur­stöður þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu árið 2012. Í frum­varpi Alþingis hafði jafn­framt verið brugð­ist við athuga­semdum Fen­eyj­ar­nefnd­ar­innar og fjöl­margra ann­arra. Í því ­ljósi er full­kom­lega ástæðu­laust að draga end­ur­skoðun stjórn­ar­skrár­innar í heil tvö kjör­tíma­bil, átta ár. Víð­tæk sátt sýndi sig vera um til­lögur að hinni nýju stjórn­ar­skrá meðal almenn­ings. Ósætti og ósam­komu­lag milli stjórn­mála­flokka á Alþingi á ekki og má ekki standa í vegi fyrir þeirri sátt. Þrátt fyrir allt er eng­inn ágrein­ingur um að þjóðin er stjórn­ar­skrár­gjaf­inn þótt Alþingi sam­þykki að form­inu til lög­fest­ingu nýrrar stjórn­ar­skrár.“

Kalla saman almenna borg­ara með slembivali

Stjórn­ar­skrár­fé­lagið leggur til að eft­ir­far­andi orð Ragn­ars Aðal­steins­sonar lög­manns verði höfð að leið­ar­ljósi við að ljúka stjórn­ar­skrár­ferl­inu en þau voru sett fram með hlið­sjón af því lýð­ræð­is­lega ferli sem fæddi af sér nýju stjórn­ar­skrána. „Þeim, sem hafa hug á að end­ur­semja og breyta til­lögum ráðs­ins, er vandi á hönd­um, því færa má að því rök að þeir, sem það reyna, verði að færa á það ótví­ræðar sönnur að breyt­ing­ar­til­lögur þeirra séu betur til þess fallnar að treysta almanna­hag en til­lögur ráðs­ins,“ segir Ragn­ar.

Jafn­framt segir í álykt­un­inni að ef ætl­unin sé að virkja almenn­ing til að ljúka stjórn­ar­skrár­ferl­inu, líkt og minn­is­blað for­sæt­is­ráð­herra gefi fyr­ir­heit um, telur Stjórn­ar­skrár­fé­lagið áríð­andi að það sé gert strax í byrj­un. Fyrsta skrefið í ferl­inu þyrfti að vera að kalla saman almenna borg­ara með slembivali og fela þeim að yfir­fara til­lög­urnar sem liggja fyr­ir. Það mætti gera með þjóð­fund­ar­fyr­ir­komu­lagi eða rök­ræðukönn­unum eftir atvik­um.

Tak­markið hljóti að vera að end­ur­spegla sjón­ar­mið borg­ar­anna í stjórn­ar­skránni svo hún gegni hlut­verki sínu sem sam­fé­lags­sátt­máli og grunn­lög þjóð­ar­inn­ar. Meira en sjö­tíu ára ­reynsla Íslend­inga af stjórn­ar­skrár­nefndum þings­ins hljóti að telj­ast sönnun þess að einskis árang­urs er að vænta af slíkri nefnd. „Árið er 2018 og við­eig­andi að hin nýja stjórn­ar­skrá yrði lög­fest á 100 ára full­veld­is­af­mæli íslenska rík­is­ins þann 1. des­em­ber næst­kom­andi. Full­veldið er þjóð­ar­inn­ar, þjóðin er ­stjórn­ar­skrár­gjaf­inn og frá henni er allt rík­is­vald sprott­ið.“

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Stækkuð og lituð mynd af frumu (bleikur litur) sem er verulega sýkt af SARS-CoV-2 veirunni (grænn litur).
„Eins og líkaminn væri vígvöllur“
Það er varla annað hægt en að bera óttablandna virðingu fyrir lífveru sem hefur eignast tugmilljónir afkomenda um allan heim á nokkrum mánuðum, segir mannerfðafræðingurinn Agnar Helgason sem sjálfur smitaðist og hefur teiknað upp ættartré veirunnar.
Kjarninn 29. maí 2020
Yfir 4.000 manns hafa látist í Svíþjóð vegna COVID-19. Flest hafa smitin verið í höfuðborginni Stokkhólmi.
Skilja Svíþjóð út undan
Landamæri Danmerkur og Noregs að Svíþjóð verða ekki opnuð um miðjan júní. Þau verða hins vegar opnuð gagnvart Íslandi. Utanríkisráðherra Svíþjóðar segir ákvörðunina pólitíska – ekki vísindalega.
Kjarninn 29. maí 2020
Kolbeinn Óttarsson Proppé var framsögumaður frumvarpsins í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd.
Upplýsingalögum verður ekki breytt í takt við vilja Samtaka atvinnulífsins
Umfjöllun um frumvarp forsætisráðherra um breytingar á upplýsingalögum, þar sem átti að gera það skylt að leita upplýsinga hjá þriðja aðila, hefur verið hætt af stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd. Það mun því að óbreyttu ekki verða að lögum.
Kjarninn 29. maí 2020
Starfsfólk Icelandair taki á sig 10 prósent launaskerðingu
Icelandair hefur óskað eftir því að starfsfólk fyrirtækisins taki á sig 10 prósent launaskerðingu eða 10 prósent skert starfshlutfall í júní og júlí. Laun forstjóra og stjórnar munu skerðast sem og laun framkvæmdastjóra.
Kjarninn 29. maí 2020
Pottersen
Pottersen
Pottersen – 36. þáttur: Á flótta og í felum
Kjarninn 29. maí 2020
Um 500 skólar í Suður-Kóreu hafa frestað því að hefja starfsemi á ný vegna fjölgun smita undanfarna daga.
Suður-Kórea stígur skref til baka
Fjölgun nýrra smita í Suður-Kóreu síðustu daga þykir sýna þá hættu sem getur skapast þegar takmörkunum á samkomum fólks er aflétt. Yfirvöld hafa aftur gripið til aðgerða til að hefta útbreiðslu veirunnar.
Kjarninn 29. maí 2020
Védís Hervör Árnadóttir, Ásdís Kristjánsdóttir og Anna Hrefna Ingimundardóttir.
Ásdís Kristjánsdóttir ráðin aðstoðarframkvæmdastjóri SA
Þrjár konur hafa tekið við nýjum stöðum innan Samtaka atvinnulífsins.
Kjarninn 29. maí 2020
Ólafur Marteinsson
Ólafur Marteinsson nýr formaður SFS
Mjótt var á munum í kosningum til formanns stjórnar Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi.
Kjarninn 29. maí 2020
Meira úr sama flokkiInnlent