Ný lög eiga að setja upp varnir gegn hagsmunaárekstrum

Frumvarp er komið í samráðsgátt sem fjallar um hvernig megi tryggja betur að hagsmunaárekstrar valdi ekki vandræðum

Katrín Jakobsdóttir
Auglýsing

Fyr­ir­hugað er að smíða lög­gjöf til varnar hags­muna­á­rekstrum hjá æðstu hand­höfum fram­kvæmd­ar­valds, m.a. í sam­ræmi við til­mæli GRECO, sam­taka ríkja innan Evr­ópu­ráðs­ins gegn spill­ingu, og starfs­hóps for­sæt­is­ráð­herra um efl­ingu trausts á stjórn­málum og stjórn­sýslu.

Frum­varp sem tekur á þessum málum hefur nú verið birt í sam­ráðs­gátt

Meðal þess sem fram kemur í frum­varp­inu, er að skylda alla þá sem starfa í æðsta lagi íslenskrar stjórn­sýslu og í stjórn­málum að gefa upp hags­muni sína og gera ítar­lega grein fyrir fjár­hags­legum hags­munum sín­um.

Auglýsing

Fyr­ir­hugað er að gera ráð­herrum, aðstoð­ar­mönnum ráð­herra, ráðu­neyt­is­stjórum, skrif­stofu­stjórum og sendi­herrum skylt með lögum að skila til for­sæt­is­ráðu­neyt­is­ins skrá yfir nánar til­teknar eign­ir, skuldir og sjálfs­skuld­ar­á­byrgðir þ.m.t. erlend­is, þegar við­kom­andi hefur störf hjá Stjórn­ar­ráð­inu. Sömu upp­lýs­ingum þurfi að skila varð­andi maka og ólög­ráða börn, að því er fram kemur í frum­varp­inu.

For­sæt­is­ráðu­neyt­inu er hugað mið­lægt eft­ir­lits­hlut­verk, sam­kvæmt frum­varp­inu, við fram­kvæmd fyr­ir­hug­aðra reglna. 

For­sæt­is­ráðu­neytið sinnir nú þegar ýmsum verk­efni á svið­inu á grund­velli laga um Stjórn­ar­ráð Íslands, siða­reglna ráð­herra og yfir­stjórn­un­ar- og eft­ir­lits­heim­ilda ráð­herra, sbr. m-lið 1. tölul. 1. gr. for­seta­úr­skurðar um skipt­ingu stjórn­ar­mál­efna milli ráðu­neyta í Stjórn­ar­ráði Íslands nr. 119/2018, en gert er ráð fyrir að hlut­verk ráðu­neyt­is­ins verði skýr­ara og mót­aðra en nú er. Hlut­verk ráðu­neyt­is­ins verður m.a. að:

Halda utan um hags­muna­skrán­ingu æðstu hand­hafa fram­kvæmd­ar­valds.

Halda utan um skrá yfir hags­muna­verði.

Halda skrá um og veita álit um gjaf­ir.

Halda skrá um og veita álit um heimil auka­störf.

Skila að eigin frum­kvæði áliti ef upp koma mál sem ráðu­neytið telur fela í sér hags­muna­á­rekstra miðað við þær upp­lýs­ingar sem það hefur um hags­muna­skrán­ingu.

Taka stjórn­valds­á­kvarð­anir á grund­velli reglna um bið­tíma að loknum störfum fyrir hið opin­bera og veita und­an­þágur frá þeim.

Veita álit um fyr­ir­huguð störf eftir að störfum fyrir hið opin­bera lýk­ur.

Taka stjórn­valds­á­kvarð­anir þegar fram­an­greindar reglur eru brotn­ar, t.d. þegar aðili virðir að vettugi álit um hvort fyr­ir­hugað starf geti valdið hags­muna­á­rekstrum eða hefur störf án þess að kanna afstöðu til starfs. Til greina kemur að ráðu­neytið fái heim­ildir til að beita stjórn­valds- eða dag­sekt­um.

Þá mun það koma í hlut for­sæt­is­ráðu­neyt­is­ins að túlka ákvæði siða­reglna sem skar­ast við fyr­ir­hug­aða laga­setn­ingu.

„Telja verður einnig fært að fela sjálf­stæðum eft­ir­lits­að­ila hluta fram­an­greinds hlut­verks. Koma þar helst til skoð­unar þær leiðir að fela Rík­is­end­ur­skoðun afmörkuð verk­efni eða að koma á fót nýrri sjálf­stæðri stjórn­sýslu­nefnd um þau, eins og t.d. hefur verið gert í Nor­egi vegna starfs­vals að loknum opin­berum störf­um. Helstu rök­semdir fyrir þeirri leið sem hér er miðað við er að vald­heim­ildir stjórn­valda á svið­inu fylgi póli­tískri ábyrgð for­sæt­is­ráð­herra eins og frekast er unnt. Taka ber fram að í til­vikum þar sem mál­efni for­sæt­is­ráð­herra sjálfs eða tengdra aðila kæmu til skoð­unar í ráðu­neyt­inu þyrfti að setja ráð­herra stað­gengil, sbr. almennar hæf­is­reglur stjórn­sýslu­rétt­ar­ins,“ segir meðal ann­ars í frum­varp­in­u. 

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Herferðin styðst við kenningar um að það að öskra af lífs og sálarkröftum sé streitulosandi.
Öskur útlendinga munu hljóma á sjö stöðum á Íslandi
Í nýrri herferð Íslandsstofu eru útlendingar hvattir til að taka upp öskur sín sem síðan munu glymja í gegnum hátalara víðs vegar um Ísland. Streitulosun og ferðalög eru markmiðin.
Kjarninn 15. júlí 2020
„Nú var það þannig að ég var tekin í gíslingu“
Öll þau fimmtíu og sjö ríki sem eiga aðild að ÖSE hafa neitunarvald þegar kemur að skipan æðstu yfirmanna. „Fyrir svona rúmum mánuði síðan hefði mér ekki dottið þetta í hug – að þetta væri yfirvofandi,“ segir Ingibjörg Sólrún í samtali við Kjarnann.
Kjarninn 15. júlí 2020
Bæjarhúsin að Heyklifi.
Hágæða ferðaþjónusta „sem á engan sinn líka“ þarf ekki í umhverfismat
Á jörðinni Heyklifi sunnan Stöðvarfjarðar er áformað að reisa hótel og heilsulind fyrir um 250 gesti. Framkvæmdaaðili hyggst reyna að raska „sérstæðri og tilkomumikilli“ náttúru svæðisins sem minnst en hún einkennist af klettakömbum og klettóttri strönd.
Kjarninn 15. júlí 2020
Býfluga á kafi í villiblómi.
Búa til blómabelti vítt og breitt fyrir býflugur
Býflugum hefur fækkað gríðarlega mikið síðustu áratugi svo í mikið óefni stefnir. Náttúruverndarsamtök í Bretlandi fengu þá hugmynd fyrir nokkrum árum að byggja upp net blómabelta um landið til að bjarga býflugunum.
Kjarninn 14. júlí 2020
Ásta Sigríður Fjeldsted
Ásta Sigríður Fjeldsted nýr framkvæmdastjóri Krónunnar
Ásta Sigríður Fjeldsted hefur verið ráðin framkvæmdastjóri Krónunnar.
Kjarninn 14. júlí 2020
Atvinnuleysi komið undir tíu prósent
Atvinnuleysi hérlendis hefur lækkað hratt að undanförnu en þar skiptir mestu hröð lækkun atvinnuleysis vegna minnkaðs starfshlutfalls. Almennt atvinnuleysi mælist 7,5 prósent og hefur lítið sem ekkert breyst frá því í apríl.
Kjarninn 14. júlí 2020
Salt Pay talið hæft til að fara með virkan eignarhlut í Borgun
Fjármálaeftirlitsnefnd Seðlabanka Íslands hefur komist að þeirri niðurstöðu að Salt Pay, með skráð aðsetur á Caymaneyjum, sé hæft til að fara með yfir 50 prósent virkan eignarhlut í Borgun.
Kjarninn 14. júlí 2020
Frá fundinum í dag
Fjögur lönd til viðbótar ekki talin áhættusvæði
Alls eru sex lönd sem ekki eru talin áhættusvæði; Danmörk, Noregur, Finnland, Þýskaland, Grænland og Færeyjar. Fólk sem kemur þaðan og hefur dvalið þar í tvær vikur samfleytt þarf ekki að fara í skimun við komuna til landsins frá og með 16. júlí.
Kjarninn 14. júlí 2020
Meira úr sama flokkiInnlent