„Mannréttindi útlendinga ættu ekki að vera minni en mannréttindi sakborninga á Íslandi“

Stjórnir Læknafélags Íslands og Félags læknanema telja breytingu sem boðuð er á útlendingalögum ekki samræmast siðareglum lækna.

Heilbrigðisstarfsmenn
Auglýsing

Stjórn Lækna­fé­lags Íslands og stjórn Félags lækna­nema gerir alvar­legar athuga­semdir við þann hluta frum­varps um breyt­ingu á lögum um útlend­inga er varðar heil­brigð­is­skoð­anir og lækn­is­rann­sókn­ir. Sam­bæri­lega gagn­rýni hafa ein­stakir læknar og hjúkr­un­ar­fræð­ingar gert. Frum­varps­drögin voru kynnt í sam­ráðs­gátt stjórn­valda 28. jan­úar og rann umsagna­frestur út 11. febr­ú­ar. 22 umsagnir bár­ust.

Það er 19. grein frum­varps­ins sem félögin tvö gera sér­stakar athuga­semdir við. Sam­kvæmt henni yrði lög­reglu gert heim­ilt „að skylda útlend­ing til að gang­ast undir heil­brigð­is­skoðun og lækn­is­rann­sókn ef nauð­syn­legt þykir til að tryggja fram­kvæmd“.

Auglýsing

Í grein­ar­gerð með frum­varp­inu er sér­stak­lega fjallað um að þetta taki m.a. til heil­brigð­is­skoð­ana til að tryggja að ein­stak­lingur „sé nægi­lega hraustur til að geta ferð­ast (e. fit-to-fly)“.

„Við teljum þetta ekki sam­ræm­ast þeim siða­reglum sem læknar starfa eft­ir,“ segir í umsögn Lækna­fé­lags­ins og Félags lækna­nema og benda þau á að í 3. grein Helsinki-­yf­ir­lýs­ing­ar­innar séu siða­reglur lækna í þessu sam­hengi vel teknar sam­an: „Gen­far­yf­ir­lýs­ing Alþjóða­fé­lags lækna bindur lækn­inn með orð­un­um: „Ég mun hafa heilsu sjúk­linga minna að leið­ar­ljósi framar öllu öðru“ og í Alþjóða­siða­reglum lækna er því lýst yfir að „læknir skal aðeins gera það sem er sjúk­lingnum fyrir bestu, þegar hann veitir lækn­is­þjón­ust­u“.

Sé útlend­ingur sem vísa á úr landi til­neyddur til að sæta slíkri skoð­un, „má gefa sér að við­kom­andi sé and­vígur því að vera vísað úr land­i,“ segja félög­in. „Oft hafa ein­stak­lingar í slíkri stöðu flókin vanda­mál, gjarnan á grunni áfallastreitu, og verið er að vísa þeim aftur í aðstæður þar sem þau telja lífi sínu og heilsu ógn­að. Með því að gera ofan­greint vott­orð þyrfti læknir að telja að slík brott­vísun úr landi sé við­kom­andi fyrir bestu, sbr. ofan­greindar siða­regl­ur. Virð­ing fyrir mann­eskj­unni og gagn­kvæmt traust er grund­völlur lækn­is­starfs­ins. Fram­kvæmd sem þessi vinnur gegn hags­munum og mann­rétt­indum sjúk­linga, og teljum við hana stang­ast á við Mann­rétt­inda­yf­ir­lýs­ingu Sam­ein­uðu þjóð­anna.“

Í öðru lagi gera félögin alvar­legar athuga­semdir við að ekki sé kraf­ist dóms­úr­skurðar áður en útlend­ingur er neyddur til að sæta heil­brigð­is­skoðun og lækn­is­rann­sókn. Til sam­an­burðar nefna þau 2. mgr. 78. gr. saka­mála­laga, þar sem seg­ir: „Lík­ams­rann­sókn eða geð­rann­sókn skv. 77. gr. skal ákveðin með úrskurði dóm­ara nema fyrir liggi ótví­rætt sam­þykki þess sem í hlut á.“

Lög­reglu heim­ilt að skylda fólk í lík­ams­rann­sókn

Í til­felli sak­born­inga í saka­málum þurfi þannig dóms­úr­skurð til að gera lík­ams­rann­sókn á við­kom­andi. Í nýju frum­varps­drög­unum hafi lög­regla hins vegar „ein­fald­lega heim­ild til að skylda við­kom­andi til þess. Neiti útlend­ingur að und­ir­gang­ast slíka rann­sókn er lög­reglu heim­ilt, skv. frum­varpi, að sækja dóms­úr­skurð til þess.

Að okkar mati ætti þessu að vera öfugt snú­ið, að í öllum til­fellum þurfi að afla dóms­úr­skurðar nema fyrir liggi ótví­rætt sam­þykki þess sem í hlut á. Mann­rétt­indi útlend­inga ættu að ekki vera minni en mann­rétt­indi sak­born­inga á Ísland­i.“

Auglýsing

Þá benda félögin í umsögn sinni á að í frum­varp­inu sé margt óljóst um fram­kvæmd heil­brigð­is­skoð­ana og lækn­is­rann­sókna. „Hvaða læknar eiga að sinna þeim skoð­unum og til­heyr­andi útgáfu vott­orða? Þarf í ákveðnum til­fellum að leita álits sér­fræði­lækn­is? Hvað ef læknir telur við­kom­andi ekki vera hæfan til að vera fluttur úr landi? Hvað ef tveir læknar eru ósam­mála um slíkt, sbr. brott­vísun þung­aðrar konu árið 2019? Hvaða ábyrgð ber læknir sem ritar slík vott­orð?“

Heim­ild til að brjóta gegn mann­rétt­indum

Stjórnir LÍ og FL telja að margir ágallar séu á 19. grein frum­varps­ins, en allra mik­il­væg­ast sé þó að fram­kvæmd á henni af hálfu lækna „er ekki í sam­ræmi við siða­reglur sem læknar eru skuld­bundnir til að starfa sam­kvæmt“.

Jafn­framt sé með frum­varp­inu boðuð heim­ild til að „brjóta gegn mann­rétt­indum fólks í mjög við­kvæmri stöð­u“.

Stjórnir LÍ og FL hvetja dóms­mála­ráð­herra til að gera veru­legar breyt­ingar á þess­ari laga­grein áður en frum­varpið er lagt fram. „Hér er um flókin sið­fræði­leg álita­mál að ræða og hvetjum við ráð­herra til að leita ráð­gjafa frá sér­fræð­ingum á sviði sið­fræði í heil­brigð­is­þjón­ustu við end­ur­skoðun 19. gr. frum­varps­ins.“

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Vilhjálmur Birgisson, formaður Starfsgreinsambands Íslands.
Vörn Vilhjálms: „Dapur að sjá fólk sem ég taldi vini stinga mig í bakið“
„Ef fólk heldur að það sé auðvelt að semja við Halldór Benjamín og hans fólk þá veður fólk villu vegar,“ segir Vilhjálmur Birgisson, formaður Starfsgreinasambandsins sem svarar fullum hálsi gagnrýni formanns Eflingar á nýjan samning við SA.
Kjarninn 4. desember 2022
Spilamiðstöð sem eflir félagsleg tengsl og sköpunarkraft
Framkvæmdaglaðir Norðlendingar safna fyrir rekstri spilasalarins Goblin á Akureyri þar sem þau vilja bjóða upp á aðstöðu fyrir skapandi spilamennsku þar sem lögð er áhersla á skjálausa skemmtun.
Kjarninn 4. desember 2022
Signý Sigurðardóttir
Vinnumarkaður hins sterka
Kjarninn 4. desember 2022
Fólk sem ann Siglunesi
Áfram Siglunes – ævintýrið er þarna úti!
Kjarninn 4. desember 2022
Stefán Jón Hafstein
Árásin á vistkerfin
Kjarninn 4. desember 2022
Sigurður Ingi Friðleifsson, sviðsstjóri loftslagsmála, orkuskipta og nýsköpunar hjá Orkustofnun
Loftslagsmarkmið Íslands nást með „norsku leiðinni“
Markmið um samdrátt í losun frá vegasamgöngum á Íslandi nást ef við förum sömu leið og Norðmenn þegar kemur að rafbílavæðingu. „Við státum okkur af silfurverðlaunum, sem ég er orðinn hundleiður á,“ segir sviðsstjóri loftslagsmála hjá Orkustofnun.
Kjarninn 4. desember 2022
Fjölskyldustund í uppnámi?
Í 31 ár hafa danskar fjölskyldur sest saman við sjónvarpið á föstudagskvöldum og horft á dagskrárliðinn Disney Sjov og borðað vikuskammtinn af sælgæti. Nú hverfa Disney myndirnar af skjánum en nýr þáttur kemur í staðinn. Ekki eru allir jafn spenntir.
Kjarninn 4. desember 2022
Frá undirritun samninganna í dag.
Samningar SGS og SA í höfn: Kauptaxtar hækka um að lágmarki 35 þúsund
Kauptaxtar hækka frá 1. nóvember í ár um að lágmarki 35.000 krónur á mánuði. Hagvaxtarauka sem átti að koma til greiðslu 1. maí verður flýtt. Samningar hafa náðst milli Starfsgreinasambandsins og Samtaka atvinnulífsins.
Kjarninn 3. desember 2022
Meira úr sama flokkiInnlent