Útvistun uppeldis

Auglýsing

Jafn­rétt­is­bar­áttan og vel­meg­unin hefur fært okkur sam­fé­lag sem stofn­ana­væðir barna­upp­eldi. Barn er vart fyrr komið í heim­inn en stofn­anir taka við því og ann­ast það lung­ann úr deg­in­um, jafn­vel lengur en sem nemur vinnu­degi full­orð­ins fólks. Nú hef ég ekk­ert á móti leik­skól­um, grunn­skól­um, skóla­dag­heim­ilum eða öðrum vist­un­ar­stöðum barna, hef nýtt þá alla að vissu marki, en spyr mig hvort þessar stofn­anir séu orðnar að eins konar mun­að­ar­leys­ingja­hæl­um.

Það eru vafa­samar fram­farir að for­eldrar skuli neita sér að tals­verðu leyti um sam­vistir við börnin sín og afsala sér ábyrgð á upp­eldi þeirra sem því nem­ur. Þetta er þeim mun vafa­sam­ara sem þau eru yngri. Ég hélt að jafn­rétt­is­bar­áttan hefði ekki aðeins átt að færa okkur – körlum og konum – val um það að hve miklu leyti við sækt­umst eftir frama utan heim­il­is­ins, heldur líka svig­rúm til að sinna börn­unum okk­ar, ekki síst fyrstu árin. Nið­ur­staðan er hins vegar sú að flestir for­eldrar vinna fulla vinnu frá því barn verður eins árs eða svo; fæð­ing­ar­or­lofið bjargar fyrsta árinu. Og hvaða ástæða er oft­ast gef­in? Jú, fólk hafi ekki efni á því að vera heima hjá börn­un­um, rétt eins og barnið sé ekki rétt­hærra en pen­ing­ar. Þetta á ekki síst við þegar rætt er um að feð­urnir verði heima sem sýnir okkur nauð­syn þess að jafna laun kynj­anna.

Fyrstu árin eru við­kvæm­asta ævi­skeið hvers ein­stak­lings. Þá er þörfin fyrir skil­yrð­is­lausa ást ofar hverri kröfu að mati sál­fræð­inga. Útvistun upp­eld­is­ins hlýtur því að hafa áhrif á mótun barn­anna. Þann 19. jan­úar sl. kom fram í við­tölum við barna­sál­fræð­ing­ana Soffíu Elínu Sig­urð­ar­dóttur og Helgu Arn­fríði Har­alds­dóttur í frétta­tíma Sjón­varps­ins að kvíði er æ algeng­ari fylgi­fiskur þessa fyr­ir­komu­lags enda sé dag­skráin stundum þétt­ari hjá börn­unum en for­eldr­unum þegar tóm­stunda­starfið er tekið með. Þar að auki séu börnin stöðugt að vinna eftir for­skrift ann­arra, stöðugt verið að gera kröfur til þeirra, og þess vegna hafi þau minni tíma til að leika sér frjálst. Ég spyr: Skyldi þetta hafa áhrif á sköp­un­ar­gáfu og frum­kvæði? 

Auglýsing

Rann­sóknir hafa sýnt að mikil fjar­vera for­eldra frá börn­um, t.d. vegna yfir­vinnu, hefur nei­kvæð áhrif á mál­þroska, auk þess sem fylgni er á milli fjar­veru og vímu­efna­neyslu. Þá hefur Sæunn Kjart­ans­dóttir sál­greinir fært rök fyrir því, m.a. í bók­inni Árin sem eng­inn man: áhrif frum­bernsk­unnar á börn og full­orðna, að tengsla­myndun fyrstu áranna hafi afger­andi áhrif á sjálfs­mynd barna, sam­skipta­hæfni þeirra og hæfi­leik­ann til að tengj­ast öðrum á full­orð­ins­ár­um. Hún hefur líka bent á að atlætið fyrstu árin hafi áhrif á geð­heil­brigði fólks það sem eftir er ævinn­ar. Þetta þýðir að börn sem lítið hafa af for­eldrum sínum að segja á við­kvæmum mót­un­ar­aldri fá ann­ars konar sjálfs­mynd en hin og margt bendir til þess að fjar­vera for­eldr­anna hafi áhrif á hæfni þeirra til að fást við streitu og setja sig í spor ann­arra „og virða [þau] þar af leið­andi hvorki reglur né mörk sam­fé­lags­ins,“ segir Sæunn í grein­inni „Við vissum það ekki þá en við vitum það nún­a“. Sam­fé­lags­gerðin hlýtur því að breyt­ast þegar flestir alast upp á stofn­unum og kannski erum við þegar farin að sjá merki þess. Ég ber mikla virð­ingu fyrir því starfi sem unnið er í skóla­kerf­inu og tóm­stunda­starfi en fyrr má nú rota en dauð­rota. 

Það ein­kenni­leg­asta í þessu öllu er samt að for­eldrar skuli hafa fyrir því að eign­ast börn til þess að koma þeim strax í vist­un, rétt eins og for­eldra­hlut­verk­inu hafi verið útvi­stað sem hverjum öðrum verk­þætti og hafi minnst með hina raun­veru­legu for­eldra að gera. Sam­fé­lags­for­eldrun hafi tekið við. Sjálfur var ég svo eig­in­gjarn að ég gat ekki neitað mér um sam­veru við syni mína í upp­eld­inu – vann heima og var heima­vinn­andi þótt ekk­ert væri feðra­or­lofið og sé ekki eftir því. Þetta voru góð ár þótt við hjónin hefðum þurft að neita okkur um gól­f­efni og glæsi­bif­reið. Nú njótum við hins vegar afrakst­urs­ins í ýmsu formi. Enn er það svo að ég veigra mér við að vera lengi í útlöndum án sona minna þó að starf mitt bjóði upp á það og geri jafn­vel vissa kröfu til þess. Hva, geta þeir ekki verið einir heima? spurði kunn­ingi minn. Jú, þeir geta verið einir heima en ég vil bara umgang­ast þá sem mest meðan þeir búa enn heima.

Amazon lagði inn pöntun fyrir 100 þúsund rafmagns sendibíla
Nýsköpunarfyrirtækið Rivian sem er með höfuðstöðvar í Michigan er heldur betur að hrista upp í sendibílamarkaðnum.
Kjarninn 19. september 2019
Jón Steindór Valdimarsson, þingmaður Viðreisnar, er fyrsti flutningsmaður frumvarpsins.
Þingmenn fjögurra flokka fara fram á fullan aðskilnað ríkis og kirkju
Lögð hefur verið fram þingsályktunartillaga um að frumvarp um aðskilnað ríkis og kirkju verði lagt fram snemma árs 2021 og að sá aðskilnaður verði gengin í gegn í síðasta lagi 2034.
Kjarninn 19. september 2019
Guðmundur Ingi Guðbrandsson
Hamfarahlýnun – gripið til mikilvægra aðgerða
Kjarninn 19. september 2019
Að jafnaði eru konur líklegri en karlar til að gegna fleiri en einu starfi.
Talsvert fleiri í tveimur eða fleiri störfum hér á landi
Mun hærra hlutfall starfandi fólks gegna tveimur eða fleiri störfum hér á landi en í öðrum Evrópuríkjum. Þá vinna fleiri Íslendingar langar vinnuvikur eða tæp 18 prósent.
Kjarninn 19. september 2019
Árni Pétur Jónsson, forstjóri Skeljungs, stýrði áður Basko.
Skeljungur fær undanþágu vegna kaupa á Basko
Samkeppniseftirlitið hefur heimilað samruna Skeljungs og Basko með skilyrðum. Kaupverðið er 30 milljónir króna og yfirtaka skulda.
Kjarninn 19. september 2019
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins.
„Við getum ekki brugðist við með því að reyna að lifa eins og í sænskri hippakommúnu“
Formaður Miðflokksins segir að leyfa verði vísindum að leysa loftslagsvandann í stað þess að bregðast við með því að reyna að lifa eins og í sænskri hippakommúnu.
Kjarninn 19. september 2019
Rannveig Sigurðardóttir og Unnur Gunnarsdóttir
Unnur og Rannveig skipaðar varaseðlabankastjórar
Núverandi aðstoðarseðlabankastjóri og forstjóri Fjármálaeftirlitsins hafa nú verið formlega fluttar í starf varaseðlabankastjóra af forsætisráðherra og fjármála- og efnahagsráðherra. Þær hefja störf í janúar á næsta ári.
Kjarninn 19. september 2019
Nonnabiti lokar eftir 27 ár
„Allt á baconbát?“ hefur heyrst í síðasta sinn í Hafnarstrætinu. Nonnabita hefur verið lokað og svangir næturlífsfarar verða að finna sér nýjan stað til að takast á við svengdina í framtíðinni.
Kjarninn 19. september 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar
None