Mannréttindi og metnaðarleysi

Hvað eru mannréttindi?

mannlif mannlíf
Auglýsing

Mann­rétt­indi eru til­tekin laga­leg rétt­indi sem er við­ur­kennt að eru öllu fólki svo mik­il­væg að þjóðir heims hafa komið sér saman um að öll ríki verði að gera það sem í þeirra valdi stend­ur  til að tryggja að allir fái notið þess­ara rétt­inda, alltaf og alls stað­ar. 

Grund­vall­ar­mann­rétt­indi eru skil­greind í Mann­rétt­inda­yf­ir­lýs­ingu Sam­ein­uðu þjóð­anna frá árinu 1948 og skýrð og útfærð í mann­rétt­inda­samn­ingum sem ríki heims hafa full­gilt og þar með skuld­bundið sig til að virða og fram­fylgja. Dæmi um mik­il­væg mann­rétt­indi eru rétt­ur­inn til að njóta frels­is, hafa skoð­anir og tjá þær, stunda nám og atvinnu og hafa aðgang að heilsu­gæslu og að njóta þess­ara mann­rétt­inda og ann­arra laga­legra rétt­inda til jafns við aðra en fá ekki verri tæki­færi til þess vegna til­tek­inna ein­kenna eða stöðu, s.s. kyn­þátt­ar, kyn­ferð­is, trú­ar­bragða eða fötl­un­ar.  

En það er eins með mann­rétt­indi og önnur lög að þau eru brot­in. Sumir eru heið­ar­legir og fara að lög­um, aðrir brjóta lög ef þeir telja sig hafa per­sónu­legan ávinn­ing af því og kom­ast upp með það. Sum ríki taka mjög alvar­lega þá skyldu sína að tryggja öllum mann­rétt­indi, önnur van­rækja það eða reyna að kom­ast hjá því. Og á sama hátt og sá sem er heið­ar­legur nýtur virð­ingar og trausts ann­ars fólks í sam­fé­lag­inu nýtur ríki sem virðir vel skuld­bind­ingar sínar sam­kvæmt alþjóð­legum mann­rétt­inda­samn­ingum virð­ingar og trausts ann­arra ríkja í alþjóða­sam­fé­lag­inu.

Auglýsing

Evr­ópu­ráðið og eft­ir­lit með mann­rétt­indum

Það er ekki til nein alheimslög­regla sem bregst við þegar ríki brjóta alþjóð­leg mann­rétt­inda­lög á fólki. Þess vegna hafa ríki samið um að fela fjöl­þjóð­legum stofn­unum að fylgj­ast með hvernig ein­stök ríki standa sig við að tryggja fólki þau mann­rétt­indi sem þau hafa skuld­bundið sig til að gera. Evr­ópu­ráðið er mjög mik­il­væg slík stofnun sem nýtur mik­illar virð­ingar á alþjóða­vett­vangi.

Evr­ópu­ráðið var stofnað árið 1949 í kjöl­far hörm­unga síð­ari heims­styrj­ald­ar­inn­ar. Aðild­ar­ríki þess eru 47 að Íslandi með­töldu. Hlut­verk Evr­ópu­ráðs­ins er að efla sam­vinnu aðild­ar­ríkj­anna með það að mark­miði að standa vörð um mann­rétt­indi, styrkja lýð­ræð­is­lega stjórn­ar­hætti, efla mann­leg gildi og almenn lífs­gæði Evr­ópu­bú­a. 

Mann­rétt­inda­full­trúi Evr­ópu­ráðs­ins er sjálf­stæð stofnun innan ráðs­ins sem hefur meðal ann­ars það hlut­verk tryggja að aðild­ar­ríkin fram­fylgi samn­ingum og til­mælum frá ráð­inu. Álit og ábend­ingar mann­rétt­inda­full­trú­ans skipta því mjög miklu máli og hafa mikið vægi á vett­vangi Evr­ópu­ráðs­ins og í aðild­ar­ríkjum þess. 

Nils Muižnieks, mann­rétt­inda­full­trúi Evr­ópurásð­ins, var í heim­sókn á Íslandi fyrr í þessum mán­uði til að kynna sér ástand mann­rétt­inda­mála. Að lok­inni heim­sókn­inni ræddi hann við fjöl­miðla og sagð­ist þar furða sig á metn­að­ar­leysi Íslend­inga í mann­rétt­inda­mál­um. Hann sagði m.a.:

„Ég tel Ísland vera auð­ugt land miðað við mörg þeirra landa sem ég hef komið til. Hér ríkir lýð­ræði og það á sér langa sögu hér og það kemur mér á óvart að þið hafið ekki sýnt meiri metnað við að axla þessa ábyrgð og stefna að fram­för­u­m.“

Mann­rétt­inda­full­trú­inn benti sér­stak­lega á að Íslend­ingar hefðu ekki enn þá skuld­bundið sig til að fram­fylgja samn­ingi Sam­ein­uðu þjóð­anna um rétt­indi fatl­aðs fólks frá árinu 2007 með því að full­gilda samn­ing­inn en lang­flest í ríki í heim­inum hafa gert það, þ.m.t. öll Norð­ur­landa­ríkin nema Ísland.

Þetta er að sjálf­sögðu mik­ill áfell­is­dómur yfir íslenskum stjórn­völdum frá aðila sem þau hljóta og verða að taka mark á.

Hvers vegna er mik­il­vægt að Ísland full­gildi samn­ing Sam­ein­uðu þjóð­anna um rétt­indi fatl­aðs fólks?

Meg­in­mark­mið samn­ings­ins er að tryggja fötl­uðu fólki tæki­færi til sjáf­stæðs og eðli­legs lífs og verja það fyrir mis­munun á ýmsum mik­il­vægum svið­um.

Með full­gild­ingu samn­ings­ins skul­bindur ríkið sig til að tryggja fötl­uðu fólki öll þau lág­marks­rétt­indi sem samn­ing­ur­inn mælir fyrir um og til að gera nauð­syn­legar breyt­ingar á íslenskum lög­um, regl­um, stjórn­sýslu­fram­kvæmd og þjón­ustu til að tryggja að kröfur sem samn­ing­ur­inn gerir verði upp­fyllt­ar. 

Þegar ríki full­gildir samn­ing­inn skuld­bindur það sig til að gefa eft­ir­lits­nefnd sem starfar sam­kvæmt samn­ingnum reglu­lega skýrslur um hvað það hefur gert til að efna skuld­bind­ingar sínar sam­kvæmt samn­ingn­um. Við þá skýrslu­gjöf skulu ríki hafa sam­ráð við fatlað fólk með milli­göngu sam­taka sem koma fram fyrir þess hönd. Eft­ir­lits­nefndin fjallar um skýrsl­urnar og beinir síð­an  til­mælum sínum til ríkj­anna um það sem betur má fara og brýnt er að gera. Þessar skýrslur og umfjöllun nefnd­ar­innar um þær og til­mæli hennar um ráð­staf­anir og úrbætur fela í sér mjög mik­il­vægt aðhald gagn­vart hlut­að­eig­andi ríkjum og gagn­legar leið­bein­ingar fyrir stjórn­völd um hvað þau þurfa að gera og bæta til að upp­fylla kröfur samn­ings­ins.

Val­frjáls bókun við samn­ing­inn 

Ísland und­ir­rit­aði val­frjálsa bókun við samn­ing Sam­ein­uðu þjóð­anna um rétt­indi fatl­aðs fólks um leið og það und­ir­rit­aði samn­ing­inn sjálfan árið 2007. Val­frjálsa bók­unin mælir fyrir um kæru­leið fyrir ein­stak­linga og hópa sem telja að íslensk stjórn­völd hafi ekki veitt þeim þann rétt sem þeim ber sam­kvæmt samn­ingnum og hafa árang­urs­laust nýtt þau úrræði sem þeir hafa sam­kvæmt íslenskum lögum og stjórn­kerfi til að ná því fram sem þeir telja sig eiga rétt á sam­kvæmt samn­ingn­um. Eft­ir­lit­nefndin getur óskað upp­lýs­inga frá ríkjum og beint til­mælum til þeirra. Með því að full­gilda val­frjálsu bók­un­ina verður virkara aðhald með ríkjum um að fram­fylgja samn­ingn­um, réttar­ör­yggi fatl­aðs fólks meira og mann­rétt­indi þess betur var­in.

Lög­fest­ing samn­ings­ins 

Samn­ingur Sam­ein­uðu þjóð­anna um rétt­indi barns­ins var tek­inn í íslensk lög árið 2013. Það var gert til að tryggja enn betur en gert var með full­gild­ingu samn­ings­ins þau rétt­indi sem samn­ing­ur­inn mælir fyrir um.

Sömu rök eiga við um samn­ing Sam­ein­uðu þjóð­anna um rétt­indi fatl­aðs fólks. Með því að lög­festa samn­ing­inn verður mann­rétt­indum fatl­aðs fólks veitt aukin vernd og réttar­ör­yggið eykst. Fatl­aður ein­stak­lingur getur þá borið ákvæði samn­ings­ins fyrir sig sem ótví­ræða rétt­ar­reglu fyrir dómi eða stjórn­völd­um. Lög­fest­ing mun vekja jafnt almenn­ing og þá sem fjalla um mál­efni fatl­aðs fólks fyrir dóm­stól­um, í stjórn­sýslu og við und­ir­bún­ing að laga­setn­ingu, til frek­ari vit­undar um mann­rétt­indi fatl­aðs fólks og þá virð­ingu sem verður að ætl­ast til að þeim sé sýnd í rétt­ar­ríki. Lög­fest­ing samn­ings­ins um fatlað fólk mun og auka, á alþjóða­vett­vangi, traust á virð­ingu íslenska rík­is­ins fyrir mann­rétt­indum fatl­aðs fólks.

Rekum af okkur slyðru­orð­ið!

Því miður verður ekki hjá því kom­ist að taka undir orð mann­rétt­inda­full­trúa Evr­ópu­ráðs­ins um að það lýsi furðu­legu metn­að­ar­leysi í mann­rétt­inda­málum að hafa ekki enn þá komið því í verk að full­gilda samn­ing Sam­ein­uðu þjóð­anna um rétt­indi fatl­aðs fólks þó að níu ár séu nú liðin frá und­ir­ritun samn­ings­ins og lang­flest ríki í heim­inum hafi full­gilt hann. Við skorum því á íslensk stjórn­völd að reka nú af sé slyðru­orðið með því að full­gilda samn­ing­inn án frek­ari tafa og einnig val­frjálsu bók­un­ina við hann og taka síðan samn­ing­inn í íslensk lög eins skjótt og verða má.

Bryn­dís Snæ­björns­dótt­ir, for­maður Lands­sam­tak­anna Þroska­hjálp­ar.

Árni Múli Jón­as­son, fram­kvæmda­stjóri Lands­sam­tak­anna Þroska­hjálp­ar.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Drífa Snædal, forseti ASÍ.
Segir ákall eftir sölu Íslandsbanka koma frá væntanlegum kaupendum, ekki almenningi
Forseti ASÍ bendir á að kannanir sýni lítinn stuðning almennings við sölu á banka í ríkiseigu. Í könnun sem gerð var við vinnslu hvítbókar um fjármálakerfið sögðust 61,2 prósent aðspurðra vera jákvæðir gagnvart því að íslenska ríkið sé eigandi banka.
Kjarninn 15. janúar 2021
Velferðarnefnd Alþingis hefur verið að funda stíft um breytingar á sóttvarnalögum undanfarna daga.
Vonast til að hægt verði að klára sóttvarnalögin í næstu viku
„Ég hef væntingar til þess að klára málið í næstu viku,“ segir Ólafur Þór Gunnarsson þingmaður VG og varaformaður velferðarnefndar. Helga Vala Helgadóttir formaður nefndarinnar segist ekki skilja ákvörðun ríkisstjórnarinnar um skylduskimun á landamærum.
Kjarninn 15. janúar 2021
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra.
Tvöföld landamæraskimun verður skylda strax í dag
Ríkisstjórnin samþykkti á fundi sínum í dag að afnema möguleikann á því að þeir sem til landsins koma fari í sóttkví í stað tvöfaldrar skimunar með 5 daga sóttkvi. „Neyðarúrræði“ sem tekur gildi strax í dag, segir heilbrigðisráðherra.
Kjarninn 15. janúar 2021
Auður Jónsdóttir
Góðborgarablindan
Kjarninn 15. janúar 2021
Jóhanna Vigdís Guðmundsdóttir
Hey Siri, talarðu íslensku? En þú Embla?
Kjarninn 15. janúar 2021
Steingrímur J. Sigfússon, forseti Alþingis.
Hefur ekki áhyggjur af sölu á hlut ríkisins í Íslandsbanka
Forseti Alþingis neitar því að sporin hræði – og að sala Íslandsbanka sé sambærileg einkavæðingunni fyrir hrun. Lagaumhverfið sé gjörbreytt og aðstæður allt aðrar. Þó sé ekki óeðlilegt að velta upp spurningum og það eigi fólk einmitt að gera.
Kjarninn 15. janúar 2021
Drög að nýrri loftslagsáætlun Reykjavíkurborgar hafa verið kynnt.
Boða að malbiki verði flett upp í Reykjavík í nýrri loftslagsstefnu
Á meðal aðgerða sem lagðar eru fram í drögum að nýrri loftslagsáætlun Reykjavíkurborgar er að malbiki verði flett upp og bílastæðum í borgarlandi fækkað um 2 prósent á ári. Samgöngur eru langveigamesti þátturinn í kolefnislosun borgarinnar.
Kjarninn 14. janúar 2021
Gylfi Magnússon, prófessor við viðskiptafræðideild HÍ og fyrrverandi efnahags- og viðskiptaráðherra.
Þyrfti róttækar breytingar til að fá almenning aftur að hlutabréfamarkaðnum
Stjórnvöld gætu leyft launþegum að fjárfesta beint í verðbréfum fyrir viðbótarlífeyrissparnað til að laða almenning að hlutabréfamarkaðnum, samkvæmt grein fyrrverandi efnahags- og viðskiptaráðherra í nýjasta tölublaði Vísbendingar.
Kjarninn 14. janúar 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar
None