#sjávarútvegur#stjórnmál

Inngrip í deilu útgerðar og sjómanna?

Þórólfur Matthíasson prófessor leggur til að ríkið skerði kvóta um fimm prósent fyrir hverja viku sem sjómannaverkfall stendur til viðbótar.

Verk­fall und­ir­manna á fiski­skipa­flot­anum hófst 14. des­em­ber síð­ast­lið­inn. Verk­fallið kom í kjöl­far þess að sjó­menn felldu kjara­samn­ing sem fyrir þá var lagð­ur­. Nú um sjö vikum síðar virð­ast deilendur fjær því að ná sam­komu­lagi en við upp­haf deil­unn­ar, þvert á það sem ætla mætt­i. Sé samn­ings­vilji lít­ill leys­ast verk­föll venju­lega þeg­ar ann­ar­hvor að­il­inn eða báðir átta sig á að kostn­að­ur­inn við áfram­hald­andi verk­fall er þeim sjálfum of dýr.

Verk­fallið hefur tals­verð áhrif á fjár­hag sjáv­ar­út­vegs­sveit­ar­fé­laga. Hægt hefur á inn­streymi útsvars­tekna og hafn­ar­gjalda. Þessi sveit­ar­fé­lög geta ekki hægt á greiðslum til grunn­skóla- eða ­leik­skóla­kenn­ara svo dæmi séu tek­in. Þau eru því í klemmu. ­Sömu sögu má segja um fisk­vinnslu­fyr­ir­tæki og önnur fyr­ir­tæki sem þjón­usta fiski­skipa­flot­ann. Ým­ist er starfs­fólk á atvinnu­leys­is­bótum eða í til­tektum og þrif­um. Ekk­ert af þessu skapar fyr­ir­tækj­unum tekj­ur! Verk­fallið bitnar þannig með tals­verðum þunga á þriðja aðila.

En hvernig bitna verk­falls­að­gerð­irnar á aðilum deil­unn­ar? ­Tekju­flæði sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækja sem ekki eiga birgðir hægist eða stoppar meðan á verk­fall­inu stend­ur. En þar sem þessi fyr­ir­tæki hafa í höndum rétt til að veiða svo og svo mikið magn af fiski er aðeins um seinkun tekju­flæðis að ræða. ­Fé­lög með góða eig­in­fjár­stöðu eiga auð­velt með að leysa úr þeim fjár­hags­vand­ræðum sem slík seinkun greiðslu­flæðis kann að valda. Hugs­an­lega fæst lægra verð fyrir afurðir vegna tíma­bund­ins offram­boðs þega verk­fall leys­ist. Verk­falls­menn fá greiðslur úr verk­falls­sjóð­u­m. Verk­fallið leggst því af minni þunga á þá aðila sem eru í verk­falli en á þriðja aðila. Það eru því sterkar vís­bend­ingar um að verk­fallið geti staðið nokkrar vik­ur, jafn­vel mán­uði, í við­bót.

Auglýsing

For­sæt­is­ráð­herra hefur bent á að í því samn­ings­um­hverfi sem íslenskum vinnu­mark­aði er búinn skorti rík­is­sátta­semj­ari tæki og tól til að takast af nægj­an­legri festu á við harka­legar deilur á borð við þá sem nú er í gang­i. Undir þetta má taka.

Nú eru uppi kröfur frá deilu­að­ilum þess efnis að rík­is­valdið sker­ist í leik­inn með fjár­út­látum og/eða laga­setn­ingu sem yrði ígildi kjara­samn­ings­. ­Deilu­að­ilar vilja því varpa ábyrgð á samn­ings­lausn á stjórn­völd og geta vissu­lega vísað til for­dæma.

Nú vill svo til að aðkoma stjórn­valda að rekstr­ar­for­sendum útgerðar er mun víð­tæk­ari en þegar flestar aðrar atvinnu­greinar eiga hlut að máli. Ár­lega fá útgerð­ar­fé­lög bréf frá Fiski­stofu þar sem þeim er úthlutað rétti til veiða ákveð­ins magns af hinum ýmsu fiski­teg­und­um. Ekk­ert bannar stjórn­völdum að skil­yrða þá úthlutun sem fyrir dyrum stendur 1. sept­em­ber næst­kom­and­i.  Þannig gæti rík­is­stjórn og Alþingi ákveðið að kvóti næsta árs skerð­ist um t.d. 5% fyrir hverja viku sem verk­fall stendur lengur en 8 vik­ur. Inn­kall­aðan kvóta mætti síðan leigja út og nota and­virðið eða hluta þess til að bæta stöðu þeirra sveit­ar­fé­laga sem verða fyrir hvað mestum skaða vegna verk­falls­ins.

Höf­undur er pró­­fessor í hag­fræði við Háskóla Íslands.

Meira úr sama flokkiAðsendar greinar
None