Á að segja það með blómum?

Verða það örlög rokkarans ljúflynda, sem lentur er á stóli heilbrigðisráðherra, að einkavæðing heilbrigðiskerfisins gerist hægt og hljótt inn um bakdyrnar hjá honum?

Auglýsing

Land­læknir – sem hefur vakið þjóð­ar­at­hygli fyrir skör­ungs­skap – segir skýrt og skor­in­ort, að ekk­ert sé því til fyr­ir­stöðu, að óbreyttum lög­um, að fjár­festar í heilsu­leysi geti farið að skrifa reikn­inga á skatt­greið­endur (eins og hugur þeirra stendur til) - nema ráð­herr­ann taki í taumana. Ráð­herr­ann er þög­ull sem gröf­in. Hvar er nú fram­tíðin bjarta?

Af þessu til­efni skaut upp koll­inum mynd frá fyrri tíð. Myndir segja stundum meira en mörg orð. Myndin var af geð­þekkri konu, sem að loknum kosn­ingum 1995 var nýlega sest í stól heil­brigð­is­ráð­herra. Ingi­björg Pálma­dóttir, heitir hún, Fram­sókn­ar­kona ofan af Skipa­skaga. Myndin var af glað­beittum sér­fræði­lækn­um, sem voru að færa ráð­herr­anum risa­blóm­vönd. Öll brostu þau út í eitt.

Og hvert var til­efn­ið? Jú, ráð­herra hafði látið það verða eitt sitt fyrsta verk á ráð­herra­stóli að afnema svo­kallað til­vís­un­ar­kerfi, sem for­veri henn­ar, Sig­hvatur Björg­vins­son, hafði vaðið eld og brenni­stein til að koma í gegn. En hjúkr­un­ar­konan , sem nú fór með hús­bónda­vald í heil­brigð­is­ráðu­neyt­inu í umboði Fram­sókn­ar, ætl­aði ekki að standa í stríði við sér­fræði­lækna. Hún gekk að öllum þeirra kröf­um. Þeir áttu henni mikið upp að unna – og vildu segja það með blóm­um.

Auglýsing

Sjálf­taka

Um hvað sner­ist mál­ið? Á árunum 1988 til 1994 gengu Íslend­ingar í gegnum lengstu sam­felldu kreppu lýð­veld­is­tím­ans. Hag­vöxtur var nei­kvæður frá ár frá ári. Það var afla­brestur og við­skipta­kjör fóru versn­andi. Rík­is­fjár­mál voru við það að fara úr ­bönd­un­um.  Er­lend skulda­söfnun fór vax­andi.

Þetta var stað­an, þegar Sig­hvatur Björg­vins­son, Vest­firð­ing­ur, tók við emb­ætti heil­brigð­is­ráð­herra 1993 – fyrir tæpum ald­ar­fjórð­ungi. Þrátt fyrir að vera ung þjóð fóru útgjöld til heil­brigð­is­mála hrað­vax­andi, langt umfram það, sem gerð­ist með öðrum þjóð­um OECD

Einn útgjalda­flokkur skar sig úr. Útgjöld innan hans uxu sjálf­krafa. Þau héld­ust engan veg­inn innan ramma fjár­laga. Þetta voru útgjöld til sér­fræði­lækna. Um þá giltu engar fjölda­tak­mark­an­ir. Flestir voru í hluta­störfum á sjúkra­hús­um, en ráku eigin stof­ur með­fram.  Þangað vís­uðu þeir sjúk­ling­um. Kerfið sjálft bauð upp á hvort tveggja: inn­byggðan hags­muna­á­rekstur og sjálftöku. Án tak­mark­ana.

Sig­hvatur ákvað að taka á vand­an­um. Hann kom sér upp öfl­ugum sam­starfs­hópi. Nið­ur­staða þeirra var, að kerfið væri að fara úr bönd­un­um.  Það yrði að efla grunn­þjón­ust­una: heim­il­is­lækna og heilsu­gæslu­stöðv­ar.  Og koma á til­vís­un­ar­kerfi, sem var rót­gróið með grann­þjóð­um. Með til­vísun heim­il­is­læknis væri sér­fræði­þjón­usta veru­lega nið­ur­greidd. Án til­vís­unar yrði hún dýr­ari. WHO – alþjóða­heil­brigð­is­stofn­unin mælti ein­dregið með þess­ari skip­an, bæði af fag­legum ástæðum (allar upp­lýs­ingar um heilsu­far sjúk­linga á einum stað) og til að koma böndum á sjálf­virka kostn­að­ar­aukn­ingu.

Stríð

Sam­tök sér­fræði­lækna fór í stríð. :Þeir sögðu, að ráð­herr­ann væri að svipta sjúk­linga gæða­þjón­ustu. Þeir rúll­uðu sjúk­lingum á hjóla­stólum fyrir framan sjón­varps­mynda­vélar og létu sjúk­linga vitna um, að ráð­herr­ann stefndi lífi þeirra í voða. Þeir réðu sér lög­fræð­ing og almanna­tengil úr innsta hring íhalds­ins og hófu linnu­lausa fjöl­miðla­her­ferð. Í öðrum hverjum frétta­tíma sjón­varps vitn­uðu sjúk­lingar um mann­vonsku ráð­herr­ans.  ­Fjöl­miðlar spil­uðu með­.  Þetta var spenn­and­i.   

Undir lokin hót­uðu þeir alls­herjar land­flótta sér­fræði­lækna.  Þetta hreif. Skoð­ana­könn­uður mat það svo, að Alþýðu­flokk­ur­inn hefði tapað tveimur þing­sætum út á þennan áróður (fyrir utan að heilög Jóhanna lagð­i ­sér­fræð­ing­un­um lið með því að kljúfa flokk­inn).

Fyrir kosn­ing­arnar 1995 spör­uðu sér­fræð­ing­arnir hvorki fé né fag­ur­gala til að verja sitt sjálftöku­kerfi –  á kostnað skatt­greið­enda.  Þeir unnu. Fögn­uðu sigri og sögðu það með blóm­um. Síðan hefur kerfið verið í gísl­ingu þeirra. Sér­fróðir menn  hafa sagt, að nú svo kom­ið, að grunn­þjón­ustan rísi varla lengur undir nafni. Það séu alla vega orðin sein­ustu for­vöð að koma á til­vís­un­ar­kerfi og þar með böndum á sjálftök­una. 

Þetta er sígild dæmi­saga um póli­tísk átök milli sér­hag­muna­afla og almanna­hags­muna. Það þarf kjark, þraut­seigju og jafn­vel eld­móð til að standa vakt­ina í þágu almanna­hags­muna. Það er ekki heiglum hent. En sagan er lær­dóms­rík­.  Nú er spurn­ing­in: Þorir rokk­ar­inn?  Það er meira í húfi en svört fram­tíð. 

Höf­undur var einu sinni fjár­mála­ráð­herra.

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Logi Einarsson, formaður Samfylkingarinnar.
Segir kominn tíma á stjórn án Sjálfstæðisflokks
Formaður Samfylkingarinnar segir tími til komin að hætta að láta Sjálfstæðisflokkinn velja sér dansfélaga og stjórna á eigin forsendum.
Kjarninn 20. janúar 2020
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra.
Katrín: Kólnun en ekki skyndileg djúpfrysting
Heilbrigðismál, atvinnuleysi, kaupmáttur, náttúruöfl og innviðafjárfestingar eru meðal þess sem forsætisráðherra ræddi um í ræðu sinni við upphaf þings í dag.
Kjarninn 20. janúar 2020
Sighvatur Björgvinsson
Enginn ber ábyrgð – bara þjóðin
Kjarninn 20. janúar 2020
Heimavellir eiga meðal annars húsnæði sem hefur verið í byggingu á Hlíðarendasvæðinu.
Norskt leigufélag komið með yfir tíu prósent í Heimavöllum
Norska leigufélagið Fredensborg er að koma sér fyrir á íslenskum fasteignamarkaði. Það keypti í dag 10,22 prósent hlut í stærsta leigufélagi landsins á almennum leigumarkaði.
Kjarninn 20. janúar 2020
Efnt var til fyrstu mótmæla þann 23. nóvember 2019 eftir að Samherjamálið komst upp.
Fyrsti þingfundur ársins í dag – Mótmælendur ætla að láta í sér heyra
Fyrsti þingfundur á Alþingi hefst í dag eftir jólafrí og munu formenn stjórnmálaflokkanna eða staðgenglar þeirra taka til máls. Við tilefnið verður blásið til mótmæla þar sem þess er meðal annars krafist að sjávarútvegsráðherra segi af sér.
Kjarninn 20. janúar 2020
Togarinn Heinaste.
Ríkisútgerðin í Namibíu á ekki fyrir launum rúmlega þúsund starfsmanna
Fischor, ríkisútgerðin í Namibíu, þurfti að fá viðbótarkvóta frá ríkinu til að geta átt fyrir launum. Fiskinn á mögulega að veiða á Heinaste, verksmiðjutogara sem Samherji er ásakaður um að vera að reyna að selja sjálfum sér á hrakvirði.
Kjarninn 20. janúar 2020
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar, og Dagur B. Eggertsson, borgarstjóri í Reykjavík.
Efling sakar Reykjavíkurborg um að hafa dreift villandi upplýsingum
„Borgin er í okkar höndum!“ Þetta segir Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar í opnu bréfi til borgarstjóra, þar sem honum er tilkynnt um algjör viðræðuslit vegna kjarasamningagerðar. Efling segir borgina hafa brotið bæði trúnað og lög.
Kjarninn 20. janúar 2020
Heimavellir voru skráðir í Kauphöll Íslands vorið 2018.
Norskt félag kaupir rúmlega sjö prósent í Heimavöllum fyrir tæpan milljarð
Virði bréfa í Heimavöllum, sem hefur vart haggast mánuðum saman, tók kipp í morgun þegar greint var frá því að norskt leigufélag hefði keypt stóran hlut í félaginu. Kaupverðið var í kringum milljarð króna.
Kjarninn 20. janúar 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar
None