Um kurteisi

Guðmundur Andri Thorsson, þingmaður Samfylkingarinnar, skrifar um samband Íslands og Danmerkur, kurteisi og ummæli Piu Kjærsgaard.

Auglýsing

„Aldrei hefur nokkur maður í nokk­urru landi haft nokk­urt gagn af nokk­urri danskri bók," mun Þor­leif­ur Repp hafa sagt, en hann mun hafa verið mestur Dana­hat­ari hér­lendur á sínum tíma. Hann var sér­sinna og þetta er ekki rifjað upp hér til að taka undir þessi orð heldur til að minna á hitt: Danir og Íslend­ingar eiga sam­eig­in­legar minn­ingar sem ná langt aftur og sam­band þjóð­anna var ekki á jafn­rétt­is­grund­velli. Herra­þjóð sem oft var vel­mein­andi að reyna að hjálpa þessu guðsvol­aða fólki þar sem allar fram­fara­til­raunir fuku á haf út eða voru nag­aðar upp til agna af kindum – og fátækt fólk sem vildi standa á eigin fótum og finna sínar leiðir við að lifa af í harð­býlu landi; og tókst það um síð­ir. Sumt er við­kvæmt í þessum minn­ingum – á báða bóga – og þarf oft lítið til að ýfa upp sár­indi, eins og ég skynj­aði stundum í gamla daga þegar ég vann sem „rengør­ingsassistent“  á dönsku elli­heim­ili og sumt gamla fólkið vildi gera upp sakir við mig vegna sam­bands­slit­anna 1944. Ég brosti bara afsak­andi og svo gáfu þau mér bolsíu og ég hélt áfram að skúra.

En það skiptir máli hvernig við högum sam­skiptum þess­ara gömlu sam­bands­þjóða. Undir brosum og blíðu bragði búa heitar til­finn­ing­ar. Íslensk van­meta­kennd bein­ist jafnan að Dönum og stundum er eins og sumir Danir hafi litið á Ísland sem sjálft krúnu­djá­snið sem þeir misstu; barnið sem fór að heiman án þess að kveðja. Maður blygð­að­ist sín þegar útrás­ar­gosar fóru að kaupa upp allt á Strik­inu - út á krít - og kenna Dönum hvernig þeir ættu að búa til pitsur og gefa út dag­blöð – með fyr­ir­sjá­an­legum kon­ung­legum gjald­þrot­um. Og manni sárn­aði þegar danskt afgreiðslu­fólk klippti íslensk greiðslu­kort í Hrun­inu.

Þegar við nú höldum þessa full­veld­is­há­tíð, með alls konar atburðum og upp­á­komum víða um land, þá er það auð­vitað óheppi­legt að fest­ast svona í því að tala um hana Piu; full­trúa þeirra sem við skildum við, þess sem lagt var að baki. En þetta er við­kvæmt sam­band. Þeg­ar Pi­a talar um okkur sem varð­gæslu­menn hins nor­ræna anda – eða hvað það nú var – þá hljómar það öðru­vísi en ef bara ein­hver Preben eða Karen hefði sagt það – miklu ískyggi­legra. Allt sem Pi­a ­segir fær merk­ingu af fyrri orðum hennar og gerð­um. Hún fór yfir strikið og þar eru hún; kemst ekk­ert til baka þrátt fyrir veg­tyll­ur; bara veg­tyll­urn­ar  sem fær­ast. Úr hennar munni fær allt „nor­rænt“ aðra merk­ingu en það myndi hafa hjá mann­eskju sem ekki hefði spúð svona miklu eitri yfir fólk fyrir það eitt að  vera „ekki nor­rænt“. Þannig er það bara; þetta er mann­eskja sem kom­ist hefur þangað sem hún situr með því að ögra og sundra og særa, reyna á mörk hins ásætt­an­lega mál­flutn­ings, færa þau út; og segja það sem ekki má en margt fólk hugsar á sínum verri stund­um. Þau sem skipu­lögðu þetta allt saman gerðu það í góðri trú en gleymdu því eða átt­uðu sig ekki á því hver þessi ­mann­eskja er og fyrir hvað hún stend­ur. Van­mátu póli­tík­ina í þessu – sem öðru.

Auglýsing


Við­brögð hennar við hóf­sömum mót­mælum voru athygl­is­verð: Hún (af öllum mann­eskj­um) fór að veita til­sögn í kurt­eisi. Hún tal­aði um að þing­menn sem létu í ljós hug sinn hegð­uðu sér eins og óupp­dregin börn. Þannig upp­lifir Stórdan­inn enn þá okkur Íslend­inga: börn sem ann­að­hvort eru hlýðin og búið að ala vel upp – eða illa upp alin. Und­ir­text­inn er þessi: það er eng­inn full­orð­inn lengur að passa þessi frum­nor­ræn­u villi­börn ... 

Pia Kjærs­gaar­d hefur málað skratt­ann á vegg­inn árum saman í tali sínu um inn­flytj­end­ur, og ekki dregið af sér, síst af öllu hagað mál­flutn­ingi sínum af kurt­eisi. Með orðum sínum hefur hún átt ríkan þátt í því að skapa and­rúms­loft þar sem í lagi er talið að veit­ast að fólki úti á götu fyrir yfir­bragð og útlit, ekki síst konum með slæð­ur. Þegar við minn­umst þess að hafa losnað undan yfir­ráðum Dana – að mestu – þá er hún ekki heppi­legur full­trúi sinnar ágætu þjóð­ar. Það má alveg láta Dani vita af því. Já eig­in­lega er það bara sjálf­sögð kurt­eisi. 

Súrnun sjávar og áhrif þess á sjávardýr
Súrnun sjávar leiðir meðal annars til þess að kuðungar snigla sem búa í sjónum verða þynnri, skemmdari og að á þá vanti oft felulitina sem einkennir þá.
Kjarninn 18. október 2018
Þjóðlegir þræðir
Þjóðlegir þræðir
Þjóðlegir þræðir – Jurtalitir
Kjarninn 18. október 2018
Hermundur Sigmundsson
Hoppum út í laugina!
Kjarninn 18. október 2018
Svandís Svavarsdóttir, heilbrigðisráðherra.
Engri beiðni um fóstureyðingu synjað á síðasta ári
Samkvæmt svari heilbrigðisráðherra við fyrirspurn á Alþingi var þrettán einstaklingum heimilað að rjúfa þungun eftir 16. viku meðgöngu árið 2017.
Kjarninn 18. október 2018
Segir rammaáætlun þurfa að meta efnahagslega þætti
Ragna Árnadóttir, aðstoðarforstjóri Landsvirkjunar, segist ekki vita almennilega í hvaða stöðu rammaáætlun sé. Hún virðist láta meta alla aðra þætti en efnahagslega þegar fundið er út úr því hvaða landsvæði eigi að vernda gagnvart orkunýtingu.
Kjarninn 18. október 2018
Sigríður Halldórsdóttir og Þóra Arnórsdóttir
Óþarfa viðkvæmni
Kjarninn 18. október 2018
Samkeppnishæfni Íslands batnar
Ísland er nú í 24. sæti hvað varðar samkeppnishæfni af 140 þjóðríkjum. Ísland hefur farið upp um fimm sæti á síðustu þremur árum og íslenska hagkerfið er skilgreint sem nýsköpunardrifið.
Kjarninn 18. október 2018
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Fréttir vikunnar og Elon Musk
Kjarninn 18. október 2018
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar