Þeim var ég verst er ég unni mest

Ísak Einar Rúnarsson fjallar um tilraun VR til að beygja banka í miðju kaupferli á móðurfélagi leigufélags að vilja sínum með hótunum.

Auglýsing

Það hefur verið keppi­kefli margra að koma á skil­virkum og fjöl­breyttum leigu­mark­aði á Íslandi. Jafn­að­ar­menn og verka­lýðs­fé­lög hafa meðal ann­arra verið tals­menn þessa mark­miðs sem er vissu­lega gott og verð­ugt þar sem fjöl­breytni í mögu­leikum til búsetu eru öllum til hags­bóta.

Á síð­ustu árum hafa verið tekin skref í þessa átt ekki síst með til­komu tveggja stórra leigu­fé­laga á almennan leigu­mark­að. Þó má setja fyr­ir­vara við að segja félögin „stór“, þar sem sam­an­lögð hlut­deild þeirra á hús­næð­is­mark­aði er innan við 20%. Félögin hafa skapað umgjörð og tæki­færi sem voru ekki til staðar áður, ekki síst hvað varðar mögu­leika á lang­tíma­leigu og þjón­ustu sem er ekki á færi ein­yrkja og minni aðila að veita.

Því er lítið annað hægt að gera en að klóra sér í höfð­inu yfir við­brögðum og afstöðu verka­lýðs­for­yst­unnar og ann­arra sem aðhyll­ast öfl­ugan leigu­markað til leigu­fé­lag­anna tveggja. Ekki síst þegar litið er til þess að félögin berj­ast í bökkum við að tryggja rekstr­ar­legan grund­völl sinn og ná niður fjár­magns­kostn­aði sem er mjög hár. Bæði þegar litið er til vaxta­stigs í sam­an­burði við önnur lönd en einnig í sam­an­burði við önnur kjör hér­lend­is.

Auglýsing

Vaxta­kjör leigu­fé­lag­anna eru lak­ari en þau kjör sem bjóð­ast ein­stak­lingum á íbúða­mark­aði og svipar til þeirra kjara sem leigu­fé­lög með atvinnu­hús­næði hafa en eru ívið lak­ari þó ef eitt­hvað er. Í raun ættu vaxta­kjör íbúð­ar­leigu­fé­laga á skil­virkum mark­aði að öðru jöfnu vera betri en félaga með atvinnu­hús­næði enda eru sveiflur alla jafna minni á íbúð­ar­hús­næði og það auð­veld­ara í end­ur­sölu. Ein skýr­ing á því að íbúð­ar­leigu­fé­lögin ná ekki betri kjörum gæti falist í hátta­lagi verka­lýðs­for­yst­unn­ar.

Hafa hót­anir áhrif á leigu­verð?

Hátta­lag verka­lýðs­for­yst­unnar skapar orð­spors­á­hættu fyrir fjár­festa sem getur gert það að verkum að þeir veigra sér við að fjár­festa í leigu­fé­lög­unum eða gera það á hærri vöxt­um. Ekki er ætl­ast til þess að verka­lýðs­for­ystan beri hag fjár­festa sér­stak­lega í brjósti, en ýmis­legt bendir til þess að hátta­lag hennar hafi tor­veldað fjár­mögnun öfl­ugra leigu­fé­laga sem er for­senda þess að hægt sé að bjóða hag­stæða leigu á almennum mark­aði.

Þetta sést best á nýjasta útspili VR, sem er til­raun til þess að beygja banka í miðju kaup­ferli á móð­ur­fé­lagi ann­arra þess­ara félaga, að vilja sínum með hót­un­um. Í því sam­hengi má spyrja sig, hefur þessi gjörn­ingur í för með sér að álit­legra væri að fjár­magna starf­semi leigu­fé­lag­anna sem eykur líkur á að þau nái fjár­magns­kostn­aði sínum niður og skapi þar með svig­rúm til að lækka leigu?

Skilj­an­legra væri ef gremjan beind­ist einmitt að fjár­fest­unum sjálf­um, sem ættu að sjá tæki­færi í að byggja upp öfl­ugan leigu­mark­að, sem myndi  um leið afmá fram­an­greinda áhættu sem gæti svo aftur leitt til lækk­aðrar leigu. Er nema von að maður spyrji sig hvað verka­lýðs­for­yst­unni gengur til? Því hún er beint og óbeint með orðum sínum og gjörðum að auka líkur á því að aðstæður á leigu­mark­aði versni og leigu­verð hækki.

„Þeim var ég verst er ég unni mest,“ sagði Guð­rún Ósvíf­urs­dóttir í Lax­dælu. For­maður VR ætti að staldra við og velta fyrir sér hvort þau orð eigi ekki við um hann líka.

Höf­undur er sér­fræð­ingur á hag­fræðisviði Við­skipta­ráðs Íslands.

Theresa May, forsætisráðherra Bretlands.
Breska þingið tók ráðin af ríkisstjórninni vegna Brexit
Þingmenn breska þingsins samþykktu í gærkvöldi að þingið myndi ákveða hvaða atkvæðagreiðslur verða haldnar um næstu skref í Brexit-viðræðunum. Þrír ráðherrar sögðu af sér til að kjósa með tillögunni en í heild hafa nú 27 ráðherrar sagt af sér vegna Brexit
Kjarninn 26. mars 2019
Skuldabréfaeigendur tilbúnir að leggja sitt af mörkum - Lítill tími til stefnu
Skuldabréfaeigendur WOW air eru tilbúnir að taka hlut í félaginu í skiptum fyrir niðurfellingu skulda.
Kjarninn 25. mars 2019
Aflýsa flugi frá London - Rauðglóandi síminn hjá Neytendasamtökunum
Forsvarsmenn WOW air reyna nú allt til að bjarga félaginu frá gjaldþroti.
Kjarninn 25. mars 2019
Ríkislögmaður neitar að afhenda gögn - Kjarninn kærir
Kjarninn óskaði eftir því frá forsætisráðuneytinu, að fá afhent sérfræðiálit og gögn frá þeim sem veittu Ríkislögmanni ráðgjöf í hinu svokallaða Landsréttarmáli.
Kjarninn 25. mars 2019
Þröstur Ólafsson
Samábyrgð og þau afétnu
Kjarninn 25. mars 2019
Bjarni Benediktsson
Ríkisstjórnin með tilbúnar áætlanir ef rekstur WOW air stöðvast
Fjármála- og efnahagsráðherra segir stjórnvöld vera viðbúin ef rekstur WOW air stöðvast. Hann segir þó ekki réttlætanlegt að setja skattfé inn í áhætturekstur sem þennan.
Kjarninn 25. mars 2019
Flestar áskriftir Alþingis eru að Morgunblaðinu
Alþingi er með 13 áskriftir að Morgunblaðinu auk netáskrifta, sem og aðgang að gagnasafni mbl.is.
Kjarninn 25. mars 2019
HS Orka á tvö orkuver, í Svartsengi og svo Reykjanesvirkjun.
Meirihlutinn í HS Orku seldur fyrir 37 milljarða króna
Búið er að skrifa undir kaupsamning á meirihluta hlutafjár í eina íslenska orkufyrirtækinu sem er í einkaeigu.
Kjarninn 25. mars 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar