Auðlindasjóður og Kárahnjúkavirkjun

Verður Kárahnjúkavirkjun hryggjarstykkið í Auðlindasjóði?

Auglýsing

Fyrr á þessu ári benti grein­ar­höf­undur á að árs­tekjur Lands­virkj­unar (LV) vegna 2018 hefðu lík­lega verið hærri en nokkru sinni í sögu fyr­ir­tæk­is­ins til þessa. Þegar LV svo  til­kynnti nýverið um upp­gjör sitt vegna 2018, kom í ljós að umrædd spá grein­ar­höf­undar var rétt

Landsvirkjun, raforkusala.

Taflan hér að ofan sýnir hvaðan LV fékk tekj­urn­ar. Vegna þess að hér eru allar tölur námund­aðar í næsta hálfa eða heilan millj­arð eru vik­mörkin í töfl­unni nokkur og þeim mun meiri sem við­skipta­vin­irnir eru smærri. Taflan veitir les­endum engu að síður all skýra mynd af því hverjir eru mik­il­væg­ustu við­skipta­vinir LV. Hér skal að auki tæpt á nokkrum atriðum til nán­ari skýr­ing­ar:

Auglýsing

Um 26 millj­arðar króna af 49 koma frá tveimur álverum

Sam­tals námu tekjur LV vegna 2018 tæpum 444 millj­ónum doll­ara, þ.e. um 49 millj­örðum króna miðað við með­al­gengi árs­ins. Eins og sjá má af töfl­unni var meira en helm­ingur tekn­anna vegna tveggja álvera; alls greiddu álver ISAL í Straums­vík (Rio Tin­to) og Fjarða­áls á Reyð­ar­firði (Alcoa) um 26 millj­arða króna eða meira en 50% allra tekna LV. Þriðji stærsti tekju­liður LV er svo vegna almennrar heild­sölu, sem er fyrst og fremst orka sem önnur raf­orku­fyr­ir­tæki kaupa frá LV og selja áfram til við­skipta­vina sinna. 

Álverin þrjú nota um 75% af allri raf­orku sem fram­leidd er á Íslandi. Hafa má í huga að mögu­lega fór hluti af raf­orkunni sem seld var í almennri heild­sölu líka til álvera. Þ.e. til Norð­ur­áls, því bæði Orka nátt­úr­unnar (ON í eigu OR) og HS Orka selja Norð­ur­áli raf­orku og kaupa tals­vert af raf­orku frá LV. Tekjur LV vegna álvera kunna því í reynd að hafa verið aðeins meiri en það sem end­ur­spegl­ast í beinni sölu fyr­ir­tæk­is­ins til álver­anna. Um leið þarf að hafa í huga að hluti af tekjum LV vegna stór­iðj­unnar eru flutn­ings­tekjur sem renna til Lands­nets, en LV er reyndar stærsti eig­andi Lands­nets. 

Um 2/3 af tekju­aukn­ing­unni kom frá álver­unum og Elkem

Tekjur LV árið 2018 voru um u.þ.b. sex millj­örðum hærri í krónum talið en árið á undan (2017). Af þessum auknu sex millj­örðum króna komu um tveir millj­arðar af tekju­aukn­ing­unni frá áður­nefndum tveimur álverum á Reyð­ar­firði og í Straums­vík. Og af millj­örð­unum sex komu alls u.þ.b. fjórir millj­arðar sem auknar tekjur frá stór­iðju­fyr­ir­tækj­unum fjórum, þ.e. frá álver­unum þremur og járn­blendi­verk­smiðju Elkem. Álverin þrjú og járn­blendi­verk­smiðja Elkem skil­uðu sem sagt um 2/3 af allri tekju­aukn­ingu LV árið 2018. 

Um 1/3 af tekju­aukn­ing­unni kom frá öðrum við­skipta­vinum LV

Almennar heild­sölu­tekjur LV juk­ust um u.þ.b. einn millj­arð króna. Sá millj­arður sem eftir stendur af tekju­aukn­ing­unni hjá LV vegna 2018 fékkst vegna raf­orku­sölu til ann­arra smærri við­skipta­vina, sem eru kís­il­ver PCC á Bakka, Becromal við Eyja­fjörð og nokkur gagna­ver. Þessi síð­ast­nefndi við­skipta­vina­hópur er því smám saman að verða mik­il­væg­ari fyrir LV. Það eru samt auð­vitað stór­iðju­fyr­ir­tækin fjögur sem skipta mestu máli fyrir orku­fyr­ir­tæk­ið. Sem end­ur­spegl­ast í því að ein­ungis um 1/3  af tekju­aukn­ingu LV árið 2018 kom vegna raf­orku­sölu til ann­arra en stór­iðju­fyr­ir­tækj­anna fjög­urra. Og til fram­tíðar litið verður stór­iðjan lík­lega ennþá mik­il­væg­ari fyrir tekju­aukn­ingu LV. Vegna hækk­andi raf­orku­verðs LV til stór­iðj­unn­ar.

Hækkun á raf­orku­verði til Fjarða­áls myndi snar­auka tekjur LV

Eins og áður sagði kemur rúm­lega helm­ingur tekna LV frá tveimur álverum og þar er álver Fjarða­áls (Alcoa) í efsta sæt­inu. Miðað við hlut­fall tekna og raf­orku­magns, er þó samn­ing­ur­inn við álverið í Straums­vík hlut­falls­lega mik­il­væg­asti samn­ingur LV í dag. En til fram­tíð­ar, þ.e. eftir 2028, er mögu­legt og reyndar nokkuð lík­legt að álver Fjarða­áls á Reyð­ar­firði verði hryggjar­stykkið í tekj­um, hagn­aði og arð­greiðslum LV. Því það ár (2028) kemur raf­orku­verðið í þeim við­skiptum til end­ur­skoð­un­ar. 

Raf­orku­verðið sam­kvæmt upp­runa­legum samn­ingi LV og Alcoa (Fjarða­áls) frá 2003 er hlut­falls­lega mjög lágt. Um leið er þetta langstærsti orku­samn­ingur LV; Fjarðaál kaupir um þriðj­ung af allri raf­orku­fram­leiðslu orku­fyr­ir­tæk­is­ins meðan ISAL (Rio Tin­to) í Straums­vík kaupir mun minna eða um fjórð­ung orkunnar sem LV fram­leið­ir. Raf­orku­verðið til ISAL hækk­aði mikið með nýjum samn­ingi árið 2010 og senni­lega gerir LV ráð fyrir mik­illi hækkun á raf­orku­verð­inu til Fjarða­áls við end­ur­verð­lagn­ing­una 2028. 

Verður Kára­hnjúka­virkjun hryggjar­stykki Auð­linda­sjóðs?

Mögu­lega gerir LV ráð fyrir því að eftir 2028 muni árlegar tekjur fyr­ir­tæk­is­ins frá Fjarða­áli hækka um ca. 9-10 millj­arða króna á einu bretti (frá því sem nú er). Sú hækkun ein og sér myndi jafn­gilda um fimmt­ungi af öllum tekjum LV á síð­asta ári! Það blasir sem sagt við að fyrir LV skiptir miklu að vel tak­ist til við end­ur­verð­lagn­ing­una gagn­vart Alcoa 2028. Sú raf­orku­sala gæti orðið hryggjar­stykki í upp­bygg­ingu Auð­linda­sjóðs

Hagn­aður LV vegna lang­tíma­samn­ings­ins við ISAL í Straums­vík gæti líka skilað miklu í Auð­linda­sjóð. Og senni­lega einnig hagn­aður af raf­orku­söl­unni til Elkem og Norð­ur­áls, en þar er raf­orku­verðið til lengri tíma litið þó enn óvíst. Allt eru þetta vís­bend­ingar um það hversu gríð­ar­stór fyr­ir­hug­aður auð­linda­sjóður Íslands gæti orðið. Og það vel að merkja allur í erlendum gjald­eyri, því þannig greiðir stór­iðjan hér fyrir raf­ork­una (mest í banda­ríkja­döl­um; USD).

Ennþá er eng­inn Auð­linda­sjóður orð­inn til. En slíkur sjóður gæti orðið eitt­hvert mik­il­væg­asta fjár­hags­lega fjöregg Íslands. Um leið er rétt að hafa í huga að þó svo raf­orku­verðið í orku­samn­ingnum við Alcoa (Fjarða­ál) frá 2003 hafi í upp­hafi verið mjög lágt, eru horfur á að sá samn­ingur og Kára­hnjúka­virkjun (Fjóts­dals­stöð) geti skilað okkur Íslend­ingum miklum arði til fram­tíð­ar. Auk þess sem virkj­unin sú, þessi stærsta vatns­afls­stöð Evr­ópu (utan Rúss­lands) langt inni í fjalli innst í Fljóts­daln­um, er auð­vitað sann­kallað verk­fræði­und­ur.

Höf­undur er lög­fræð­ingur og MBA.



Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Milljarða tap Arion banka
Taprekstur hjá Valitor, TravelCo og fall kísilverksmiðjunnar í Helguvík, leiða til milljarðaniðurfærslna í efnahagsreikningi Arion banka.
Kjarninn 14. október 2019
Stjórnvöld nýti tækifærið til að færa heimilum betri vaxtakjör
Samtök atvinnulífsins telja að stjórnvöld eigi að hraða því að lækka sérstakan skatt á fjármálafyrirtæki, meðal annars til að lækka vexti á lánum til heimila og fyrirtækja.
Kjarninn 14. október 2019
Bankasýslan fagnar lækkun bankaskattsins
Bankasýsla ríkisins heldur á eignarhlutum ríkisins í fjármálafyrirtækjum.
Kjarninn 14. október 2019
Birgir Þórarinsson, þingmaður Miðflokksins.
Miðflokksþingmaður vill lækka bankaskattinn hægar
Stefnt er að því að bankaskattur verði lækkaður í skrefum frá árinu 2021. Tekjutap ríkissjóðs vegna þessa er áætlað á nokkurra ára tímabili vel á annan tug milljarða, en vonast er til þess að kjör neytenda batni á móti.
Kjarninn 14. október 2019
Ketill Sigurjónsson
Unaðsstundir við Olíufljótið
Kjarninn 14. október 2019
McDonald's á Íslandi lokaði árið 2009.
Táknræn staða McDonald's á Íslandi kom aftur í ljós í hruninu
Prófessor í mannfræði við Háskóla Íslands segir að Íslendingar hafi lengi verið mjög upptekið af því hvernig fjallað er um land og þjóð utan landsteinanna og að lokun McDonald's hafi verið enn ein niðurlægingin á alþjóðavettvangi.
Kjarninn 14. október 2019
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Konur í fangelsum
Kjarninn 14. október 2019
Eyþór Laxdal Arnalds, oddviti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.
Félag Eyþórs sem á í Morgunblaðinu með neikvætt eigið fé upp á 239 milljónir
Félagið sem heldur utan um eignarhald oddvita Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík í útgáfufélagi Morgunblaðsins skuldar 360,5 milljónir króna en metur einu eign sina á 121,5 milljónir króna.
Kjarninn 14. október 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar