Tíu staðreyndir um ójöfn völd og áhrif kynjanna á Íslandi

Peningar og völd á Ísland tilheyra að mestu körlum. Þeir eru mun fleiri í flestum áhrifastöðum innan stjórnmála, stjórnsýslu og atvinnulífs. Fjallað var ítarlega um málið í nýjasta sjónvarpsþætti Kjarnans. Hægt er að horfa á þáttinn í heild sinni hér.

Kjarninn með Kötu
Auglýsing

1. Karlar stjórna land­inu

Rík­is­stjórn­inni er stýrt af körlum, þrír karlar stjórna þeim þremur stjórn­mála­flokkum sem að henni koma. Karlar eru í meiri­hluta í rík­is­stjórn­inni þrátt fyrir að kynja­hlut­föll á Alþingi hafi aldrei verið eins jöfn. Konur hefðu raunar verið í meiri­hluta á Alþingi í fyrsta sinn ef Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn hefði haft jafn­ari kynja­hlut­föll á sínum fram­boðs­listum en raunin varð.

2. Karlar eru meiri­hluti stjórn­ar­manna

Nýlegar  tölur frá Hag­stof­unni sýna að hlut­­fall kvenna í stjórnum fyr­ir­tækja á Íslandi stendur í stað milli ára. Konur eru 25,9 pró­­sent stjórn­­­ar­­manna í fyr­ir­tækjum á Íslandi. Frá árinu 1999 hefur hlut­­fall kvenna í stjórnum fyr­ir­tækja hækkað úr 21,3 pró­­sentum í 25,9 pró­­sent.  Þegar litið er til fyr­ir­tækja með 50 eða fleiri starfs­­menn voru konur 32,3 pró­­sent stjórn­­­ar­­manna í lok síð­­asta árs.

3. Lög um kynja­kvóta ekki að virka almenni­lega

Lög um kynja­kvóta í stjórnum fyr­ir­tækja tóku að fullu gildi hér á landi í sept­­em­ber 2013 og sam­­kvæmt þeim ber fyr­ir­tækjum með 50 eða fleiri starfs­­menn að tryggja að hlut­­fall hvors kyns í stjórn sé ekki undir 40 pró­­sent­­um. Árið eftir það náði hlut­­fall kvenna í stjórnum fyr­ir­tækja af þess­­ari stærð hámarki, fór upp í 33,2 pró­­sent, en hefur síðan farið lækk­­andi aft­­ur.

Auglýsing

4. Karlar eru meiri­hluti fram­kvæmda­stjóra

Konum fjölg­aði lít­il­­lega í stöðum fram­­kvæmda­­stjóra í fyrra, en hlut­­fall þeirra fór úr 21,9 pró­­senti í 22,1 pró­­sent. Sam­­kvæmt því voru 2.932 konur í stöðu fram­­kvæmda­­stjóra hér á landi í lok árs­ins 2016. Hag­­stofan greinir töl­­urnar einnig eftir grein­um, og í aðeins einni þeirra eru konur í meiri­hluta fram­­kvæmda­­stjóra. Það er í félaga­­sam­tök­unum og annarri þjón­ust­u­­starf­­semi, þar sem konur eru 64 pró­­sent fram­­kvæmda­­stjóra. Í fræðslu­­starf­­semi eru konur 45,6 pró­­sent fram­­kvæmda­­stjóra og 39,6 pró­­sent í heil­brigð­is- og félags­­­þjón­ust­u.



5. Karlar eru meiri­hluti stjórn­ar­for­manna

Í lok síð­­asta árs voru konur 23,9 pró­­sent stjórn­­­ar­­for­­manna lands­ins. Það gera 3.691 konu sem gegndi slíku starfi. Aftur eru konur ein­­göngu í meiri­hluta stjórn­ar­for­mennsku­starfa í félaga­­sam­­tökum og annarri þjón­ust­u­­starf­­semi, þar sem þær eru 58 pró­­sent stjórn­­­ar­­for­­manna. Sömu sögu er svo að segja af stjórn­­­ar­­mennsku kvenna, þær eru í meiri­hluta stjórna félaga­­sam­­taka og ann­­arrar þjón­ust­u­­starf­­semi, en hvergi ann­­ars stað­­ar.

6. Karlar stýra pen­ingum á Íslandi

Kjarn­inn hefur síð­ast­liðin fjögur ár gert úttekt á stöðu kvenna á meðal æðstu stjórn­enda við­skipta­banka, spari­sjóða, líf­eyr­is­sjóða, skráðra félaga, félaga á leið á mark­að, óskráðra trygg­inga­fé­laga, lána­fyr­ir­tækja, verð­bréfa­fyr­ir­tækja og –miðl­ana, fram­taks­sjóða, orku­fyr­ir­tækja, greiðslu­stofn­ana, Kaup­hallar og lána­sjóða. Úttektin nær til æðsta stjórn­anda hvers fyr­ir­tækis eða sjóðs. Nið­ur­staðan í ár, sam­kvæmt úttekt sem fram­kvæmd var í febr­úar 2017, er sú að æðstu stjórn­endur í ofan­greindum fyr­ir­tækjum séu 88 tals­ins. Af þeim eru 80 karlar en átta kon­ur. Það þýðir að 91 pró­sent þeirra sem stýra pen­ingum á Íslandi eru karlar en níu pró­sent kon­ur.

7. Karlar hafa alltaf stýrt pen­ingum á Íslandi

Þegar Kjarn­inn fram­kvæmdi úttekt­ina fyrst, í febr­úar 2014, voru störfin sem hún náði yfir 88 tals­ins. Þá sátu 82 karlar í þeim störfum en sex kon­ur. Hlut­falls­lega skipt­ingin var því þannig að karlar voru 93 pró­sent stjórn­enda en konur sjö pró­sent. Árið 2015 voru störfin 87, karl­arnir 80 og kon­urnar sjö. Hlut­fallið hafði því „lagast“ en var samt þannig að 92 pró­sent stjórn­enda voru karlar en átta pró­sent kon­ur. Í fyrra var hlut­fallið það sama og árið áður. 92 pró­sent þeirra sem stýrðu pen­ingum hér­lendis voru karl­ar. Hlut­fallið hefur því nán­ast ekk­ert breyst á síð­ustu fjórum árum.

8. Líf­eyr­is­sjóða­kerfið sér­stak­lega kar­lægt

Áhrifa­mestu leik­end­urnir á íslenskum fjár­mála­mark­aði eru líf­eyr­is­sjóð­irnir okk­ar. Sam­kvæmt nýj­ustu hag­tölum Seðla­banka Íslands var hrein eign þeirra 3.637  millj­arðar króna um síð­ustu ára­mót. Líf­eyr­is­sjóð­irn­ir, sem eru nú 25 tals­ins sam­kvæmt yfir­liti Fjár­mála­eft­ir­lits­ins um eft­ir­lits­skyldra aðila, eru allt um lykj­andi í íslensku við­skipta­lífi. Þeir eiga meira en helm­ing skráðra hluta­bréfa annað hvort beint eða óbeint í gegnum sjóði sem þeir hafa fjár­fest í. Sjóð­irnir hafa líka fjár­fest mikið í óskráðum eignum og eru að sækja mikið á í útlánum til fast­eigna­kaupa, þar sem þeir geta boðið betri kjör en við­skipta­bank­arn­ir. Þá eru þeir helstu eig­endur skulda­bréfa á Íslandi.

Úttekt Kjarn­ans í febr­úar náði til 17 stjórn­enda líf­eyr­is­sjóða sem sumir hverjir stýra fleiri en einum sjóði. Af þessum 17 eru 15 karlar en tvær kon­ur. Níu stærstu sjóð­irnir stýra um 80 pró­sent af fjár­magn­inu sem er til staðar í íslenska líf­eyr­is­sjóða­kerf­inu. Þeim er öllum stýrt af körl­um.

9. Karlar stýra skráðum félögum

Öllum skráðum félögum á Íslandi er nú stýrt af körl­um. Auk þess er for­stjóri Kaup­hall­ar­innar karl­inn Páll Harð­ar­son.

10. Fleiri karl­menn for­stöðu­menn en konur

Konur eru 39 pró­­sent for­­stöð­u­­manna hjá stofn­unum rík­­is­ins. Hlut­­fallið hefur hækkað úr 37 pró­­sentum í fyrra og 29 pró­­sentum árið 2009. For­­stöð­u­­menn hjá rík­­inu voru 154 í jan­úar á þessu ári, og hafði fækkað um tvo á einu ári. Konur eru nú sam­tals 60 tals­ins meðal 154 for­­stöð­u­­manna hjá rík­­inu. Allar stofn­­anir rík­­is­ins eru með­­taldar í kynja­­bók­hald­inu, að und­an­­skildum stofn­unum utan fram­­kvæmda­­valds­ins, Alþingi, stofn­unum þess og dóm­stól­u­m.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ingibjörg Isaksen mun leiða lista Framsóknar í Norðausturkjördæmi í haust.
Ingibjörg Isaksen efst hjá Framsókn í Norðausturkjördæmi – Líneik önnur
Ingibjörg Ólöf Isaksen bæjarfulltrúi og framkvæmdastjóri á Akureyri varð hlutskörpust í póstkosningu Framsóknarflokksins í Norðausturkjördæmi. Hafði hún betur en Líneik Anna Sævarsdóttir þingmaður flokksins, sem varð önnur í kjörinu.
Kjarninn 17. apríl 2021
Guðmundur Ingi Guðbrandsson umhverfis- og auðlindaráðherra.
Guðmundur Ingi leiðir Vinstri græn í Kraganum
Forvali Vinstri grænna í Suðvesturkjördæmi lauk kl. 17:10 í dag. Umhverfis- og auðlindaráðherra verður oddviti flokksins í kjördæminu í komandi kosningum.
Kjarninn 17. apríl 2021
Búast má við hraðri lækkun atvinnuleysis þegar ferðamenn koma hingað aftur, samkvæmt Hagfræðistofnun HÍ.
Verðbólgan gæti aukist aftur á næsta ári
Erfitt gæti reynst að stöðva þensluna í íslensku efnahagslífi eftir að faraldrinum lýkur, samkvæmt nýrri hagspá Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands.
Kjarninn 17. apríl 2021
Ásta Möller, fyrir miðju, sat á þingi fyrir Sjálfstæðisflokkinn í áratug með hléum í upphafi aldar. Hún segir ekkert eðlilegra en að varaformaður flokksins sækist eftir oddvitasæti í sínu kjördæmi.
Telur „mikilvægt að veita varaformanni Sjálfstæðisflokksins brautargengi“
Ásta Möller, fyrrverandi þingmaður Sjálfstæðisflokksins og nú kjósandi í Norðvesturkjördæmi, segir að enginn eigi neitt gefið í pólitík og styður Þórdísi Kolbrúnu R. Gylfadóttur í komandi prófkjörsbaráttu við Harald Benediktsson.
Kjarninn 17. apríl 2021
Hvað gerist ef þú fellur í glóandi hraun?
Eigendur Icelandic Lava Show skrifa hraunmola vikunnar á Kjarnann. Þessi er númer tvö.
Kjarninn 17. apríl 2021
Flugfélagið Play kynnti sig til leiks í árslok 2019. Síðan kom heimsfaraldur, en nú er komið nýtt fjármagn að borðinu og stefnt að flugi á næstu mánuðum.
Segir að það sé „sérstök orka“ og „rosalegur kraftur“ hjá Play, sem undirbýr flugtak
Birgir Jónsson, nýráðinn forstjóri flugfélagsins Play, segir að honum líði eins og allt sem hann hafi gert hingað til hafi verið uppbygging að því takast á við forstjórastarfið hjá Play. Félagið auglýsir í dag tvær yfirmannastöður lausar til umsóknar.
Kjarninn 17. apríl 2021
Í bréfinu voru skipulagsbreytingar Þjóðskrár sagðar vanhugsaðar og gerðar í litlu samráði við starfsmenn.
Kraumandi óánægja hjá Þjóðskrá – starfsmenn kvörtuðu til ráðherra
Hluti starfsmanna Þjóðskrár sendi á dögunum bréf á samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra, þar sem miklar aðfinnslur voru gerðar við skipulagsbreytingar og stjórnunarhætti hjá stofnuninni. Mikilvæg verkefni voru sögð í uppnámi.
Kjarninn 17. apríl 2021
Helgi Seljan fréttamaður.
Siðanefnd RÚV segir Helga Seljan að það sé ekki hægt að áfrýja
Siðanefnd RÚV segist ekki hafa neinar forsendur til þess að endurupptaka úrskurð sinn í máli fréttamannsins Helga Seljan. Úrskurðir nefndarinnar séu endanlegir og þeim verði ekki áfrýjað.
Kjarninn 17. apríl 2021
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar