Tíu staðreyndir um ójöfn völd og áhrif kynjanna á Íslandi

Peningar og völd á Ísland tilheyra að mestu körlum. Þeir eru mun fleiri í flestum áhrifastöðum innan stjórnmála, stjórnsýslu og atvinnulífs. Fjallað var ítarlega um málið í nýjasta sjónvarpsþætti Kjarnans. Hægt er að horfa á þáttinn í heild sinni hér.

Kjarninn með Kötu
Auglýsing

1. Karlar stjórna land­inu

Rík­is­stjórn­inni er stýrt af körlum, þrír karlar stjórna þeim þremur stjórn­mála­flokkum sem að henni koma. Karlar eru í meiri­hluta í rík­is­stjórn­inni þrátt fyrir að kynja­hlut­föll á Alþingi hafi aldrei verið eins jöfn. Konur hefðu raunar verið í meiri­hluta á Alþingi í fyrsta sinn ef Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn hefði haft jafn­ari kynja­hlut­föll á sínum fram­boðs­listum en raunin varð.

2. Karlar eru meiri­hluti stjórn­ar­manna

Nýlegar  tölur frá Hag­stof­unni sýna að hlut­­fall kvenna í stjórnum fyr­ir­tækja á Íslandi stendur í stað milli ára. Konur eru 25,9 pró­­sent stjórn­­­ar­­manna í fyr­ir­tækjum á Íslandi. Frá árinu 1999 hefur hlut­­fall kvenna í stjórnum fyr­ir­tækja hækkað úr 21,3 pró­­sentum í 25,9 pró­­sent.  Þegar litið er til fyr­ir­tækja með 50 eða fleiri starfs­­menn voru konur 32,3 pró­­sent stjórn­­­ar­­manna í lok síð­­asta árs.

3. Lög um kynja­kvóta ekki að virka almenni­lega

Lög um kynja­kvóta í stjórnum fyr­ir­tækja tóku að fullu gildi hér á landi í sept­­em­ber 2013 og sam­­kvæmt þeim ber fyr­ir­tækjum með 50 eða fleiri starfs­­menn að tryggja að hlut­­fall hvors kyns í stjórn sé ekki undir 40 pró­­sent­­um. Árið eftir það náði hlut­­fall kvenna í stjórnum fyr­ir­tækja af þess­­ari stærð hámarki, fór upp í 33,2 pró­­sent, en hefur síðan farið lækk­­andi aft­­ur.

Auglýsing

4. Karlar eru meiri­hluti fram­kvæmda­stjóra

Konum fjölg­aði lít­il­­lega í stöðum fram­­kvæmda­­stjóra í fyrra, en hlut­­fall þeirra fór úr 21,9 pró­­senti í 22,1 pró­­sent. Sam­­kvæmt því voru 2.932 konur í stöðu fram­­kvæmda­­stjóra hér á landi í lok árs­ins 2016. Hag­­stofan greinir töl­­urnar einnig eftir grein­um, og í aðeins einni þeirra eru konur í meiri­hluta fram­­kvæmda­­stjóra. Það er í félaga­­sam­tök­unum og annarri þjón­ust­u­­starf­­semi, þar sem konur eru 64 pró­­sent fram­­kvæmda­­stjóra. Í fræðslu­­starf­­semi eru konur 45,6 pró­­sent fram­­kvæmda­­stjóra og 39,6 pró­­sent í heil­brigð­is- og félags­­­þjón­ust­u.



5. Karlar eru meiri­hluti stjórn­ar­for­manna

Í lok síð­­asta árs voru konur 23,9 pró­­sent stjórn­­­ar­­for­­manna lands­ins. Það gera 3.691 konu sem gegndi slíku starfi. Aftur eru konur ein­­göngu í meiri­hluta stjórn­ar­for­mennsku­starfa í félaga­­sam­­tökum og annarri þjón­ust­u­­starf­­semi, þar sem þær eru 58 pró­­sent stjórn­­­ar­­for­­manna. Sömu sögu er svo að segja af stjórn­­­ar­­mennsku kvenna, þær eru í meiri­hluta stjórna félaga­­sam­­taka og ann­­arrar þjón­ust­u­­starf­­semi, en hvergi ann­­ars stað­­ar.

6. Karlar stýra pen­ingum á Íslandi

Kjarn­inn hefur síð­ast­liðin fjögur ár gert úttekt á stöðu kvenna á meðal æðstu stjórn­enda við­skipta­banka, spari­sjóða, líf­eyr­is­sjóða, skráðra félaga, félaga á leið á mark­að, óskráðra trygg­inga­fé­laga, lána­fyr­ir­tækja, verð­bréfa­fyr­ir­tækja og –miðl­ana, fram­taks­sjóða, orku­fyr­ir­tækja, greiðslu­stofn­ana, Kaup­hallar og lána­sjóða. Úttektin nær til æðsta stjórn­anda hvers fyr­ir­tækis eða sjóðs. Nið­ur­staðan í ár, sam­kvæmt úttekt sem fram­kvæmd var í febr­úar 2017, er sú að æðstu stjórn­endur í ofan­greindum fyr­ir­tækjum séu 88 tals­ins. Af þeim eru 80 karlar en átta kon­ur. Það þýðir að 91 pró­sent þeirra sem stýra pen­ingum á Íslandi eru karlar en níu pró­sent kon­ur.

7. Karlar hafa alltaf stýrt pen­ingum á Íslandi

Þegar Kjarn­inn fram­kvæmdi úttekt­ina fyrst, í febr­úar 2014, voru störfin sem hún náði yfir 88 tals­ins. Þá sátu 82 karlar í þeim störfum en sex kon­ur. Hlut­falls­lega skipt­ingin var því þannig að karlar voru 93 pró­sent stjórn­enda en konur sjö pró­sent. Árið 2015 voru störfin 87, karl­arnir 80 og kon­urnar sjö. Hlut­fallið hafði því „lagast“ en var samt þannig að 92 pró­sent stjórn­enda voru karlar en átta pró­sent kon­ur. Í fyrra var hlut­fallið það sama og árið áður. 92 pró­sent þeirra sem stýrðu pen­ingum hér­lendis voru karl­ar. Hlut­fallið hefur því nán­ast ekk­ert breyst á síð­ustu fjórum árum.

8. Líf­eyr­is­sjóða­kerfið sér­stak­lega kar­lægt

Áhrifa­mestu leik­end­urnir á íslenskum fjár­mála­mark­aði eru líf­eyr­is­sjóð­irnir okk­ar. Sam­kvæmt nýj­ustu hag­tölum Seðla­banka Íslands var hrein eign þeirra 3.637  millj­arðar króna um síð­ustu ára­mót. Líf­eyr­is­sjóð­irn­ir, sem eru nú 25 tals­ins sam­kvæmt yfir­liti Fjár­mála­eft­ir­lits­ins um eft­ir­lits­skyldra aðila, eru allt um lykj­andi í íslensku við­skipta­lífi. Þeir eiga meira en helm­ing skráðra hluta­bréfa annað hvort beint eða óbeint í gegnum sjóði sem þeir hafa fjár­fest í. Sjóð­irnir hafa líka fjár­fest mikið í óskráðum eignum og eru að sækja mikið á í útlánum til fast­eigna­kaupa, þar sem þeir geta boðið betri kjör en við­skipta­bank­arn­ir. Þá eru þeir helstu eig­endur skulda­bréfa á Íslandi.

Úttekt Kjarn­ans í febr­úar náði til 17 stjórn­enda líf­eyr­is­sjóða sem sumir hverjir stýra fleiri en einum sjóði. Af þessum 17 eru 15 karlar en tvær kon­ur. Níu stærstu sjóð­irnir stýra um 80 pró­sent af fjár­magn­inu sem er til staðar í íslenska líf­eyr­is­sjóða­kerf­inu. Þeim er öllum stýrt af körl­um.

9. Karlar stýra skráðum félögum

Öllum skráðum félögum á Íslandi er nú stýrt af körl­um. Auk þess er for­stjóri Kaup­hall­ar­innar karl­inn Páll Harð­ar­son.

10. Fleiri karl­menn for­stöðu­menn en konur

Konur eru 39 pró­­sent for­­stöð­u­­manna hjá stofn­unum rík­­is­ins. Hlut­­fallið hefur hækkað úr 37 pró­­sentum í fyrra og 29 pró­­sentum árið 2009. For­­stöð­u­­menn hjá rík­­inu voru 154 í jan­úar á þessu ári, og hafði fækkað um tvo á einu ári. Konur eru nú sam­tals 60 tals­ins meðal 154 for­­stöð­u­­manna hjá rík­­inu. Allar stofn­­anir rík­­is­ins eru með­­taldar í kynja­­bók­hald­inu, að und­an­­skildum stofn­unum utan fram­­kvæmda­­valds­ins, Alþingi, stofn­unum þess og dóm­stól­u­m.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ný lög eiga að setja upp varnir gegn hagsmunaárekstrum
Frumvarp er komið í samráðsgátt sem fjallar um hvernig megi tryggja betur að hagsmunaárekstrar valdi ekki vandræðum
Kjarninn 18. nóvember 2019
Þorsteinn Már hættir sem stjórnarformaður Síldarvinnslunnar
Þorsteinn Már Baldvinsson er hættur sem stjórnarformaður Síldarvinnslunnar.
Kjarninn 18. nóvember 2019
Katrín Jakosbsdóttir, forsætsiráðherra.
Til skoðunar að stærri óskráð fyrirtæki skili inn rekstrarupplýsingum
Forsætisráðherra segir að til skoðunar sé að gera kröfu til fyrirtækja, sem fara yfir vissa stærð en eru ekki skráð á hlutabréfamarkað, að þau skili einnig inn upplýsingum ársfjórðungslega.
Kjarninn 18. nóvember 2019
Fasteignavelta ekki verið hærri í fjögur ár
Fasteignavelta á höfuðborgarsvæðinu var 50,8 milljarðar í síðasta mánuði en heildarvelta í einum mánuði hefur ekki verið hærri síðan 2015. Tæplega þúsund kaupsamningum var þinglýst í október.
Kjarninn 18. nóvember 2019
Molar
Molar
Molar – Peningaþvætti, Japan og kvótaþak
Kjarninn 18. nóvember 2019
Jón Ólafsson
Spillingarhættur lobbíismans
Kjarninn 18. nóvember 2019
Þorsteinn Már með alla þræði í hendi sér
Sérfræðingar á vegum KPMG í Hollandi unnu úttekt á starfsemi Samherja og sögðu forstjórann nær einráðan í fyrirtækinu, í úttekt sinni. Ef fyrirtæki er með raunverulega framkvæmdastjórn á Íslandi á það að greiða skatta þar.
Kjarninn 18. nóvember 2019
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Ójöfnuður í menntun
Kjarninn 18. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar