Mynd: Birgir Þór

Wintris greiddi ekki skatta í samræmi við lög og reglur

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson og eiginkona hans sóttust eftir því að fá breyta skattframtölum sínum eftir að Wintris-málið kom upp. Í bréfi til skattyfirvalda sögðu þau að ekki væri „útilokað að réttara hefði verið að haga skattskilum“ með öðrum hætti en gert var. Þau sömdu við ríkisskattstjóra um endurákvarðanir á skattgreiðslum sínum.

Aflands­fé­lagið Wintris greiddi ekki skatta í sam­ræmi við lög og reglur um ára­bil. Mán­uði eftir að til­vist félags­ins var opin­beruð fyrir heims­byggð­inni, og greint var frá því að Sig­mundur Davíð Gunn­laugs­son, þáver­andi for­sæt­is­ráð­herra og eig­in­kona hans, Anna Sig­ur­laug Páls­dótt­ir, hefðu átt þetta félag, sendu hjónin bréf til rík­is­skatt­stjóra þar sem óskað var eftir að skatt­fram­töl þeirra frá 2011 til 2015 yrðu leið­rétt og þau opin­beru gjöld sem þau áttu að greiða á tíma­bil­inu yrðu end­ur­á­kvörð­uð. Í bréf­inu geng­ust þau meðal ann­ars við því að skatt­stofn eigna Wintris, sem álögur voru reikn­aðar út frá, hafi verið van­tal­inn.

Í des­em­ber sam­þykkti rík­is­skatt­stjóri beiðni for­sæt­is­ráð­herra­hjón­anna fyrr­ver­andi um að greiða skatt sem þau höfðu kom­ist upp með að greiða ekki áður en að til­vist Wintris var opin­beruð. Í kjöl­farið var meðal ann­ars end­ur­á­kvarð­aður sá auð­legð­ar­skattur sem lagður var á Önnu Sig­ur­laugu gjald­árin 2011 til 2014 og stofn hennar til tekju­skatts og útsvars frá 2011 til 2015 var auk þess hækk­að­ur.

Í árs­reikn­ingum Wintris, sem búnir voru til í aðdrag­anda þess að umboðs­maður hjón­anna sendu bréfið til rík­is­skatt­stjóra í maí í fyrra, var upp­gjörs­mynt félags­ins íslenskar krónur þótt félagið væri erlent, umsjón þess væri hjá erlendum banka, allar eignir þess væru erlendar og við­skipti með þær færu fram í erlendum gjald­miðl­um. Þessi upp­gjörs­að­ferð gerði það að verkum að Wintris gat bók­fært geng­is­tap sem nýtt­ist sem upp­safnað ónotað tap.

Það þýðir að Wintris gat talið það tap gegn fram­tíðar skatt­greiðsl­um. Rík­is­skatt­stjóri vildi ekki fall­ast á þessa upp­gjörs­að­ferð og taldi hana ekki eiga sér stoð í lög­um. Hann úrskurð­aði hana því ólög­mæta.

Sá úrskurður var Sig­mundi Davíð og Önnu Sig­ur­laugu ekki að skapi. Þau kærðu hann til yfir­skatta­nefndar sem féllst á þeirra sjón­ar­mið og úrskurð­aði þeim í hag 22. sept­em­ber síð­ast­lið­inn. 

Úrskurður nefnd­ar­innar er hins vegar opin­ber og var settur á netið í lok síð­ustu viku. Og í honum er farið yfir öll sam­skipti hjón­anna við rík­is­skatt­stjóra síð­asta eina og hálfa árið, eða frá 13. maí 2016 þegar þau létu skatta­yf­ir­völd vita að þau hefði ekki greitt skatta í sam­ræmi við lög og reglur í land­inu. Þar kemur ekki fram hvað þau greiddu mikið til við­bótar til rík­is­sjóðs í skatta eftir að skatt­stofn þeirra var hækk­aður þar sem að hjónin sam­þykktu þær greiðsl­ur. 

Sendu bréf rúmum mán­uði eftir afsögn

Þann 13. maí 2016, rúmum mán­uði eftir að Sig­mundur Davíð Gunn­laugs­son sagði af sér sem for­sæt­is­ráð­herra, barst rík­is­skatt­stjóra erindi frá umboðs­manni hans og eig­in­konu hans. Erindið var vegna aflands­fé­lags sem var um tíma í eigu þeirra beggja, en er nú ein­ungis í eigu Önnu Sig­ur­laug­ar. Það félag heitir Wintris Ltd., sem hefur heim­il­is­festi á Bresku Jóm­frú­areyj­un­um.

Í erind­inu óskaði umboðs­maður hjón­anna eftir því að skatt­fram­töl þeirra yrðu leið­rétt gjald­árin 2011 til og með 2015. Þar kom fram að Anna Sig­ur­laug hefði eign­ast Wintris í jan­úar 2008 og lagt félag­inu til lánsfé til að fjár­festa á sama ári. Eignir Wintris sam­an­stæðu af hlut­deild­ar­skír­teinum í verð­bréfa­sjóð­um, mark­aðs­verð­bréfum og inn­lánum í banka. Þær eignir höfðu alla tíð verið taldar fram til skatts hér­lendis líkt og um eignir Önnu Sig­ur­laugar per­sónu­lega væri að ræða. Því hefði verið horft fram hjá til­vist Wintris í skatt­fram­tölum að öðru leyti en því að eign­ar­hluti Önnu Sig­ur­laugar í félag­inu var talin fram á kaup­verði.

Í erind­inu er því haldið fram að ekki væri „úti­lokað að rétt­ara hefði verið að haga skatt­skilum kærenda gjald­árið 2011 og síð­ar“ í sam­ræmi við lög og reglur um skatt­lagn­ingu vegna eign­ar­halds í lög­að­ilum á lág­skatta­svæð­um, eða svo­kall­aða CFC-lög­gjöf sem tók gildi hér­lendis í byrjun árs 2010. Opin­ber­lega hefur Sig­mundur Davíð alltaf haldið því fram að ekki hafi þurft að skila CFC-fram­tölum vegna Wintris í ljósi þess að Wintris stund­aði ekki atvinnu­starf­semi. Í erind­inu er hins vegar hinu gagn­stæða haldið fram. Wintris átti að skila CFC-fram­tölum og eig­endur félags­ins vissu það.

Erindið sner­ist því um að eig­endur Wintris vildu breyta skatt­skilum sínum eftir á. Eða eins og segir í úrskurði yfir­skatta­nefnd­ar: „Væru skatt­stofnar kærenda gjald­árin 2011 til og með 2016 því leiddir fram í erind­inu í sam­ræmi við fram­an­greindar regl­ur.“

Þar kemur líka fram að Wintris hafi aldrei gert árs­reikn­inga, enda ekki kraf­ist slíkra á Bresku Jóm­frú­areyj­un­um. Í maí 2016 hafði árs­reikn­ingum fyrir árin 2010 til og með 2015 hins vegar verið stillt upp efn­is­lega í sam­ræmi við lög um árs­reikn­inga. Og þeir árs­reikn­ingar voru allir í íslenskum krón­um.

Í erindi for­sæt­is­ráð­herra­hjón­anna fyrr­ver­andi var svo rakið að tap hefði orðið á starf­semi Wintris rekstr­ar­árin 2010, 2013, 2014 og 2015 en hagn­aður rekstr­ar­árin 2011 og 2012. Þetta hefði gert það að verkum að yfir­fær­an­legt tap hefði safn­ast upp. Í úrskurði yfir­skatta­nefndar seg­ir: „Var þess óskað að opin­ber gjöld kærenda gjald­árin 2011 til og með 2015 yrðu end­ur­á­kvörðuð á þessum grunni og álagn­ingu opin­berra gjalda gjald­árið 2016 hagað með sama hætti teldi rík­is­skatt­stjóri rétt að leiða skatt­stofna fram með þessum hætti. Þá var þess óskað að kærendur yrðu ekki látin sæta álag­i[...]á van­tal­inn skatt­stofn gjald­árs­ins 2011.“

Rík­is­skatt­stjóri kall­aði eftir upp­lýs­ingum um Wintris

Skatt­yf­ir­völd brugð­ust við með því að senda bréf á Sig­mund Davíð og Önnu Sig­ur­laugu. Það var sent 21. júní 2016 og svo ítrekað 29. ágúst sama ár. Í bréf­inu lagði rík­is­skatt­stjóri fyrir þau að gera gein fyrir til­teknum atriðum varð­andi inn­stæður í erlendum bönkum og til­teknum atriðum sem vörð­uðu Wintris. Á meðal þess sem óskað var upp­lýs­inga um var hver starf­rækslu­gjald­mið­ill Wintris væri, hvaða eignir lægju til grund­vallar tekju­færðum sölu­hagn­aði og gjald­færðu sölu­tapi, hvernig Wintris væri fjár­magnað og hvernig úttektum úr félag­inu væri hátt­að. Þá var þess líka óskað að eigið fé Wintris fyrir árin 2010 til 2014 yrði sund­ur­liðuð og að gerð yrði grein fyrir þróun óráð­stafaðs eigin fjár félags­ins frá stofnun þess til árs­loka 2014.

Svar barst 13. sept­em­ber 2016. Þar kemur fram að Wintris geri upp í íslenskum krón­um, og að sölu­hagn­aður eða -tap væri vegna sölu á hlut­deild­ar­skír­teinum í verð­bréfa­sjóð­um. Í úrskurði yfir­skatta­nefndar segir að fjár­mögnun Wintris hefði verið með þeim hætti að Anna Sig­ur­laug hefði keypt félagið á 337.995 krónur af Lands­bank­anum í Lúx­em­borg í jan­úar 2008. Það hefði verið svo­kallað lag­er­fé­lag sem hafi ekki haft neina eig­in­lega starf­semi né átt eignir eða borið skuld­ir. Anna Sig­ur­laug lagði Wintris svo til lánsfé til fjár­fest­inga. Úttektir hennar af fé Wintris hefðu því ein­göngu verið í formi end­ur­greiðslna á lánsfé og engum arði hefði því verið úthlutað út úr félag­inu. Skulda­staða Wintris við Önnu Sig­ur­laugu hefði verið 1.146.151.068 krónur í upp­hafi árs 2010 en síðan farið lækk­andi vegna taps á starf­sem­inni og end­ur­greiðslum láns­fjár til Önnu Sig­ur­laug­ar.

Vildi ekki sam­þykkja að leyfa Wintris að gera upp í íslenskum krónum

Þann 17. nóv­em­ber til­kynnti rík­is­skatt­stjóri hjón­unum að hann ætl­aði að taka erindi þeirra til úrlausn­ar. Í bréf­inu kom m.a. fram að ekki væri til að dreifa geng­is­hagn­aði eða -tapi af starf­semi Wintris. Það væri nefni­lega þannig að með því að telja fram eignir Wintris, sem voru að öllu leyti erlend­ar, í íslenskum krónum mynd­að­ist umtals­vert bók­fært geng­is­tap. Það tap gat nýst til að spara Sig­mundi Davíð og Önnu Sig­ur­laugu umtals­verðar skatt­greiðsl­ur.

Wintris-málið leiddi til fjölmennustu mótmæla Íslandssögunnar þegar 26 þúsund manns mættu á Austurvöll.
Mynd: Birgir Þór Harðarson

Þetta féllst rík­is­skatt­stjóri ekki á og taldi upp­gjörsmát­ann ekki eiga sér neina stoð í lög­um. Félagið væri erlent, það starf­aði erlendis með allar tekj­ur, gjöld, eignir og skuldir í erlendum gjald­miðli. Þess vegna gengi ekki að gera félagið upp í íslenskum krónum og á það gæti emb­ætti ekki sæst.

Sig­mundur Davíð og Anna Sig­ur­laug svör­uðu rík­is­skatt­stjóra 12. des­em­ber 2016. Tíu dögum síðar úrskurð­aði rík­is­skatt­stjóri að hann gerði „til­teknar breyt­ingar á skatt­fram­tölum kærenda sem ekki er ágrein­ingur um í máli þessu.“

Með öðrum orðum náð­ist sam­komu­lag milli rík­is­skatt­stjóra ann­ars vegar og Sig­mundar Dav­íðs og Önnu Sig­ur­laugar hins veg­ar, um að þau greiddi skatt sem þau höfðu kom­ist upp með að greiða ekki áður en að Wintris-­málið kom upp. Um er að ræða end­ur­á­kvörðun á auð­legð­ar­skatti gjald­árin 2011 til 2014, ákvörðun rík­is­skatt­stjóra um fjár­hæð meintrar afkomu af rekstri Wintris rekstr­ar­ár­inu 2010 til 2014 sem fól í sér hækkun á stofni Önnu Sig­ur­laugar til tekju­skatts og útsvars gjald­árið 2011 „og ákvörðun eft­ir­stöðva ójafn­aðs rekstr­ar­taps hennar gjald­árin 2012, 2013, 2014 og 2015.“ Enn fremur undu þau ákvörðum um að lækka stofn Sig­mundar Dav­íðs til greiðslu skatts af fjár­magnstekjum gjald­árin 2011 til 2015.

Hjónin greiddu þá upp­hæð sem rík­is­skatt­stjóri end­ur­á­kvarð­aði á þau en sættu sig hins vegar ekki við allt í úrskurði rík­is­skatt­stjóra. Þeim fannst að þau mættu gera Wintris upp í íslenskum krónum og bók­færa geng­is­tap vegna þess sem nýtt­ist sem upp­safnað skatta­legt tap.

Þess vegna kærðu þau þann hluta máls­ins til yfir­skatta­nefnd­ar. Þau gátu ekki sætt sig við að upp­safnað ónotað tap Wintris hefði verið lækkað úr 162 millj­ónum króna í 50,6 millj­ónir króna í skatt­fram­tali árið 2015.

Yfir­skatta­nefnd komst að nið­ur­stöðu 22. sept­em­ber síð­ast­lið­inn og var sú nið­ur­staða eig­endum Wintris í hag. Þau máttu gera Wintris upp í íslenskum krón­um, bók­færa geng­is­tap vegna sveiflna gjald­mið­ils­ins og nota það tap til að lækka skatt­greiðslur sínar á Íslandi. Vegna árs­ins 2011 lækk­uðu þær um 52,3 millj­ónir króna auk þess sem yfir­fær­an­legt tap í skatt­skilum Önnu Sig­ur­laugar gjald­árin 2012 til 2015 ákvarð­að­ist í sam­ræmi við fjár­hæðir sem til­greindar voru í skatt­er­indi kærenda.

En úrskurðir yfir­skatta­nefndar eru líka opin­ber­ir. Og þótt nöfn þeirra sem kærðu séu ekki birt þá er aug­ljóst á öllum tölum máls­ins og upp­lýs­ingum sem gefnar eru um aflands­fé­lag­ið, að um Wintris, Sig­mund Davíð Gunn­laugs­son og Önnu Sig­ur­laugu Páls­dóttur er að ræða. Ef þau hefðu ekki kært þennan hluta ákvörð­unar rík­is­skatt­stjóra þá hefðu aðgerðir rík­is­skatt­stjóra gagn­vart hjón­unum vegna Wintris, sem komu til eftir að þau við­ur­kenndu að hafa ekki gert upp í sam­ræmi við lög og regl­ur, aldrei orðið opin­ber­ar.

Sig­mundur Davíð og Anna Sig­ur­laug fóru fram á að rík­is­sjóður myndi greiða kostnað þeirra vegna kæru til yfir­skatta­nefnd­ar. Hann nam 2,1 milljón króna að með­töldum virð­is­auka­skatti. Yfir­skatta­nefnd ákvað hins vegar að hæfi­legur máls­kostn­aður væri 500 þús­und krón­ur, eða tæpur fjórð­ungur þess sem hjónin fóru fram á að rík­is­sjóður greiddi vegna kæru þeirra.

Greiddu ekki skatta með réttum hætti

Sig­mundur Davíð og Anna Sig­ur­laug hafa alla tíð haldið því fram að allir skattar hafi verið greiddir af eignum Wintris. Tveimur dögum áður en umboðs­maður hjón­anna sendi bréfið til rík­is­skatt­stjóra, þar sem þau til­kynntu að þau hefði ekki greitt skatta í sam­ræmi við lög og regl­ur, þá birti Sig­mundur Davíð ýmis gögn um fjár­mál þeirra hjóna á heima­síðu sinni. Þau gögn eru öll byggð á því eftir á upp­gjöri sem gert var á Wintris eftir þá atburði sem leiddu til þess að Sig­mundur Davíð þurfti að segja af sér sem for­sæt­is­ráð­herra. Þ.e. þau byggja á þeim árs­reikn­ingum sem gerðir voru fyrir mörg fyrri ár og síðan sendir til rík­is­skatt­stjóra vorið 2016. Nú er ljóst að árum saman voru ekki allir skattar greiddir rétt af þeim eignum sem geymdar eru inni í Wintris.

Wintris er með skráð heimilisfesti á Bresku Jómfrúareyjunum. Þar er ekki gerð krafa um gerð ársreikninga.

Við sama tæki­færi greindi Sig­mundur Davíð frá því að eig­in­kona hans hefði aldrei hagn­ast á því að geyma fjár­magn sitt erlendis og hún hafi gert það til að forð­ast árekstra við stjórn­mála­störf hans. Í ljósi þess að Wintris gerði upp í íslenskum krónum og bók­færði umtals­vert geng­is­tap sem nýt­ist sem skatta­legt tap er ljóst að sú full­yrð­ing stenst ekki. Wintris hagn­að­ist á því að gera upp í íslenskum krón­um.

Sig­mundur Davíð skrif­aði grein sem birt­ist í Frétta­blað­inu í morgun þar sem hann reifar mál Wintris hjá rík­is­skatt­stjóra að hluta. Í grein­inni segir hann m.a.: „Í ljósi umræð­unnar ákváðum við þó, að eigin frum­kvæði, að senda rík­is­skatt­stjóra erindi þar sem mun ítar­legri grein var gerð fyrir umræddum eignum og tekjum af þeim en skatt­fram­tals­form gera ráð fyrir og gefa kost á. Rík­is­skatt­stjóra var boðið að end­ur­meta þá aðferð sem lögð var til grund­vallar skatt­lagn­ing­u.“

Sig­mundur Davíð segir að með­ferð rík­is­skatt­stjóra á mál­inu sýni að engin skattaund­an­skot hafi átt sér stað þar sem ekk­ert álag sé ákvarðað á félagið eða eig­endur þess. Sig­mundur Davíð greinir þó frá því að skatt­stofn þeirra hjóna hafi verið hækk­aður eftir með­ferð rík­is­skatt­stjóra en bendir á að þau hjón­in, sem séu sam­sköttuð, hafi ofgreitt skatta í fyrra í sam­ræmi við úrskurð rík­is­skatt­stjóra. Í ljósi nið­ur­stöðu yfir­skatta­nefndar fái þau þær ofgreiðslur til baka.

Sig­mundur Davíð greinir ekki frá því hversu mikið hjónin þurftu að greiða í við­bót­ar­skatt í kjöl­far þess að skatt­stofn þeirra var hækk­aður af rík­is­skatt­stjóra í fyrra.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar