„Brexit er ekki framtíð Evrópu“

Jean-Claude Juncker útlistaði metnaðarfullar áherslur fyrir sambandið á næstu árum í árlegri ræðu sinni í Evrópuþinginu. Þetta var í fyrsta sinn í langan tíma sem Juncker gat bent á jákvæðar hagtölur og tilkynnti að Brexit væri ekki framtíð Evrópu.

 Jean-Claude Juncker, forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins.
Jean-Claude Juncker, forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins.
Auglýsing

Und­an­farið ár hefur verið erfitt fyr­ir Juncker. Í kjöl­far þess að þjóð­ar­at­kvæða­greiðsla í Bret­landi gerði Brexit að stað­reynd virt­ist sem popúl­ismavindar myndu blása yfir álf­una og leiða til þess að fleiri rík­is­stjórnir með andúð á ESB myndu kom­ast til valda. Gríð­ar­lega tíma­frek og erfið end­ur­koma margra evr­ópskra hag­kerfa úr hverri krepp­unni af fætur annarri í kjöl­far efna­hag­skrepp­unnar miklu árið 2008 hafði leitt til umræðu um grunn­stoðir ESB og tak­mark­anir stofn­ana þess til að takast á við end­ur­upp­bygg­ingu hag­kerfa þess í ljósi hins efna­hags­lega mis­ræmis sem ríkir á milli margra ESB-­ríkja.

Eflaust hefur verið létt­ara yfir Juncker við skrif ræðu þessa árs sam­an­borið við þá síð­ust­u. Popúlísta­flokkar urðu undir í kosn­ingum í Hollandi og Frakk­landi, hag­vöxtur í ESB hefur verið hærri en í Banda­ríkj­unum tvö ár í röð, og hefur stuðn­ingur almenn­ings við ESB auk­ist tals­vert eftir ringul­reið í eft­ir­málum Brex­it-­at­kvæða­greiðsl­unnar og kosn­ingu pópu­list­ans Don­ald Trump í Banda­ríkj­un­um. Þá hefur útganga Bret­lands úr ESB leitt til hröð­unar áforma um auk­inn sam­runa innan sam­bands­ins en Bret­land hefur lengi verið síst ákafi með­limur sam­bands­ins og ítrekað beitt sér gegn auknum sam­runa.

„Evr­ópa sem vernd­ar“

Juncker fór yfir víðan völl í ræðu sinni, sem flutt var 13. sept­em­ber síð­ast­lið­inn. Einna helst lagði hann áherslu á að meira yrði gert til að gera fleiri ESB-­ríkjum kleift að taka upp evr­una og láta ESB fara með yfir­stjórn yfir fjár­hags­á­ætlun evr­u-­svæð­is­ins ásamt því að búa til emb­ætti fjár­mála­ráð­herra ESB. Þá lagði Juncker til að Schen­gen-­svæð­ið yrðri stækkað með því að inn­lima Búlgaríu og Rúm­en­íu, og að stefna ætti að því að greiða leið­ina fyrir fleiri lönd á Balkanskaga að ganga í sam­band­ið. Þessar stefnur yrðu ekki ein­ungis til að sam­ræma hag­stjórn sam­bands­ins heldur einnig koma til móts við áhyggjur margra Aust­ur-­Evr­ópu­ríkja um að hið marg­þrepa skipu­lag sem ein­kennir ESB stuðli að því að þau séu umtöluð sem eins konar ann­ars flokks þegn­ar. Til að ítreka það við­horf skír­skot­aði Juncker til nýlegrar upp­götv­unar um að vörur og mat­væli sem seldar eru í mörgum Aust­ur-­Evr­ópu­ríkj­um eru af lak­ari gæðum en í Vest­ur­-­Evr­ópu og und­ir­strik­aði að styrkja þyrfti eft­ir­lit með iðn­að­in­um.

Auglýsing

Frí­versl­un­ar­samn­ing­ur voru líka á dag­skrá hjá Juncker og til­kynnti hann að hefja ætti frí­versl­un­ar­við­ræður við Ástr­alíu og Nýja-­Sjá­land og ljúka við­ræðum við fjöl­mörg ríki áður en kjör­tíma­bili hans sem for­seti fram­kvæmda­stjórnar ESB lýkur árið 2019. Juncker sagði að ESB væri að vinna að því að upp­færa frí­versl­un­ar­samn­ing við Mexíkó og myndi stefna að því að skrifa undir samn­ing í fyrsta sinn við Mercos­ur-­ríkin fjög­ur, Bras­il­íu, Argent­ín­u, Úrúg­væ og Parag­væ, fyrir lok árs­ins. Þá gerði ESB sam­komu­lag við Japan um umfangs­mik­inn frí­versl­un­ar­samn­ing í sum­ar. Á hinn bóg­inn lagði Juncker til að styrkja yrði eft­ir­lit með erlendum fjár­fest­ingum til þess að vernda evr­ópsk fyr­ir­tæki frá utan­að­kom­andi yfir­töku. Sú stefna er tal­inn vera miðuð gegn Kína og gaf Juncker til kynna að ESB muni ávallt sækj­ast eftir því að vernda grunn­hags­muni hag­kerf­is­ins og að sam­bandið myndi sækj­ast eftir gagn­kvæmni í frí­versl­un­ar­svið­ræð­u­m. Juncker og Emmanuel Macron, nýkjör­inn for­seti Frakk­lands, hafa lýst þess­ari frí­versl­un­ar­stefnu sem hluti af hug­sjón um „Evr­ópu sem verndar og vilja með því grafa undan gagn­rýni popúlista­flokka sam­hliða því að hvetja til auk­innar versl­un­ar.

Þegar kemur að utan­rík­is- og örygg­is­málum vakti athygli að Juncker tal­aði fyrir því að breyta núver­andi fyr­ir­komu­lagi sem krefst ein­róma stuðn­ings aðild­ar­landa til að sam­þykkja utan­rík­is­stefnu­mál og koma á meiri­hluta­kerfi til þess að auka skil­virkni í stefnu­mót­un. Þannig vill hann að ESB komi á sam­ein­uðu varn­ar­banda­lagi fyrir árið 2025 og lagði einnig til að stofna evr­ópska net­ör­ygg­is­stofn­un. Juncker úti­lok­aði ESB-að­ild Tyrk­lands í fyr­ir­sjá­an­legri fram­tíð og for­dæmdi alræðistakta Recep Tayyip Erdogan og harð­skeytta orð­ræðu hans gagn­vart leið­togum fjöl­margra ESB-­ríkja.

Flótta­manna- og inn­flytj­enda­mál komu líka við sögu í ræðu Juncker og sagði hann að náðst hefði að minnka hinn gríð­ar­lega straum fólks til Evr­ópu yfir Mið­jarð­ar­haf­ið. Hann lagði áherslu á að ESB myndi gera meira til bæta kjör flótta­manna í Líbíu og víðs veg­ar í kringum Mið­jarð­ar­hafið en sam­bandið hef­ur sætt harðri gagn­rýni fyrir með­höndlun þess á flótta­fólki að und­an­förnu.

Brus­sel, Par­ís, Berlín og Róm

Und­ir­tektir við ræðu Juncker hafa verið mis­jafnar og hafa leið­togar margra ESB-­ríkja tekið undir hluta af stefnu­mál­um Juncker, einna helst hvað varðar frí­versl­un, á meðan að sýn hans á stækk­un evru­svæð­is­ins og auk­ins sam­runa í átt að til­færslu á­kvarð­ana­töku til ESB hefur vakið gagn­rýni.

Ræða Juncker er mik­il­væg í þeim skiln­ing­i að hún markar póli­tíska sýn sam­bands­ins fyrir næstu árin og hefur jákvæðnin og sjálfs­traustið sem ein­kenndi ræð­una glatt Evr­ópu­sinna víðs veg­ar um álf­una. Þegar kemur að sjálfri stefnu­mót­un­inni í ESB á næstu árum mun hún að mestu leyti fara eftir sam­spili rík­is­stjórn­anna í Berlín, Par­ís, Róm og öðrum Evr­ópu­ríkjum og því fer fjarri að Juncker muni ná fram með öll stefnu­mál sín. Hins vegar nýtur hann stuðn­ings Ang­ela Merkel, kansl­ara Þýska­lands, og Macron í mörgum stefnu­málum og mun ákafi Juncker ásamt nýjum byr í seglum evr­ópu­sinn­aðra rík­is­stjórna í Berlín og París gera ESB kleift að snúa vörn í sókn í fyrsta sinn í langan tíma.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Heil vika án nýrra smita
Nýgreind smit síðasta sólarhringinn: Núll. Greind smit síðustu sjö sólarhringa: Núll. Í dag eru tímamót í baráttu Íslendinga gegn COVID-19. Í baráttunni gegn litla gaddaboltanum, veirunni sem virðist ekki hafa tekist að finna líkama að sýkja í viku.
Kjarninn 6. júní 2020
Jói Sigurðsson, sem sést hér fyrir miðju á myndinni og Þorgils Sigvaldason, sem stendur lengst til hægri, fengu hugmyndina að CrankWheel árið 2014.
Hafa tekist á við vaxtarverki vegna heimsfaraldursins
CrankWheel er íslenskt nýsköpunarfyrirtæki sem hefur vaxið nokkuð að undanförnu vegna áhrifa kórónuveirufaraldursins, enda gerir tæknilausn fyrirtækisins sölufólki kleift að leysa störf sín af hendi úr fjarlægð.
Kjarninn 6. júní 2020
180⁰ Reglan
180⁰ Reglan
180° Reglan – Viðtal við Christof Wehmeier
Kjarninn 6. júní 2020
Víða í Bandaríkjunum standa yfir mótmæli í kjölfar morðsins á George Floyd.
Vöxtur Antifa í Bandaríkjunum andsvar við uppgangi öfgahægrisins
Bandarískir ráðamenn saka Antifa um að bera ábyrgð á því að mótmælin sem nú einkenna bandarískt þjóðlíf hafi brotist út í óeirðir. Trump vill að hreyfingin verði stimpluð sem hryðjuverkasamtök en það gæti reynst erfitt.
Kjarninn 6. júní 2020
Hugmyndir um að hækka vatnsborð Hagavatns með því að stífla útfall þess, Farið, eru ekki nýjar af nálinni.
Ber að fjalla um hugsanlega áfangaskiptingu Hagavatnsvirkjunar
Íslenskri vatnsorku ehf. ber að sögn Orkustofnunar að fjalla um hugsanlega áfangaskiptingu fyrirhugaðrar Hagavatnsvirkjunar í frummatsskýrslu. Þá ber fyrirtækinu einnig að bera saman 9,9 MW virkjun og fyrri áform um stærri virkjanir.
Kjarninn 6. júní 2020
Telur stjórnvöld vinna gegn eigin markmiðum með hagræðingarkröfu á Hafró
Forstjóri Hafrannsóknastofnunar segir að stjórnvöld gangi gegn eigin markmiðum um eflingu haf- og umhverfisrannsókna með því að gera sífellda hagræðingarkröfu á Hafró. Hann segir stofnunina sinna hættulega litlum grunnrannsóknum.
Kjarninn 5. júní 2020
Inga Sæland
Segir sama gamla spillingarkerfið blómstra sem aldrei fyrr
„Hvenær hættir maður að verða hissa á sérhagsmunagæslunni í pólitík?“ spyr formaður Flokks fólksins.
Kjarninn 5. júní 2020
Leirdalur með Leirdalsvatni og Leirdalsá falla í Geitdalsá. Í Leirdal hugsar Arctic Hydro sér upphafslón Geitdalsárrvirkjunar.
„Nýtt virkjanaáhlaup“ á hálendi Austurlands verði stöðvað
Stjórnvöld þurfa að koma í veg fyrir að hálendi Austurlands verði raskað frekar og standa við fyrirheit sem gefin voru um að þar yrði ekki virkjað meira. Þetta kemur fram í tillögu að ályktun sem lögð verður fyrir aðalfund Landverndar á morgun.
Kjarninn 5. júní 2020
Meira eftir höfundinnOddur Stefánsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar