Einræðisherrann, Krókódíllinn og Gucci-Grace: valdabrask eða valdarán í Simbabve?

Simbabveski herinn hefur tekið yfir valdataumana í landinu og situr Robert Mugabe, forseti landsins, í stofufangelsi.

Robert Mugabe Simbabve herinn her valdarán
Auglýsing

Simbabveski her­inn hefur tekið yfir valdataumana í land­inu og situr Robert Muga­be, for­seti lands­ins, í stofu­fang­elsi. Aðgerðir hers­ins ger­ast rúma viku eftir að til­von­andi eft­ir­maður Muga­be, Emer­son Mnangagwa, var vikið úr emb­ætti vara­for­seta til að greiða leið­ina fyrir til­komu for­seta­frú­ar­innar Grace Mugabe sem erf­ingja emb­ætt­is­ins.

Heil þrjá­tíu og sjö ár eru síðan Robert Mugabe varð póli­tískur leið­togi lands­ins eftir að Lancaster Hou­se-sátt­mál­inn batt enda á hvíta minni­hluta­stjórn Ian Smith í land­inu, sem þá var kallað Ródesía, eftir blóð­ugt fjög­urra ára sjálf­stæð­is­stríð. Mugabe var leið­togi ZAN­U-­skæru­liða­sam­tak­anna sem eftir stríð breytt­ust í stjórn­mála­flokk sem hefur verið alls­ráð­andi í land­inu í stjórn­ar­tíð Muga­be.

Á þriðju­dag­inn hófst atburða­rás sem virð­ist ætla að binda enda á stjórn­ar­tíð Muga­be; simbabveski her­inn tók yfir skrif­stofur rík­is­valds­ins, þing­hús­ið, rík­is­út­varpið og flug­völl­inn í Harare, höf­uð­borg lands­ins, og sjón­varp­aði yfir­lýs­ingu þar sem til­kynnt var að aðgerðir hers­ins væru ekki ætl­aðar sem valda­rán en þeim væri beint að „glæpa­mönnum í kringum [Muga­be].“

Auglýsing

Valda­tafl Krókó­díls­ins

Að því er virð­ist snú­ast atburðir vik­unnar í Simbabve um bar­átt­una um hver það er sem mun taka við for­seta­emb­ætt­inu þegar hinn níu­tíu og þriggja ára gamli Robert Mugabe hverfur úr emb­ætti. Á þrjá­tíu og sjö ára stjórn­ar­tíð sinni hefur Mugabe aldrei til­kynnt um það hvern hann sjái fyrir sér að taki við emb­ætt­inu sem hefur leyst úr læð­ingi lang­vinna valda­bar­áttu á bak­við tjöld­in.

Á síð­ustu árum hefur þessi valda­bar­átta að mestu verið á milli tveggja aðila; Emer­son Mnangagwa, fyrr­ver­andi vara­for­seta og einn leið­toga ZAN­U-­skæru­lið­anna í sjálf­stæð­is­stríð­inu þar sem hann ávann sér við­ur­nefnið „Krókó­díll­inn“, ann­ars vegar og Grace Muga­be, eig­in­kona for­set­ans sem hefur lengi haft stuðn­ing ung­liða­hreyf­ingar stjórn­ar­flokks­ins.

Grace og Robert Mugabe á samkomu.Grace Muga­be, sem hefur hlotið við­ur­nefnin Gucci Grace og Dis­grace af and­stæð­ingum sínum vegna tíðra og kostn­að­ar­samra versl­un­ar­leið­angra, virt­ist vera í bíl­stjóra­sæt­inu til að taka við af eig­in­manni sínum eftir að Mnangagwa var vikið úr emb­ætti vara­for­seta fyrir um tveimur vikum síð­an. Muga­be-hjónin lýstu þá yfir óánægju við Mnangagwa og stuðn­ings­menn hans, sem kall­aðir eru „Team Lacoste“, en óhlið­holl­u­sta, van­virð­ing og svik­sam­leg hegðun voru gefnar upp sem ástæður ákvörð­un­ar­innar að víkja honum úr emb­ætti.

Með atburðum síð­ustu viku hefur þó komið í ljós að Mnangagwa hefur haft bet­ur; tengsl hans við her­inn eru sterk og lýstu þau sér á mándu­ag­inn síð­ast­lið­inn þeg­ar, viku eftir að Mnangagwa var vikið úr emb­ætti vara­for­seta, hers­höfð­ing­inn Con­stantino Chiwenga sendi frá sér til­kynn­ingu þar sem hann var­aði stjórn­ar­flokk­inn við að reyna að fjar­lægja flokks­menn með „sjálf­stæð­is­bar­áttu­bak­grunn“ og að her­inn myndi ekki hika við að grípa til aðgerða til að vernda bylt­ing­una. Dag­inn eftir fór her­inn úr bröggum sínum og út á götur Harare.

Sama gamla tóbak­ið?

Simbabveski her­inn hefur gríð­ar­leg völd í land­inu og hefur lit­ist illa á að eft­ir­maður Mugabe yrði ekki úr þeirra röð­um. Þá hefur Simbabve ekki efni á því að verða enn frekar jað­ar­sett í alþjóða­sam­skiptum vegna þeirrar djúpu og lang­vinnu efna­hag­skreppu sem landið hefur verið í, sér­stak­lega í kjöl­far þess að Mugabe gerði land og eignir flestra hvítra land­eig­enda upp­tæk eftir þús­ald­ar­mót­in, og kemur það í veg fyrir beina her­stjórn sem val­mögu­leika. Mnangagwe virð­ist upp­fylla kröfur hers­ins um leið­toga borg­ara­legrar rík­is­stjórn­ar; sterk tengsl hans við her­inn og for­tíð hans í sjálf­stæð­is­bar­áttu lands­ins gefur honum trú­verð­ug­leika, og hann hefur gefið í skyn vilja til að ráð­ast í umbætur til að sætt­ast við Vest­ur­lönd, meðal ann­ars með því að veita hvítum land­eig­endum bætur fyrir land þeirra og eign­ir.

Robert MugabeÞrátt fyrir vonir íbúa lands­ins um umbætur og frið­sam­lega yfir­færslu valds er lítil ástæða til að vænta þess að stjórn­ar­hættir Mnangagwa verði mjög frá­brugðnir stjórn­ar­háttum Muga­be. Mnangagwa var örygg­is­mála­ráð­herra í Simbabve á níunda ára­tugnum þegar stjórn­völd réð­ust í Gukura­hund­i-­fjöldamorðin á Ndebele-ætt­bálknum sem var ekki álit­inn treystandi vegna ágrein­ings Mugabe og Jos­hua Nkomo, leið­toga ZAPU-­flokks­ins sem var í sam­keppni við ZANU. Þá var Mnangagwa lyk­il­maður í aðgerðum simbabveska hers­ins í Aust­ur-­Kongó á tíunda ára­tugnum og fyrsta ára­tug þess­arar aldar þar sem simbabveskir her­menn rændu gríð­ar­legum nátt­úru­auð­lindum í land­inu í skjóli átak­anna.

Þá hafa orðrómar um að Mnangagwe fór í útlegð til Kína eftir að honum var vikið úr emb­ætti vara­for­seta vakið mikla athygli, sér­stak­lega í ljósi þess að Chiwenga einnig heim­sótti Kína örfáum dögum áður en valdaránið átti sér stað. Þar ræddi Chiwenga við Chang Wanqu­an, varn­ar­mála­ráð­herra Kína, en Simbabve, sem hefur lengi verið jað­ar­sett af Vest­ur­lönd­um, hefur lengi haft náin tengsl við Kína og hlaut Mnangagwe sjálfur þjálfun í Pekíng í lok sjö­unda ára­tug­ar­ins. Hvort að Pekíng hafi gefið Mnangagwe blessun sína yfir aðgerðir simbabveska hers­ins í vik­unni er óljóst en Kína hefur umtals­verða efna­hags­lega hags­muni í land­inu og hefur sætt gagn­rýni fyrir að styðja við bakið á harð­stjórn Muga­be.

Hvort að íbúar Simbabve líti á atburða­rás und­an­farnar viku sem fagn­að­ar­er­indi mun eflaust fara eftir því hvers konar rík­is­stjórn tekur við ef Mugabe neyð­ist til að segja af sér.

Koma svo!
Koma svo!
Koma svo – Það eru engir töfrar
Kjarninn 12. desember 2018
Aflaverðmæti jókst um 13 prósent milli ára
Aflaverðmæti íslenskra skipa í ágúst 2018 nam tæpum 11,9 milljörðum króna. Á 12 mánaða tímabili, frá september 2017 til ágúst 2018, nam aflaverðmæti úr sjó rúmum 125 milljörðum króna sem er 13 prósent aukning miðað við sama tímabil á síðasta ári.
Kjarninn 12. desember 2018
Stórt bil á milli kaupgetu og kaupverðs
Í nýrri hagsjá Landsbankans kemur fram að stórt bil sé á milli kaup­getu þeirra sem eigi við erfiðleika að etja í hús­næðismál­um og kaup­verðs nýrra íbúða. Leigjendur reikna með að kaupa íbúð undir 45 milljónum en ný meðalíbúð kostar 54 millj­ón­ir.
Kjarninn 12. desember 2018
Íbúðalánasjóður stofnar opinbert leigufélag
Nýtt leigufélag hefur fengið nafnið Bríet og mun það taka við flestum þeim fasteignum sem eru á hendi Íbúðalánasjóðs í dag og reka hagkvæma leiguþjónustu með sérstaka áherslu á landsbyggðina.
Kjarninn 12. desember 2018
Ragnar Þór Ingólfsson
Misskipting, ójöfnuður og óréttlæti eru engin náttúrulögmál
Leslistinn 12. desember 2018
Funda um sendiherramálið í janúar
Samkvæmt formanni stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar mun nefndin funda um hið svokallaða sendiherramál í janúar. Ekki var hægt að fjalla um málið í nefndinni í dag þar sem Gunnar Bragi Sveinsson og Sigmundur Davíð Gunnlaugsson mættu ekki.
Kjarninn 12. desember 2018
Guðbrandur Sigurðsson hringir kauphallarbjöllunni þegar viðskipti hófust með bréf í Heimavöllum fyrr á þessu ári.
Heimavellir höfðu hug á að gefa út skuldabréf fyrir 12 milljarða
Heimavellir, stærsta íbúðaleigufélag landsins, standa í endurfjármögnun á lang­­tíma­skuldum sínum. Félagið stefndi að því að gefa út skuldabréf fyrir allt að tólf milljarða króna en félaginu tókst aðeins að selja skuldabréf fyrir fjórðung þeirra upphæðar
Kjarninn 12. desember 2018
Már Guðmundsson, seðlabankastjóri.
Stýrivextir óbreyttir og verða áfram 4,5 prósent
Peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands hefur ákveðið að halda vöxtum bankans óbreyttum.
Kjarninn 12. desember 2018
Meira eftir höfundinnOddur Stefánsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar