#efnahagsmál#heilbrigðismál

Tóbaksgjald á neftóbak hækkað – Skilar hálfum milljarði í tekjur

Þórður Snær Júlíusson



Meiri­hluti efna­hags-og við­skipta­nefndar hefur lagt til að tóbaks­gjald verði hækkað með þeim hætti að tekjur rík­is­sjóðs vegna þess auk­ist um hálfan millj­arð króna. Hækk­unin eru umtals­vert meiri en gert var ráð fyrir í upp­haf­legu fjár­laga­frum­varpi. 

Fimm flokkar standa að meiri­hluta­á­lit­inu: Sjálf­stæð­is­flokk­ur, Fram­sókn­ar­flokk­ur, Við­reisn, Björt fram­tíð og Pírat­ar. Smári McCart­hy, nefnd­ar­maður Pírata, og Björt Ólafs­dótt­ir, þing­maður Bjartrar fram­tíð­ar, skrif­uðu undir álitið með fyr­ir­vara. Í áliti meiri­hlut­ans seg­ir: „ Stjórn­völd hafa um langa hríð unnið að því mark­miði að draga úr heilsutjóni og dauðs­föll­um af völdum tóbaks með því m.a. að hvetja til minni tóbaksneyslu almenn­ings. Þá standa lýð­heilsu-, jafn­ræð­is- og sam­keppn­is­rök til þess að mis­ræmi gjalds miðað við hvert gramm tóbaks verði leið­rétt. Því er lagt til að tóbaks­gjald á hvert gramm nef­tó­baks og ann­ars tóbaks verði hækkað umtals­vert meira en gert var ráð fyrir í frum­varp­inu. Gera má ráð fyrir að hækk­unin hafi allt að 500 millj. kr. jákvæð áhrif á afkomu rík­is­sjóðs á árinu 2017. Þá mun hún hafa áhrif til hækk­unar á vísi­tölu neyslu­verðs sem nemur um 0,053 pró­sent.“ 

Auglýsing

Farið eftir umsögn stjórn­enda ÁTVR

Hækk­unin á tóbaks­gjald­inu er í sam­ræmi umsögn sem stjórn­endur ÁTVR skil­uðu inn til nefnd­ar­inn­ar. Þar kom fram að ÁTVR vill að ríkið hækki tóbaks­­­gjald á nef­tó­bak og annað tóbak um 55,2-69 pró­sent. Til­­­gang­­ur­inn væri að sam­ræma tóbaks­­gjald, en í núgild­andi lögum sé það svo að nef­tó­bak og annað tóbak beri tals­vert lægra tóbaks­­­gjald en sígar­ettur og vind­l­ing­­ar. Það hafi verið umtals­vert mis­­ræmi í gjald­­töku eftir tóbak­s­teg­undum allt frá því að tóbaks­­gjaldið var tekið upp árið 2001. 

Aldrei hefur eins mikið selst af nef­tó­baki og í fyrra, þegar 36,1 tonn af tóbak­inu voru seld. Nú verður það met slegið á nýjan leik, því gert er ráð fyrir að 40,1 tonn selj­ist á þessu ári. Nef­tó­baks­­salan er arð­­bær og ÁTVR fékk 748 millj­­ónir í kass­ann án virð­is­auka­skatts í fyrra. Tekj­­urnar af söl­unni hafa auk­ist veru­­lega, en þær juk­ust um 30 pró­sent á tveimur árum til árs­ins 2016. 

Árið 2000 seld­ust ríf­­lega 10 tonn af nef­tó­baki, en síðan þá hefur salan auk­ist jafnt og þétt. Eina und­an­­tekn­ingin er að salan minn­k­aði árin 2012 og 2013 áður en hún jókst á ný. ÁTVR segir að salan hafi dreg­ist lít­il­­lega saman þessi ár eftir að tóbaks­­­gjald á nef­tó­bak var tvö­­fald­að. Salan fór niður í 27,6 tonn árið 2013 en hefur svo auk­ist mikið á ný. Í fyrra voru 36,1 tonn seld af tóbak­inu og í ár er sem fyrr segir gert ráð fyrir að salan fari yfir 40 tonn. 

Í umsögn frá Ívari J. Arndal, for­­stjóra ÁTVR, kemur fram að kann­­anir sýni að það tóbak sem selt er og mark­aðs­­sett sem nef­tó­bak á Íslandi er í yfir­­­gnæf­andi meiri­hluta til­­vika tekið í munn og not­endur þess séu að stórum hluta ungt fólk og nýir tóbaks­­­neyt­end­­ur. „Rétt er að benda á að ÁTVR treystir sér ekki lengur til þess að greina á milli munn­tó­baks og nef­tó­baks og hefur leitað leið­bein­inga hjá heil­brigð­is­ráðu­­neyt­inu um hvernig skuli greina á milli nef­tó­baks og munn­tó­baks. Önnur varan er lög­­­leg á Íslandi, hin ólög­­leg.“ 

Meira úr Kjarnanum