„Primum non nocere – framar öllu, ekki skaða“

Miklar umræður hafa skapast vegna frumvarps um breytingu á lögum er varða umskurð barna. Læknar hafa nefnt ýmsa fylgikvilla umskurðar á borð við blæðingu, sýkingu, skyntap, áverka á þvagrás og þrengingu þvagrásarops.

Barn
Auglýsing

Primum non nocere – framar öllu, ekki skaða – eru gömul gildi lækn­is­fræð­inn­ar. Öll börn eiga rétt á því að vera varin gegn ónauð­syn­legum skurð­að­gerð­um. Von­andi tekst okkur Íslend­ingum það sem öðrum þjóðum hefur enn ekki tekist, það er að vernda börn fyrir umskurði með laga­setn­ingu.

Þannig ljúka Jór­unn Viðar Val­garðs­dótt­ir, heim­il­is­læknir hjá HSU á Sel­fossi, og Hannes Sig­ur­jóns­son, lýta­læknir hjá Karol­inska háskóla­sjúkra­hús­inu í Stokk­hólmi, rit­stjórn­ar­grein sinni í nýjasta tölu­blaði Lækna­blaðs­ins.

Ástæða skrif­anna er nýlegt frum­varp til laga á Alþingi þar sem lagt er til að hegn­ing­ar­lögum verði breytt á þann veg, að í stað orðs­ins „stúlka“ yrði ritað „barn“. Ef frum­varpið verður að lögum verður ólög­legt og refsi­vert að fram­kvæma umskurð á drengjum nema lækn­is­fræði­leg ábend­ing liggi fyr­ir.

Auglýsing

Í grein­inni kemur fram að umskurður drengja feli í sér brott­nám á heil­brigðum vef og hættu á ýmsum fylgi­kvill­um. Aðgerðin sé í flestum til­fellum gerð af trú­ar­legum og/eða menn­ing­ar­legum ástæðum á nýfæddum eða ungum drengjum en sé sjaldnar beitt í lækn­is­fræði­legum til­gangi.

Margir þekktir fylgi­kvillar umskurðar

Jór­unn og Hannes segja að rann­sóknir á jákvæðum áhrifum umskurðar og leið­bein­ingum sem styðja umskurð hafi verið gagn­rýndar fyrir aðferða­fræði­lega galla og menn­ing­ar­lega hlut­drægni. Kerf­is­bundin yfir­lits­grein frá árinu 2010 sýni að þekktir fylgi­kvillar umskurðar séu meðal ann­arra blæð­ing, sýk­ing, skyntap, áverki á þvag­rás, þreng­ing þvag­rás­ar­ops, opnun sára og drep í getn­að­ar­lim að hluta eða öllu leyti. Jafn­framt hafi dauða í kjöl­far umskurðar verið lýst.

Þau benda á að for­húð­in, sem er að miklu eða öllu leyti fjar­lægð við umskurð, gegni hlut­verki meðal ann­ars þegar kemur að vörn fyrir þvag­rás­ar­opið og kóng getn­að­ar­lims­ins. For­húðin sé einnig talin mik­il­væg þegar kemur að kynörvun og kyn­lífi og sé næm­asti hluti getn­að­ar­lims­ins. Snert­iskyn getn­að­ar­lims­ins minnki enn­fremur við umskurð.

„Öðrum óæski­legum áhrif­um, lík­am­legum og sál­ræn­um, hefur verið lýst hjá fjölda umskor­inna karl­manna. Nýleg dönsk rann­sókn sýndi fram á að ein­ungis 1,7 pró­sent drengja sem ekki voru umskornir við 0-18 ára aldur þurftu skurð­að­gerð vegna of þröngrar for­húð­ar,“ segir í grein­inni.

Læknum ber skylda til að standa vörð um rétt­indi sjúk­linga

Jór­unn og Hannes segja að umskurður drengja hafi lengi verið sið­fræði­legt álita­mál og að trú­frelsi for­eldr­anna hafi verið notað sem rök fyrir því að láta barnið gang­ast undir umskurð. Þau telja hins vegar að læknum beri skylda til þess að standa vörð um rétt­indi sjúk­linga, í þessu til­felli barns­ins, og verja gegn ónauð­syn­legri með­ferð, hverjar svo sem óskir for­eldra og trú­ar­leið­toga eru.

„Barna­sátt­máli Sam­ein­uðu þjóð­anna var lög­festur hér á landi árið 2013. Barna­sátt­mál­ann má túlka þannig að réttur barns til lík­am­legrar frið­helgi sé sterk­ari en réttur for­eldra til að velja menn­ing­ar- og/eða trú­ar­legar athafn­ir, í þessu til­viki skurð­að­gerð handa barni sínu. Auk þess hafa umboðs­menn barna á Norð­ur­löndum hvatt til þess í sam­eig­in­legri ályktun að umskurður drengja verði bann­að­ur,“ segja þau.

Læknar lýst yfir stuðn­ingi við frum­varpið

Á fimmta hund­rað íslenskra lækna skrif­uðu und­ir yfir­lýs­ingu til stuðn­ings frum­varp­is­ins og birtu þann 21. febr­úar síð­ast­lið­inn.

Í yfir­lýs­ing­unni segir að málið hafi ýmsar hliðar en sé að þeirra mati ekki flók­ið. „Allar aðgerð­ir, sama hversu tækni­lega ein­falt er að fram­kvæma þær, hafa mögu­lega fylgi­kvilla sem ber að vega móti ávinn­ingi þeirra. Lækn­is­fræði­legar ábend­ingar fyrir umskurði eru til, en þær eru fáar. Við teljum að án slíkra ábend­inga gangi umskurður á ung­börnum gegn Gen­far­yf­ir­lýs­ingu lækna og sam­ræm­ist því síður grund­vall­ar­við­miðum Helsinki-­yf­ir­lýs­ingar lækna um rétt­inn til sjálfs­á­kvörð­unar og upp­lýsts sam­þykk­is.

Við tökum heils­hugar undir nið­ur­stöður kollega okkar sem birt­ust í tíma­riti banda­rísku barna­lækna­sam­tak­anna AAP í apríl 2013, að umskurður hraustra svein­barna í vest­rænum sam­fé­lögum hafi engin mark­verð heilsu­efl­andi eða fyr­ir­byggj­andi áhrif en valdi þvert á móti sárs­auka, geti leitt til alvar­legra, jafn­vel langvar­andi fylgi­kvilla, brjóti gegn Barna­sátt­mála Sam­ein­uðu þjóð­anna og sé í blóra við Hip­pokrates­areið­inn: „Primum non nocere” - umfram allt ekki skaða,“ segir enn­fremur í yfir­lýs­ing­unn­i. 

Sið­ferði­leg álita­mál reifuð

Sið­fræði­stofnun efnir til hádeg­is­fundar í sal 132 í Öskju á morg­un, þriðju­dag­inn 6. mars, kl. 12 og verður umræðu­efnið siðferði­leg álita­mál varð­andi umskurð drengja og frum­varp til breyt­inga á almennum hegn­ing­ar­lögum um bann við þeim verkn­aði.

Sal­vör Nor­dal, Umboðs­maður barna, Jón Ólafs­son, heim­spek­ingur og pró­fessor við íslensku og menn­ing­ar­deild Háskóla Íslands og Sól­veig Anna Bóas­dótt­ir, pró­fessor í guð­fræði­legri sið­fræði við Háskóla Íslands, munu flytja stuttar fram­sög­ur. Að loknum fram­sögum verða almennar umræð­ur.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Páll Hermannsson
Sundabraut og Sundahöfn
Kjarninn 22. nóvember 2019
Samruninn bjargaði Hringbraut frá þroti
Hringbraut var á leið í þrot og því bjargaði samnruninn við Torg, útgáfufélags Fréttablaðsins, því sem bjargað varð.
Kjarninn 22. nóvember 2019
Kraumandi óánægja hjá starfsfólki Hafró
Starfsfólk Hafrannsóknarstofnunar hefur miklar áhyggjur af því að hagræðing hjá stofnuninni muni höggva í kjarnastarfsemi stofnunarinnar.
Kjarninn 22. nóvember 2019
Þóra Sveinsdóttir
Eru konur kannski menn?
Kjarninn 22. nóvember 2019
Ilia Shumanov
Hægt að lágmarkað skaðann vegna peningaþvættis með ákveðnum skrefum
Aðstoð­ar­fram­kvæmda­stjóri Rúss­lands­deildar Tran­sparency International mun á umræðufundi í dag fjalla um hvernig alþjóð­legir hringir séu oft­ast einu skrefi á undan yfir­völdum og hvert hlut­verk milli­liða sé í pen­ingaþvætti.
Kjarninn 22. nóvember 2019
Risatogarinn Heineste kyrrsettur
Yfirvöld í Namibíu hafa ákveðið að kyrrsetja risatogarann Heineste sem er í eigu félags í Namibíu sem Samherji á hlut í, samkvæmt RÚV.
Kjarninn 22. nóvember 2019
Miðflokkurinn með 16,8 prósent – Sjálfstæðisflokkur með 18,1 prósent
Sjálfstæðisflokkurinn missir þrjú prósentustig af fylgi milli kannana og hefur aldrei mælst lægra. Miðflokkurinn tekur það fylgistap til sín.
Kjarninn 22. nóvember 2019
Blása til mótmæla – Vilja að Kristján Þór segi tafarlaust af sér
Boðað er til mótmæla á morgun, laugardag, en helstu kröfur mótmælenda eru að sjávarútvegsráðherra segi af sér embætti, Alþingi lögfesti nýja og endurskoðaða stjórnarskrá og að arður af nýtingu sameiginlegra auðlinda landsmanna renni í sjóði almennings.
Kjarninn 22. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiInnlent