Segir hættur steðja að heimshagkerfinu

Prófessor í hagfræði bendir á ýmis hættumerki í heimsbúskanum sem gætu komið annarri kreppu af stað í nýjasta tölublaði Vísbendingar.

Gylfi Zoëga, prófessor í hagfræði við Háskóla Íslands.
Gylfi Zoëga, prófessor í hagfræði við Háskóla Íslands.
Auglýsing

Gylfi Zoëga, pró­fessor í hag­fræði við Háskóla Íslands, segir óveð­urs­ský liggja á sjón­deild­ar­hringnum sem gætu valdið nýrri kreppu á alþjóða­vísu. Jafn­framt segir hann heim­inn minna til­bú­inn í efna­hags­legar svipt­ingar nú og hann var fyrir ára­tug síð­an, en bætir þó við að Ísland standi betur að vígi en flest önnur lönd. Þetta kemur fram í ítar­legri grein Gylfa í nýjasta tölu­blaði Vís­bend­ingar sem kom út í gær.

Í grein sinni skrifar Gylfi um stöðu efna­hags­mála í heim­inum í dag, en sam­kvæmt honum hefur hún vænkast á und­an­förnum tíu árum með auknum hag­vexti og meira eft­ir­liti með fjár­mála­stofn­un­um. Hins vegar séu ýmis við­vör­un­ar­ljós í hag­kerfum Vest­ur­landa og nýmark­aðs­ríkja farin að blikka, einkum vegna auk­innar skuld­setn­ing­ar, vaxta­muna­við­skipta og póli­tískra átaka. 

Skuldir og ­vaxta­munir

Gylfi segir þær aðgerðir sem ráð­ist var í í kjöl­far fjár­málakrepp­unnar árin 2007 og 2008 hafi virkað til að við­halda fram­leiðslu-og at­vinnustigi, en ein­ungis slegið afleið­ingum hennar á frest með auk­inni skuld­setn­ingu. Nú, þegar örv­un­ar­að­gerðir banda­ríska seðla­bank­ans eru á enda og vaxta­hækk­anir vænt­an­leg­ar, skapi skuld­setn­ingin vanda­mál fyrir önnur lönd sem tekið hafa lán í Banda­ríkja­döl­um.

Auglýsing

Þessi lönd séu að miklu leyti nýmark­aðs­ríki með hag­kerfi sem eru mörg hver enn að skreppa sam­an, en vaxta­hækkun Banda­ríkja­dals­ins myndi neyða þau til að hækka sína inn­lendu vexti og þrengja enn frekar að efna­hag sín­um. Nokkur lönd hafi nú þegar lent í vanda vegna hækk­unar doll­ara­vaxta, til að mynda Argent­ína og Tyrk­land. Lík­legt er svo að Brasilía og Suð­ur­-Afr­íka bæt­ist í hóp þess­ara landa sem eru á barmi fjár­málakreppu í náinni fram­tíð.

Aukin skuld­setn­ing felur einnig í sér vanda­mál á Vest­ur­lönd­um, en yfir­vof­andi vaxta­hækk­anir gæti sprengt fast­eigna­bólur á mörgum stöðum og leitt þannig til auk­innar skulda­byrði heim­ila og gjald­þroti banka. 

Póli­tísk og efna­hags­leg óvissa

Vegna auk­innar skuld­setn­ingar ríkj­anna gætu óvæntir atburðir í póli­tík eða efna­hags­málum snúið gæfu þeirra við og hrundið af stað nýrri kreppu. Nýlegar tolla­hækk­anir rík­is­stjórnar Banda­ríkj­anna auk við­bragða Kína og Evr­ópu­sam­bands­ins við þeim gætu til dæmis leitt til við­skipta­stríðs sem valdi lækkun á eigna- og hluta­bréfa­verði í heim­in­um. Einnig sé mögu­legt að skyndi­leg hækkun verð­bólgu kalli á enn meiri vaxta­hækk­an­ir, en slíkt myndi lækka eigna­verð og auka skulda­byrð­i. 

Standa verr að vígi

Fari svo að skyndi­lega þrengi að í heims­hag­kerf­inu segir Gylfi aukna skuld­setn­ingu og lág­t ­vaxta­stig ­gera ríkj­unum erf­ið­ara fyrir að bregð­ast við heldur en þau gerðu fyrir ára­tug síð­an. Ekki bæti úr skák að Banda­ríkja­for­seti hafi lækkað skatta í miðri upp­sveiflu og gert lítið úr hvers kyns alþjóð­legu sam­starfi. Þó bætir Gylfi við að Ísland  sé betur í stakk búið til að bregð­ast við áföllum þessi miss­er­in, en það sé vegna hárra vaxta, lágra opin­berra skulda og þess að hækkun hús­næð­is­verðs sé ekki drifin áfram af vexti útlána.

Hægt er að ger­ast áskrif­andi að Vís­bend­ingu hér.

Börkur Smári Kristinsson
Á ég að gera það?
Kjarninn 9. desember 2018
Karolina Fund: Ljótu kartöflurnar
Viðar Reynisson stofnaði ljótu kartöflurnar. Hann safnar nú fyrir pökkunarvél til að gera pakkað þeim í neytendavænni umbúðir.
Kjarninn 9. desember 2018
Bjarni Jónsson
Á að afhjúpa jólasveinana – eða gæta friðhelgi þeirra?
Leslistinn 9. desember 2018
„Þau sem stjórna þessu landi vilja taka sér langt og gott jólafrí“
Formaður Eflingar segir að tíminn til viðræðna um boðlega lausn á kjaradeilum hafi ekki verið vel nýttur undanfarin misseri. Hún telur íslenska verkalýðsbaráttu hafa verið staðnaða árum saman.
Kjarninn 9. desember 2018
Segir Sigmund Davíð vera á meðal þeirra sem þögðu
Þingmaður Miðflokksins segist gera greinarmun á þeim sem töluðu á Klaustursbarnum og þeim sem þögðu án þess að grípa inn í níðingstalið. Hann telur formann flokksins vera á meðal þeirra sem þögðu.
Kjarninn 9. desember 2018
Heimilið hættulegasti staðurinn fyrir konur
Árið 2017 bárust lögreglunni á Íslandi 870 tilkynningar um heimilisofbeldi. Sama ár voru 50.000 konur myrtar í heiminum af maka sínum eða fjölskyldumeðlim. Á síðustu 15 árum var helmingur þeirra manndrápa sem framin voru á Íslandi tengd heimilisofbeldi.
Kjarninn 9. desember 2018
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Vísindin efla alla dáð
Kjarninn 9. desember 2018
Frederik Skøt og Toke Suhr.
Morðtól í tómstundabúð
Þegar tveir ungir menn, Toke Suhr og Frederik Skøt, opnuðu verslun í Kaupmannahöfn, fyrir tveim árum, grunaði þá ekki að vörur sem þeir hefðu til sölu yrðu notaðar til árása og manndrápa í Írak.
Kjarninn 9. desember 2018
Meira úr sama flokkiInnlent