Segir hættur steðja að heimshagkerfinu

Prófessor í hagfræði bendir á ýmis hættumerki í heimsbúskanum sem gætu komið annarri kreppu af stað í nýjasta tölublaði Vísbendingar.

Gylfi Zoëga, prófessor í hagfræði við Háskóla Íslands.
Gylfi Zoëga, prófessor í hagfræði við Háskóla Íslands.
Auglýsing

Gylfi Zoëga, pró­fessor í hag­fræði við Háskóla Íslands, segir óveð­urs­ský liggja á sjón­deild­ar­hringnum sem gætu valdið nýrri kreppu á alþjóða­vísu. Jafn­framt segir hann heim­inn minna til­bú­inn í efna­hags­legar svipt­ingar nú og hann var fyrir ára­tug síð­an, en bætir þó við að Ísland standi betur að vígi en flest önnur lönd. Þetta kemur fram í ítar­legri grein Gylfa í nýjasta tölu­blaði Vís­bend­ingar sem kom út í gær.

Í grein sinni skrifar Gylfi um stöðu efna­hags­mála í heim­inum í dag, en sam­kvæmt honum hefur hún vænkast á und­an­förnum tíu árum með auknum hag­vexti og meira eft­ir­liti með fjár­mála­stofn­un­um. Hins vegar séu ýmis við­vör­un­ar­ljós í hag­kerfum Vest­ur­landa og nýmark­aðs­ríkja farin að blikka, einkum vegna auk­innar skuld­setn­ing­ar, vaxta­muna­við­skipta og póli­tískra átaka. 

Skuldir og ­vaxta­munir

Gylfi segir þær aðgerðir sem ráð­ist var í í kjöl­far fjár­málakrepp­unnar árin 2007 og 2008 hafi virkað til að við­halda fram­leiðslu-og at­vinnustigi, en ein­ungis slegið afleið­ingum hennar á frest með auk­inni skuld­setn­ingu. Nú, þegar örv­un­ar­að­gerðir banda­ríska seðla­bank­ans eru á enda og vaxta­hækk­anir vænt­an­leg­ar, skapi skuld­setn­ingin vanda­mál fyrir önnur lönd sem tekið hafa lán í Banda­ríkja­döl­um.

Auglýsing

Þessi lönd séu að miklu leyti nýmark­aðs­ríki með hag­kerfi sem eru mörg hver enn að skreppa sam­an, en vaxta­hækkun Banda­ríkja­dals­ins myndi neyða þau til að hækka sína inn­lendu vexti og þrengja enn frekar að efna­hag sín­um. Nokkur lönd hafi nú þegar lent í vanda vegna hækk­unar doll­ara­vaxta, til að mynda Argent­ína og Tyrk­land. Lík­legt er svo að Brasilía og Suð­ur­-Afr­íka bæt­ist í hóp þess­ara landa sem eru á barmi fjár­málakreppu í náinni fram­tíð.

Aukin skuld­setn­ing felur einnig í sér vanda­mál á Vest­ur­lönd­um, en yfir­vof­andi vaxta­hækk­anir gæti sprengt fast­eigna­bólur á mörgum stöðum og leitt þannig til auk­innar skulda­byrði heim­ila og gjald­þroti banka. 

Póli­tísk og efna­hags­leg óvissa

Vegna auk­innar skuld­setn­ingar ríkj­anna gætu óvæntir atburðir í póli­tík eða efna­hags­málum snúið gæfu þeirra við og hrundið af stað nýrri kreppu. Nýlegar tolla­hækk­anir rík­is­stjórnar Banda­ríkj­anna auk við­bragða Kína og Evr­ópu­sam­bands­ins við þeim gætu til dæmis leitt til við­skipta­stríðs sem valdi lækkun á eigna- og hluta­bréfa­verði í heim­in­um. Einnig sé mögu­legt að skyndi­leg hækkun verð­bólgu kalli á enn meiri vaxta­hækk­an­ir, en slíkt myndi lækka eigna­verð og auka skulda­byrð­i. 

Standa verr að vígi

Fari svo að skyndi­lega þrengi að í heims­hag­kerf­inu segir Gylfi aukna skuld­setn­ingu og lág­t ­vaxta­stig ­gera ríkj­unum erf­ið­ara fyrir að bregð­ast við heldur en þau gerðu fyrir ára­tug síð­an. Ekki bæti úr skák að Banda­ríkja­for­seti hafi lækkað skatta í miðri upp­sveiflu og gert lítið úr hvers kyns alþjóð­legu sam­starfi. Þó bætir Gylfi við að Ísland  sé betur í stakk búið til að bregð­ast við áföllum þessi miss­er­in, en það sé vegna hárra vaxta, lágra opin­berra skulda og þess að hækkun hús­næð­is­verðs sé ekki drifin áfram af vexti útlána.

Hægt er að ger­ast áskrif­andi að Vís­bend­ingu hér.

Utanríkisráðherra skipar í nýtt útflutnings- og markaðsráð
Fjöldi fólks úr atvinnu- og stjórnmálalífi mun vinna að útflutnings- og markaðsmálum.
Kjarninn 22. febrúar 2019
Miðflokksmenn ætla að fara fram á að kosið verði aftur í nefndir Alþingis
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins, biður flokksmenn um að taka vel á móti Karli Gauta Hjaltasyni og Ólafi Ísleifssyni.
Kjarninn 22. febrúar 2019
Stefanía G. Halldórsdóttir og Björgvin Ingi Ólafsson
Vinnum við íslenskuslaginn?
Kjarninn 22. febrúar 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Nova prófar 5G og ný Samsung Galaxy S-lína kynnt
Kjarninn 22. febrúar 2019
Vilja að bannað verði að nota pálmaolíu í lífdísil á Íslandi
Lögð hefur verið fram þingsályktunartillaga á Alþingi um að bannað verði að nota pálmaolíu í framleiðslu lífdísils á Íslandi. Eftirspurn eftir pálmaolíu hefur aukist gríðarlega en framleiðslunni fylgir aukin eyðing regnskóga og losun gróðurhúsalofttegunda
Kjarninn 22. febrúar 2019
Lestrarklefinn
Lestrarklefinn
Lestrarklefinn – Smásagnafebrúar
Kjarninn 22. febrúar 2019
Ólafur og Karl Gauti ganga til liðs við Miðflokkinn
Tveir fyrrverandi þingmenn Flokks fólksins, sem voru reknir þaðan eftir Klaustursmálið, hafa gengið í Miðflokkinn.
Kjarninn 22. febrúar 2019
Drífa Snædal,
Drífa Snædal: Mikil er ábyrgð þeirra sem hafa leyft misréttinu að aukast
Drífa Snædal, forseti ASÍ , segir að nú stefni í hörðustu átök á vinnumarkaði í áratugi og ábyrgðin sé þeirra sem hafi leyft misréttinu að aukast á síðustu árum þannig að hagsældin hér á landi hafi ekki skilað sér til allra.
Kjarninn 22. febrúar 2019
Meira úr sama flokkiInnlent