Segir hættur steðja að heimshagkerfinu

Prófessor í hagfræði bendir á ýmis hættumerki í heimsbúskanum sem gætu komið annarri kreppu af stað í nýjasta tölublaði Vísbendingar.

Gylfi Zoëga, prófessor í hagfræði við Háskóla Íslands.
Gylfi Zoëga, prófessor í hagfræði við Háskóla Íslands.
Auglýsing

Gylfi Zoëga, pró­fessor í hag­fræði við Háskóla Íslands, segir óveð­urs­ský liggja á sjón­deild­ar­hringnum sem gætu valdið nýrri kreppu á alþjóða­vísu. Jafn­framt segir hann heim­inn minna til­bú­inn í efna­hags­legar svipt­ingar nú og hann var fyrir ára­tug síð­an, en bætir þó við að Ísland standi betur að vígi en flest önnur lönd. Þetta kemur fram í ítar­legri grein Gylfa í nýjasta tölu­blaði Vís­bend­ingar sem kom út í gær.

Í grein sinni skrifar Gylfi um stöðu efna­hags­mála í heim­inum í dag, en sam­kvæmt honum hefur hún vænkast á und­an­förnum tíu árum með auknum hag­vexti og meira eft­ir­liti með fjár­mála­stofn­un­um. Hins vegar séu ýmis við­vör­un­ar­ljós í hag­kerfum Vest­ur­landa og nýmark­aðs­ríkja farin að blikka, einkum vegna auk­innar skuld­setn­ing­ar, vaxta­muna­við­skipta og póli­tískra átaka. 

Skuldir og ­vaxta­munir

Gylfi segir þær aðgerðir sem ráð­ist var í í kjöl­far fjár­málakrepp­unnar árin 2007 og 2008 hafi virkað til að við­halda fram­leiðslu-og at­vinnustigi, en ein­ungis slegið afleið­ingum hennar á frest með auk­inni skuld­setn­ingu. Nú, þegar örv­un­ar­að­gerðir banda­ríska seðla­bank­ans eru á enda og vaxta­hækk­anir vænt­an­leg­ar, skapi skuld­setn­ingin vanda­mál fyrir önnur lönd sem tekið hafa lán í Banda­ríkja­döl­um.

Auglýsing

Þessi lönd séu að miklu leyti nýmark­aðs­ríki með hag­kerfi sem eru mörg hver enn að skreppa sam­an, en vaxta­hækkun Banda­ríkja­dals­ins myndi neyða þau til að hækka sína inn­lendu vexti og þrengja enn frekar að efna­hag sín­um. Nokkur lönd hafi nú þegar lent í vanda vegna hækk­unar doll­ara­vaxta, til að mynda Argent­ína og Tyrk­land. Lík­legt er svo að Brasilía og Suð­ur­-Afr­íka bæt­ist í hóp þess­ara landa sem eru á barmi fjár­málakreppu í náinni fram­tíð.

Aukin skuld­setn­ing felur einnig í sér vanda­mál á Vest­ur­lönd­um, en yfir­vof­andi vaxta­hækk­anir gæti sprengt fast­eigna­bólur á mörgum stöðum og leitt þannig til auk­innar skulda­byrði heim­ila og gjald­þroti banka. 

Póli­tísk og efna­hags­leg óvissa

Vegna auk­innar skuld­setn­ingar ríkj­anna gætu óvæntir atburðir í póli­tík eða efna­hags­málum snúið gæfu þeirra við og hrundið af stað nýrri kreppu. Nýlegar tolla­hækk­anir rík­is­stjórnar Banda­ríkj­anna auk við­bragða Kína og Evr­ópu­sam­bands­ins við þeim gætu til dæmis leitt til við­skipta­stríðs sem valdi lækkun á eigna- og hluta­bréfa­verði í heim­in­um. Einnig sé mögu­legt að skyndi­leg hækkun verð­bólgu kalli á enn meiri vaxta­hækk­an­ir, en slíkt myndi lækka eigna­verð og auka skulda­byrð­i. 

Standa verr að vígi

Fari svo að skyndi­lega þrengi að í heims­hag­kerf­inu segir Gylfi aukna skuld­setn­ingu og lág­t ­vaxta­stig ­gera ríkj­unum erf­ið­ara fyrir að bregð­ast við heldur en þau gerðu fyrir ára­tug síð­an. Ekki bæti úr skák að Banda­ríkja­for­seti hafi lækkað skatta í miðri upp­sveiflu og gert lítið úr hvers kyns alþjóð­legu sam­starfi. Þó bætir Gylfi við að Ísland  sé betur í stakk búið til að bregð­ast við áföllum þessi miss­er­in, en það sé vegna hárra vaxta, lágra opin­berra skulda og þess að hækkun hús­næð­is­verðs sé ekki drifin áfram af vexti útlána.

Hægt er að ger­ast áskrif­andi að Vís­bend­ingu hér.

Þórarinn Snorri Sigurgeirsson
22. júlí
Kjarninn 22. júlí 2018
Birgir Hermannsson
Klúður Steingríms J. Sigfússonar
Kjarninn 22. júlí 2018
Bás hjá frambjóðanda Danska þjóðarflokksins
10 staðreyndir um Dansk Folkeparti
Danski þingflokksforsetinn Pia Kjærsgaard hefur verið áberandi í umræðunni í síðustu viku vegna hlutverks hennar á fullveldishátíðinni. Pia er þekktust fyrir tengingu sína við flokkinn Dansk Folkeparti, en Kjarninn tók saman tíu staðreyndir um hann.
Kjarninn 22. júlí 2018
Sá mikli uppgangur sem á sér stað á Íslandi útheimtir mikið af nýju vinnuafli. Það vinnuafl þarf að sækja erlendis.
Erlendir ríkisborgarar orðnir 23 prósent íbúa í Reykjanesbæ
Erlendum ríkisborgurum heldur áfram að fjölga á Íslandi. Án komu þeirra myndi íbúum landsins fækka. Mjög mismunandi hvar þeir setjast að. Í Reykjanesbæ voru erlendir ríkisborgarar 8,6 prósent íbúa í lok árs 2011. Nú eru þeir 23 prósent þeirra.
Kjarninn 22. júlí 2018
Klámið í kjallarageymslunum
Í geymslum danska útvarpsins, DR, leynast margar útvarps- og sjónvarpsperlur. Danir þekkja margar þeirra en í geymslunum er einnig að finna efni sem fæstir hafa nokkurn tíma heyrt minnst á, hvað þá heyrt eða séð.
Kjarninn 22. júlí 2018
Ljósmæðrafélagið hefur aflýst yfirvinnubanninu sínu.
Verkfalli ljósmæðra aflýst
Ljósmæðrafélag Íslands hefur samþykkt að aflýsa yfirstandandi yfirvinnubanni í ljósi þess að ríkissáttarsemjari hefur lagt fram miðlunartillögu.
Kjarninn 21. júlí 2018
Björn Leví Gunnarsson
Réttar skoðanir?
Kjarninn 21. júlí 2018
Guðmundur Andri Thorsson
Um kurteisi
Kjarninn 21. júlí 2018
Meira úr sama flokkiInnlent