Hægir á hagvexti og verðbólga eykst

Landsbankinn kynnti í morgun þjóðhags- og verðbólguspá bankans til á næstu fjögurra ára. Spáð er að stýrivextir hækki, verðbólga aukist og hægja muni á hagvexti en efnahagshorfur þykja þó engu síður jákvæðar vegna viðvarandi hagvaxtar.

uppbygging_14932775807_o.jpg
Auglýsing

Í nýrri hag­spá hag­fræði­deildar Lands­bank­ans fyrir árin 2018 til 2021 er gert ráð fyrir að hægja muni veru­lega á hag­vexti næstu árin eftir kröft­ugan vöxt und­an­far­inna ára en á sama tíma mun verð­bólga aukast. Sam­kvæmt spá bank­ans eru efna­hags­horfur engu að síður jákvæðar því gert er ráð fyrir hóf­legum en við­var­andi hag­vexti næstu ár. Hag­vöxtur verður sam­kvæmt spá bank­ans 3,9 pró­sent á þessu ári, 2,4 pró­sent á næsta ári, og rúm­lega 2 pró­sent árin 2020 og 2021. Nýja þjóð­hags- og verð­bólgu­spá bank­ans var kynnt á morg­un­fundi í Hörpu í dag.

Verð­bólga eykst

Verð­bólgu­horfur eru tals­vert lak­ari en síð­ustu ár og er gert ráð fyrir að verð­bólgan verði komin í um 3,5 pró­sent í lok þessa árs. Gert er ráð fyrir að verð­bólga eigi eftir að aukast nokkuð á næsta ári og verði mest 3,75 pró­sent um mitt næsta ár. En verði að með­al­tali um 3,3 pró­sent á tíma­bil­inu 2019-2021. ­Sam­kvæmt hag­spánni er helst­u drif­kraft­arn­ir á bak við lak­ari verð­bólgu­horfur skörp veik­ing krón­unnar og hækk­andi inn­flutn­ings­verð en elds­neyt­is­verð skiptir þar veru­legu máli.

„Óvissan varð­andi verð­bólgu­spána er tölu­vert meiri að þessu sinni en oft áður. Þar vegur þungt að nán­ast ómögu­legt er að spá rétti­lega fyrir um þróun gengis krón­unnar og olíu­verðs. Aukið flökt á bæði krón­unni og olíu­verði gerir það verk­efni ekki við­ráð­an­legra. Eins er mikil óvissa um nið­ur­stöður kom­andi kjara­við­ræðna aðila vinnu­mark­að­ar­ins. Verði almennt samið um hækkun launa langt umfram fram­leiðni­vöxt í þjóð­ar­bú­inu mun það, að öðru óbreyttu, leiða til tölu­vert verri verð­bólgu­horfa en hér er gert ráð fyr­ir.“ segir í hag­spánni.

Mynd: Hagspá Landsbankans

Hag­fræði­deild telur lík­legt að pen­inga­stefnu­nefnd Seðla­bank­ans ákveði að hækka vexti um 0,25 pró­sentu­stig seinna á þessu ári og að meg­in­vextir bank­ans verði þar með 4,5 pró­sent. Búast megi við frek­ari hækkun vaxta á næsta ári og að þeir verði þá 5,0 pró­sent.

Auglýsing

Ákveðin þátta­skil í hag­sveifl­unni

Eftir að efna­hags­að­stæður hér á landi hafa að miklu leyti verið hag­felldar síð­ustu ár telur spáin að nú virð­ist vera komið að ákveðnum þátta­skilum í hag­sveifl­unni. Verð­bólga hefur ver­ið nær við­var­andi undir 2,5 pró­sent, verð­bólgu­mark­miði Seðla­bank­ans frá febr­úar 2014 allt fram á mitt þetta ár og sam­felldur hag­vöxtur hefur mælst frá árinu 2011. Kaup­máttur launa hefur aldrei verið hærri, atvinnu­leysi er lágt og skuldir heim­ila og fyr­ir­tækja lágar í sögu­legu sam­hengi. Staða rík­is­sjóðs er sterk og hrein erlend skulda­staða þjóð­ar­bús­ins hefur aldrei verið hag­stæðar segir í skýrsl­unni. Nú hins vegar er spáð að verð­bólga auk­ist og það muni hægja á hag­vexti. Sam­kvæmt spánni eru efna­hags­horf­urnar engu að síður jákvæðar því gert er ráð fyrir hóf­legum en við­var­andi hag­vexti á spá­tím­an­um.

Samanburður á milli hagspáa Mynd: Hagspá Landsbankans

Lík­legt þykir að gengi krón­unnar veik­ist á spá­tím­anum frekar en að það styrk­ist. Sam­kvæmt spánni eru þó engar for­sendur til að álykta að sú breyt­ing verði veru­leg miðað við núver­andi gildi krón­unnar Gert ráð fyrir að gengi krónu gagn­vart evru verði nálægt 140 í lok spá­tím­ans. Með­al­gengi krónu gagn­vart evru það sem af er árinu er nú um 125. Veik­ing á gengi krón­unnar síð­ustu vikur muni því að öllum lík­indum koma fram í auk­inni verð­bólgu á næstu mán­uð­um. Ef spá hag­fræði­deildar gengur eftir um lít­ils háttar geng­is­veik­ingu næstu ára þá mun það einnig vega þungt í verð­bólgu­þró­un­inni á spá­tíma­bil­inu.

Rólegra á fast­eigna­mark­aði og hægir á ferða­mönnum

Veru­lega hefur hægt á hækkun fast­eigna­verðs á síð­ustu mán­uðum en ákveðin ró hefur færst á mark­að­inn eftir mik­inn hama­gang fram á mitt ár 2017. Heild­ar­hækkun hús­næð­is­verðs á höf­uð­borg­ar­svæð­inu var 3,9 pró­sent á einu ári fram til sept­em­ber 2018 og hækk­unin ekki verið lægri síðan vorið 2011.

Eftir að óvissan í kringum vænt­an­lega kjara­samn­inga róast þá telur spáin að fast­eigna­mark­að­ur­inn leiti smá saman í svipað horf og hefur verið til lengri tíma. En spáð er að fast­eigna­verð hækki um 4,3 pró­sent á þessu ári, 4 pró­sent á næsta ári, 6 pró­sent árið 2020 og 8 pró­sent árið 2021.

Hag­spáin gerir ráð fyrir að hægi muni á fjölgun ferða­mönnum á næstu árum og verði aðeins um 2 pró­sent á árunum 2019 til 2021. Fjölg­unin hefur verið í kringum 6 pró­sent á þessu ári. Mest hefur fjölgun ferða­manna hér á landi verið tæp­lega 10 pró­sent.

Sam­neysla mun halda áfram að aukast

Sam­kvæmt fjár­laga­frum­varpi 2019 aukast heild­ar­út­gjöld rík­is­sjóðs um 6,9 pró­sent frá fjár­lögum síð­asta árs og heild­ar­tekjur rík­is­sjóðs aukast um 6,1 pró­sent. Þetta veldur því að heild­ar­jöfn­uður verður ein­ungis um 1 pró­sent af vergri lands­fram­leiðslu sem er lægra en þau 1,2 pró­sent sem stefnt hefur verið að til þessa. Útgjalda­vöxt­ur­inn er því við efri mörk hins mögu­lega eins og fjár­mála­ráð hefur ítrekað bent á segir í skýrsl­unni.

Mynd: Hagspá Landsbankans

Sam­neysla jókst um 3,1 pró­sent árið 2017 og hlutur hennar af VLF hækk­aði þá í fyrsta skipti frá 2009. Á und­an­förnum árs­fjórð­ungum hefur sam­neysla auk­ist stöðugt hjá ríki, sveit­ar­fé­lögum og almanna­trygg­ingum og hefur aukn­ingin verið nokkuð stöðug hjá sveit­ar­fé­lög­un­um.

Hag­fræði­deildin telur ólík­legt að takast muni að hemja sam­neyslu­út­gjöld eins mikið og stefnt er að. Eins og áður segir er áætlað að sam­neyslan hafi auk­ist um 3,1 pró­sent á síð­asta ári, þrátt fyrir mark­mið um minni aukn­ingu. Reiknað er því með því að sam­neysla auk­ist um 2,7 pró­sent á yfir­stand­andi ári og vegi aukin útgjöld til heil­brigð­is­mála og félags-, trygg­inga- og hús­næð­is­mála þar þungt. Spáð er að sam­neysla muni aukast um 2,6 pró­sent árið 2019, 2,3 pró­sent árið 2010 og 2 pró­sent árið 2021.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Grænleitur litur á einni af gasbólunum miklu sem koma upp á yfirborðið í Eystrasalti.
Er gaslekinn í Eystrasalti ógn við loftslagið?
Losun gróðurhúsalofttegunda vegna gaslekans í Eystrasalti er gríðarleg en hún er þó aðeins örlítill dropi í hafið af umfangi losunar mannanna á ári hverju. Fyrir loftslagið væri best að bera eld að gasbólunum miklu.
Kjarninn 29. september 2022
Hreiðar Bjarnason, framkvæmdastjóri fjármála og rekstrarsviðs Landsbankans, Lilja Björk Einarsdóttir bankastjóri, Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra og Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra við undirritun samningsins.
Ríkið kaupir hluta nýrra höfuðstöðva Landsbankans á 6 milljarða króna
Íslenska ríkið mun festa kaup á hluta af nýjum höfuðstöðvum Landsbankans fyrir 6 milljarða króna. Þar á að koma fyrir utanríkisráðuneytinu, auk þess sem hluta rýmisins á að nýta undir sýningar Listasafns Íslands.
Kjarninn 29. september 2022
Sonja Ýr Þorbergsdóttir
Lengd vinnuvikunnar er ekki náttúrulögmál
Kjarninn 29. september 2022
Orri Páll Jóhannsson, þingflokksformaður Vinstri grænna.
Óeðlilegt að formaður starfshóps um stöðu orkumála tali fyrir öfgafyllstu sviðsmyndinni
Þingflokksformaður Vinstri grænna segir að það geti ekki talist eðlilegt að formaður grænbókarnefndarinnar tali fyrir öfgafyllstu sviðsmyndinni úr skýrslunni. Og starfi nú fyrir fyrirtæki sem hyggja á vindvirkjanir á Vesturlandi.
Kjarninn 29. september 2022
Guðlaugur Þór Þórðarson er ráðherra loftslagsmála.
Ekki enn ljóst hvort 800 milljónirnar dekki Kýótó-uppgjörið
Í fjárlagafrumvarpinu er gert ráð fyrir 800 milljóna útgjöldum vegna uppgjörs Kýótó-bókunarinnar, sem talað hefur verið töluvert um síðustu misseri. Ekki liggur þó enn fyrir hvaða losunareiningar verða keyptar, eða hvað það mun á endanum kosta ríkissjóð.
Kjarninn 29. september 2022
Fylgi Framsóknarflokksins hreyfist um fjögur prósent á milli mánaða í nýjustu mælingu Maskínu.
Fylgi Framsóknar dregst saman um fjögur prósentustig á milli mánaða
Samkvæmt nýjustu könnun Maskínu nartar Samfylkingin nú í hæla Framsóknar hvað fylgi á landsvísu varðar. Píratar dala ögn en Viðreisn og Vinstri græn mælast með meira fylgi en í ágústmánuði.
Kjarninn 29. september 2022
Freyja Vilborg Þórarinsdóttir
Fjárhagslegur ávinningur af fjárfestingum í jafnrétti
Kjarninn 29. september 2022
Engin starfsemi hefur verið í kísilverinu í Helguvík í fimm ár.
Ekkert fast í hendi en „samtalið er enn í gangi“
Viðræður Arion banka og PCC um möguleg kaup á kísilverksmiðjunni í Helguvík hafa nú staðið í rúmlega átta mánuði. „Samtalið er enn í gangi og ekki ljóst hvenær eða hvernig það endar,“ segir forstöðumaður samskiptasviðs bankans.
Kjarninn 29. september 2022
Meira úr sama flokkiInnlent