Stjörnuhrap

Danski þjóðarflokkurinn er næst stærsti flokkurinn á danska þinginu. Þrátt fyrir að eiga ekki aðild að núverandi ríkisstjórn hefur flokkurinn ráðið mjög miklu um stjórnarstefnuna. En nú, þegar stutt er til kosninga, hrynur fylgið af flokknum.

Kristian Thulesen Dahl, formaðurd DF
Kristian Thulesen Dahl, formaðurd DF
Auglýsing

Danski ­þjóð­ar­flokk­ur­inn er næst stærsti flokk­ur­inn á danska þing­inu. Þrátt fyrir að eiga ekki aðild að núver­andi rík­is­stjórn hefur flokk­ur­inn ráðið mjög miklu um ­stjórn­ar­stefn­una. En nú, þegar stutt er til kosn­inga, hrynur fylgið af ­flokkn­um.

Danski þjóð­ar­flokk­ur­inn (DF) varð til haustið 1995. ­Stofn­end­urn­ir  voru fyrr­ver­andi félagar í Fram­fara­flokkn­um, flokki Mog­ens Glistr­up, þar á meðal Pia Kjærs­gaard og Krist­ian Thulesen Dahl.  Fram­fara­flokk­ur­inn var stofn­aður árið 1972 og fékk í þing­kosn­ingum ári síðar 28 þing­menn. ­Stofn­and­inn og flokks­for­mað­ur­inn Mog­ens Glistrup hafði vakið mikla athygl­i ­vegna skoð­ana sinna og yfir­lýs­inga, einkum um skatta­mál. Hann hafði með­al­ ann­ars kallað þá sem sviku undan skatti frels­is­hetjur og nefndi í því sam­band­i heims­styrj­öld­ina síð­ari. Mörgum lík­aði vel mál­flutn­ingur Mogen Glistrup um lægri, eða jafn­vel enga, skatta en aðrir köll­uðu hann lýð­skrumara. Á ýmsu gekk í flokkn­um, for­mað­ur­inn sat um tíma í fang­elsi vegna skattsvika og á með­an ­gegndi Pia Kjærs­gaard for­mennsku í Fram­fara­flokkn­um. Innri átök og óein­ing urð­u til þess að flokk­ur­inn lið­að­ist nán­ast í sundur og verður sú saga ekki rak­in hér en eins og áður sagði stofn­uðu nokkrir félagar úr Fram­fara­flokknum Danska ­þjóð­ar­flokk­inn.

Auglýsing

Á þingi frá 1998

DF bauð í fyrsta skipti fram til þings árið 1998 og fékk þá 7.4% atkvæða og 13 þing­menn ­kjörna. Fylgið hefur vaxið nær stöðugt síðan og í þing­kosn­ing­unum sum­arið 2015 ­fékk flokk­ur­inn 21% atkvæða og 37 þing­menn. Aðeins flokkur Sós­í­alde­mókrata hef­ur fleiri þing­menn (46) en sam­tals eru þing­menn á danska þing­inu 179.

Pia Kjærs­gaard var fyrsti for­maður flokks­ins og gegndi því emb­ætti til árs­ins 2012, ­sam­tals sautján ár. Þá tók við núver­andi for­mað­ur, Krist­ian Thulesen Dahl. Vel­gengni flokks­ins í þing­kosn­ing­unum 2015 tengdu margir per­sónu for­manns­ins. Þótt hann væri síður en svo nýgræð­ingur í póli­tík (hefur setið á þingi frá­ ár­inu 1994) fylgdi honum að margra mati ferskur blær sem skil­aði sér í aukn­u ­fylgi flokks­ins. 

Stefnu­mál og kjós­enda­hópur

Stefnu­mál DF hafa einkum snúið að sjálf­stæði Dan­merk­ur, verndun menn­ing­ar­arfs­ins, ­stuðn­ingi við þjóð­kirkj­una, og kon­ungs­veldið ásamt því að vilja öfl­ug­t vel­ferð­ar­kerfi, og harðar refs­ingar við lög­brot­um. Síð­ast en ekki síst hef­ur ­flokk­ur­inn fylgt mjög ein­dreg­inni stefnu varð­andi inn­flytj­endur sem ein­fald­lega ­gengur út á að tak­marka fjölda þeirra sem allra mest og sömu­leiðis er ­flokk­ur­inn mjög andsnú­inn fjöl­menn­ing­ar­sam­fé­lög­um. Þjóð­rembu­flokkur segja sum­ir. Í ræðu og riti hafa þing­menn flokks­ins ekki lagt mikla áherslu á efna­hags­mál en nefna gjarna í slíkum umræðum öfl­ugt atvinnu­líf.

Fylg­i ­flokks­ins er mest á lands­byggð­inni, einkum Suð­ur­-Jót­landi, hann hefur aldrei haft mikið fylgi í Kaup­manna­höfn né öðrum borg­um. Kann­anir hafa sýnt að kjós­enda­hóp­ur­inn hefur einkum verið eldra fólk með lágar tekjur og tak­mark­aða ­mennt­un.

Danskir ­stjórn­mála­skýrendur telja flokk­inn gjarna hægri­s­inn­aðan miðju­flokk sem legg­i á­herslu á þjóð­leg gildi.

Aft­ur­sæt­is­bíl­stjór­inn

Rík­is­stjórn Lars Løkk­e  Rasmus­sen er minni­hluta­stjórn þriggja flokka (hefur 53 þing­menn) og verður því algjör­lega að reiða sig á stuðn­ing DF til að koma málum gegn­um ­þing­ið. Vegna sterkrar stöðu sinnar á danska þing­inu hefur DF þannig haft mik­il á­hrif á stjórn lands­mála. Svo mikil að flokks­for­mað­ur­inn Krist­ian Thulesen Dahl er stundum kall­aður aft­ur­sæt­is­bíl­stjór­inn í rík­is­stjórn­ar­rút­unn­i. 

Danski ­þjóð­ar­flokk­ur­inn hefur aldrei átt aðild að rík­is­stjórn en  stutt rík­is­stjórnir sem til­heyra mið og hægri ­flokkum á danska þing­inu, bláu blokk­inni svo­nefndu.

Kristian Thulesen Dahl formaður DF og Pia Kjaersgaard fyrrum formaður DF Mynd: EPAEft­ir ­kosn­ing­arnar 2015, þar sem stjórn Helle Thorn­ing-Schmidt féll bjugg­ust margir við að DF tæki sæti í rík­is­stjórn undir for­ystu Lars Løkke Rasmus­sen en ­for­ystu­menn flokks­ins sögðu þá að þeir teldu stöðu flokks­ins sterk­ari utan­ ­stjórn­ar. Ven­stre, flokkur Lars Løkke Rasmus­sen, tap­aði fylgi í kosn­ing­unum en ­stuðn­ingur DF tryggði honum stjórn­ar­taumana. Sem dæmi um mik­il­vægi DF er rétt að nefna að Pia Kjærs­gaard, fyrr­ver­andi for­maður DF, var kjör­inn for­mað­ur­ (­for­seti) þings­ins eftir síð­ustu kosn­ingar

Daður við kratana  

Í stjórn­mál­u­m er ekki hægt að ganga að neinu gefnu. Stundum er sagt að í póli­tík­inni gang­i allir með rýt­ing­inn í erminni, svo sé bara spurn­ing hvenær rétti tím­inn sé til­ að beita hon­um. Krist­ian Thulesen Dahl, sem hefur lengst af hallað sér til­ hægri, í átt­ina að Ven­stre (sem er meira til hægri en vinstri þrátt fyr­ir­ ­nafn­ið)  hefur frá því fljót­lega eft­ir ­síð­ustu kosn­ingar haft uppi það sem stjórn­mála­skýrendur kalla daður við sós­í­alde­mókratana. Ekki sé bein­línis hægt að tala um að for­maður DF hafi ver­ið að stíga í væng­inn við Mette Frederiksen, for­mann kratanna, en gefið ýmis­legt í skyn. ,,Þú veist síma­núm­erið hjá mér Mette“ sagði Krist­ian Thulesen Dahl á árs­fundi DF í fyrra. Að mati stjórn­mála­skýrenda þýddi það að DF gæt­i hugs­an­lega stutt kratana undir stjórn Mette Frederik­sen. Fyrir ein­ungis örfá­um ­mán­uðum sagði Krist­ian Thulesen Dahl líka að flokkur sinn, DF, væri til­bú­inn að ­setj­ast í ríkis­stjórn, með hægri flokk­un­um, undir stjórn Lars Løkke Rasmus­sen eftir næstu kosn­ing­ar. En skjótt skip­ast veður í lofti.

Fylgi DF hrynur

DF hef­ur frá stofnun nán­ast óslitið stækkað og eflst. En nú hefur það skyndi­lega breyst. Á örfáum mán­uðum hefur fylgi DF dalað og það svo um mun­ar. Sam­kvæmt könn­un­um, þegar þrír mán­uðir eru til kosn­inga, hefur þriðji hver kjós­andi sem studdi DF við síð­ustu kosn­ingar snúið bakið við flokkn­um. Verði það  nið­ur­staða kosn­ing­anna tapar DF þrett­án ­þing­mönn­um. Ef svo færi yrði DF ekki lengur í þeirri stöðu að geta valið hvort ­flokk­ur­inn halli sér til hægri, að Lars Løkke Rasmus­sen eða til vinstri, í átt­ina að Mette Frederik­sen.

Hvað veldur og hvert fara kjós­end­urn­ir?

Sam­kvæmt könn­unum fyr­ir­tæk­is­ins Epinion virð­ist hluti þeirra sem síð­ast kusu DF, og hyggst ekki gera það næst, ætla að kjósa sós­í­alde­mókratana undir stjórn Mette Frederik­sen. En fleira kemur til. Frá síð­ustu þing­kosn­ingum í Dan­mörku eru komnir tveir nýir flokkar fram á sjón­ar­sviðið Ann­ars­vegar er um að ræða  Nye Borgerlige, NB og hins vegar Klaus Riskær Peder­sen, sem stofnað hefur flokk í eigin nafni. Hann kallar sig athafna­mann, og hefur marga fjör­una sop­ið. Sat um tíma á Evr­ópu­þing­inu fyrir Ven­stre, hef­ur ­sömu­leiðis í tvígang setið í fang­elsi  ­vegna fjársvika svo eitt­hvað sé nefnt. Hann hefur safnað nægi­lega mörg­um ­með­mæl­endum til að bjóða sig fram til þings en kann­anir sýna tak­markað fylg­i enn sem komið er. Kann­anir sýna að fylgj­endur Klaus Riskjær Ped­er­sen kom­a einkum frá Ven­stre flokkn­um.

Nye ­Borgerlige, NB, var stofn­aður árið 2015. Leið­togi flokks­ins er Pern­ille Ver­mund ­fyrr­ver­andi bæj­ar­full­trúi í Hels­ingør fyrir Íhalds­flokk­inn. NB hyggst bjóða fram í öllum kjör­dæmum við næst­u ­kosn­ing­ar, kann­anir sýna að flokk­ur­inn er í kringum tveggja pró­senta ­þrösk­uld­inn, sem er skil­yrði þess að fá þing­menn kjörna. Flokk­ur­inn skil­grein­ir ­sig þjóð­ern­is­flokk sem vill að Dan­mörk segi skilið við ESB. Flokk­ur­inn vill ekki að Dan­mörk taki við flótta­fólki og að erlendum afbrota­mönnum í Dan­mörku verði vísað úr landi.

Pernille Vermund formaður NBUpp á síðkastið hefur farið að örla á óánægju meðal stuðn­ings­manna DF. For­mað­ur­inn ­sagður alltof lítið áber­andi og ekki nógu afger­andi. Þetta er nokkuð sem ekki hefur áður heyrst og stjórn­mála­skýr­andi dag­blaðs­ins Berl­ingske nefndi að með­ til­komu NB flokks Pern­ille Ver­mund væri kannski kom­inn fram val­kostur sem, að minnst kosti sum­um, sem fylgt hafa DF þyki fýsi­leg­ur. Það kemur heim og sam­an­ við kann­anir sem sýna að tals­verður hluti þeirra sem hyggj­ast kjósa NB kusu DF í kosn­ing­unum árið 2015.

Kapp­ræður í Aabenraa

Síð­ast­lið­ið fimmtu­dags­kvöld fóru fram kapp­ræður í Aabenraa á Suð­ur­-Jót­landi. Kapp­ræð­ur­ þessar vöktu mikla athygli en þar mætt­ust þau Krist­ian Thulesen Dahl for­maður DF og Pern­ille Ver­mund for­maður NB. Þau tók­ust hart á en stjórn­mála­skýrendur vor­u ­sam­mála um að bæði hefðu staðið sig ágæt­lega og að vissu leyti væri komin upp­ ný og spenn­andi staða í dönskum stjórn­mál­um. Staða sem Krist­ian Thulesen Dahl og DF hafi ekki kynnst fyrr en nú. DF hefur til þessa verið sá flokkur sem ­fylgt hefur hvað ströng­ustu lín­unni varð­andi inn­flytj­endur en hefur upp á síðkastið mýkst (orða­lag blaða­manns Politi­ken) og  færst nær Sós­í­alde­mókröt­um. Hvort það verð­ur­ til að flokkur Pern­ille Ver­mund, NB, dragi til sín þá sem áður kusu DF er ókomið í ljós og margt getur breyst fram að kosn­ing­um. Blaða­maður dag­blaðs­ins Politi­ken, sem fylgd­ist með kapp­ræð­unum í Aabenraa sagði að fram til þessa hefði Krist­ian Thulesen Dahl verið skærasta stjarnan á danska þjóð­ern­is­himn­in­um en nú skini sú stjarna ekki jafn skært. Þar hefði átt sér stað stjörnu­hrap. 

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Guðni Bergsson er formaður KSÍ.
Íslandsmótið í knattspyrnu flautað af – efstu liðin krýnd Íslandsmeistarar
Valur er Íslandsmeistari í knattspyrnu karla og Breiðablik Íslandsmeistari kvenna.
Kjarninn 30. október 2020
Þríeykið og aðrir sérfróðir viðbragðsaðilar njóta yfirburðatrausts hjá Íslendingum – en á bilinu 94-96 prósenst segjast treysta því að fá áreiðanlegar upplýsingar um veirufjárann þaðan.
Íslendingar treysta sérfróðum yfirvöldum og fjölmiðlum vel í tengslum við COVID-19
Vinnuhópur þjóðaröryggisráðs um upplýsingaóreiðu í tengslum við COVID-19 hefur skilað af sér skýrslu. Þar kemur m.a. fram að traust til þríeykisins og annarra sérfróðra yfirvalda er afgerandi og traust til innlendra fjölmiðla sömuleiðis mjög mikið.
Kjarninn 30. október 2020
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra kynnti hertar aðgerðir vegna útbreiðslu kórónuveirufaraldursins á blaðamannafundi fyrr í dag. Efnahagsaðgerðirnar eru afleiðing af þeirri stöðu.
Tekjufallsstyrkir útvíkkaðir, viðspyrnustyrkir kynntir og rætt um áframhald hlutabótaleiðar
Ríkisstjórn Íslands boðar enn einn efnahagspakkann. Sá nýjasti er sniðinn að mestu að þeim minni fyrirtækjum og einyrkjum sem þurfa að loka vegna kórónuveirufaraldursins.
Kjarninn 30. október 2020
Höfuðstöðvar Arion banka í Borgartúni
Segir umfram eigið fé ekki hafa tengingu við úrræði stjórnvalda
Bankastjóri Arion banka segir viðskiptavini sína hafið notið góðs af minni álagningum stjórnvalda á bankakerfið og litla tengingu vera á milli þess og umfram eigin fé bankans.
Kjarninn 30. október 2020
Frá aðalmeðferð málanna í Héraðsdómi Reykjavíkur í haust.
Seðlabankinn sýknaður af kröfum Samherja en þarf að borga Þorsteini Má persónulega
Héraðsdómur Reykjavíkur kvað í dag upp dóm í skaðabótamálum Samherja og Þorsteins Más Baldvinssonar forstjóra fyrirtækisins á hendur bankanum. Seðlabankinn var sýknaður af kröfu fyrirtækisins, en þarf að borga forstjóranum skaðabætur.
Kjarninn 30. október 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Þetta eru áhyggjur Þórólfs
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir tínir til margvísleg áhyggjuefni sín í minnisblaðinu sem liggur til grundvallar hertum samkomutakmörkunum sem eru þær ströngustu í faraldrinum hingað til.
Kjarninn 30. október 2020
Frá blaðamannafundi ríkisstjórnarinnar í dag.
Tíu manna fjöldatakmarkanir næstu vikur
Hertar sóttvarnaráðstafanir taka gildi strax á miðnætti og eiga að gilda til 17. nóvember. Einungis 10 mega koma saman, nema í útförum, matvöruverslunum, apótekum og almenningssamgöngum. Skólar verða áfram opnir.
Kjarninn 30. október 2020
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – AMD svarar NVidia og Airpods-lekar
Kjarninn 30. október 2020
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar