Veikleikar í umgjörð, löggjöf og eftirliti með skráðum trú- og lífsskoðunarfélögum

Dómsmálaráðherra segir tilefni til að huga að endurskoðun laga um skráð trú- og lífsskoðunarfélög, þar á meðal endurskoðun ákvæða um skýrslugjöf félaganna til eftirlitsaðila og upplýsingar um fjárhag þeirra og ráðstöfun fjármuna.

Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir
Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir
Auglýsing

Veik­leikar eru í umgjörð, lög­gjöf og eft­ir­liti með skráðum trú­fé­lögum og lífs­skoð­un­ar­fé­lögum á Íslandi sam­kvæmt nýlegu áhættu­mati sem rík­is­lög­reglu­stjóri hefur unnið um pen­inga­þvætti og fjár­mögnun hryðju­verka og byggt er á úttekt aðgerða­hóps á stöðu varna gegn pen­inga­þvætti og fjár­mögnun hryðju­verka hér á landi.

Þetta kemur fram í svari Þór­dísar Kol­brúnar R. Gylfa­dótt­ur ­dóms­mála­ráð­herra við fyr­ir­spurn frá Andr­ési Inga Jóns­syni, þing­manni Vinstri grænna, um fjár­mál trú- og lífs­skoð­un­ar­fé­laga.

Ísland hefur verið í sam­starfi við alþjóð­legan aðgerða­hóp gegn pen­inga­þvætti og fjár­mögnun hryðju­verka frá árinu 1991. Með aðild sinni að FATF skuld­batt Ísland sig til að sam­ræma lög­gjöf sína til­mælum aðgerða­hóps­ins.

Auglýsing

Til­efni til að end­ur­skoða lög um skráð trú- og lífs­skoð­un­ar­fé­lög

Í svar­inu segir enn fremur að veik­leik­arnir lúti einkum að ófull­nægj­andi ákvæðum um hæfi fyr­ir­svars­manna félag­anna, bók­haldi þeirra og fjár­reið­um. Í áhættu­mat­inu segir að með til­liti til þessa þyrfti að end­ur­skoða lög um skráð trú­fé­lög og lífs­skoð­un­ar­fé­lög og huga að heim­ildum eft­ir­lits­að­ila til þess að sinna eft­ir­liti og knýja á um úrbætur gef­ist til­efni til.

„Með hlið­sjón af þeim ábend­ingum verður að líta svo á að til­efni sé til að huga að end­ur­skoðun laga um skráð trú­fé­lög og lífs­skoð­un­ar­fé­lög, þar á meðal end­ur­skoðun ákvæða um skýrslu­gjöf félag­anna til eft­ir­lits­að­ila og upp­lýs­ingar um fjár­hag þeirra og ráð­stöfun fjár­muna. Hvort skylda beri skráð trú­fé­lög og lífs­skoð­un­ar­fé­lög til að skila árs­reikn­ingum í sam­ræmi við lög nr. 3/2006, um árs­reikn­inga, hefur ekki komið til álita, en yrði tekið til athug­unar verði lögin end­ur­skoð­uð,“ segir í svari dóms­mála­ráð­herra.

Félögin afar ólík hvað varðar fjölda félaga, starf­semi og umfang

Andrés spurði einnig hvernig eft­ir­liti með fjár­málum trú- og lífs­skoð­un­ar­fé­laga væri háttað sam­kvæmt lög­um. Í til­efni af fyr­ir­spurn­inni afl­aði ráðu­neytið sér upp­lýs­inga frá sýslu­manns­emb­ætt­inu á Norð­ur­landi eystra sem ann­ast hefur skrán­ingu trú- og lífs­skoð­un­ar­fé­laga frá 1. febr­úar 2014 en það fer að öðru leyti með verk­efni sem sýslu­manni eru falin í lögum um skráð trú­fé­lög og lífs­skoð­un­ar­fé­lög.

Sam­kvæmt lög­unum ber trú- eða lífs­skoð­un­ar­fé­lagi sem óskar skrán­ingar að senda sýslu­manni lög félags­ins og allar aðrar reglur sem kunna að gilda um ráð­stöfun fjár­muna félags­ins. Í lög­unum er fjallað um eft­ir­lit með skráðum trú­fé­lögum og lífs­skoð­un­ar­fé­lög­um. Sam­kvæmt þeim skulu félögin fyrir lok mars­mán­aðar ár hvert senda sýslu­manni skýrslu um starf­semi sína á næst­liðnu ári og jafn­framt gera grein fyrir öllum breyt­ingum sem orðið hafa á þeim atriðum sem ber að veita upp­lýs­ingar um þegar sótt er um skrán­ingu. Sér­stak­lega er tekið fram að gera skuli grein fyrir því hvernig ráð­stöfun fjár­muna hefur verið hátt­að. 

Í svar­inu segir að í fram­kvæmd hafi þetta eft­ir­lit farið fram með þeim hætti að á vef sýslu­manna sé að finna eyðu­blað þar sem fylla ber út ein­faldar upp­lýs­ingar um fjár­reiður síð­asta árs. Ekki sé skylt að skila upp­lýs­ing­unum á þessu eyðu­blaði en skylt sé að veita upp­lýs­ing­arn­ar. 

„Sam­kvæmt upp­lýs­ingum frá sýslu­manni eru félög þau sem um ræðir afar ólík hvað varðar fjölda félaga, starf­semi og umfang. Stærri félögin hafi sum hver skilað inn árs­reikn­ingum árit­uðum af end­ur­skoð­anda á meðan þau minni skili inn lág­marks­upp­lýs­ing­um. Gögnin eru yfir­farin og ef veru­legar breyt­ingar verða á milli ára eða ef ein­hverjir liðir þarfn­ast nán­ari skýr­ingar er félög­unum send fyr­ir­spurn. Næsta fátítt er að sögn sýslu­manns að reikn­ingar skýri sig ekki að mestu sjálfir,“ segir í svar­in­u. 

Dró úr skýrslu­skilum 2016 til 2018

Jafn­framt spurði þing­maður VG hversu tíð sein skil og van­skil hefðu verið af hálfu trú- og lífs­skoð­un­ar­fé­laga á skýrslum um starf­semi á ára­bil­inu 2013 til 2018.

Kol­brún greinir frá því að þegar sýslu­mað­ur­inn á Norð­ur­landi eystra hafi tekið við skrán­ingu og eft­ir­liti með skráðum trú­fé­lögum og lífs­skoð­un­ar­fé­lög­um, þann 1. febr­úar árið 2014, hafi öllum skráðum félögum verið sent eyðu­blað til útfyll­ingar á árunum 2014 og 2015 og þau minnt á skyldu þeirra til að skila fyrr­greindum upp­lýs­ing­um, auk þess sem gengið hafi verið nokkuð eftir því að upp­lýs­ing­arnar bær­ust.

„Leiddi það til þess að skil á skýrslum voru nær 100 pró­sent. Á árunum 2016 til 2018 var félög­unum ekki sent bréf til að minna á skil á skýrslum og dró þá tölu­vert úr skýrslu­skil­um. Ef félag sendir ekki skýrslu og óskar ekki eftir rök­studdum fresti til að skila er gengið eftir því að það sé gert. Alla jafna er skýrslum skilað eftir að áminn­ing berst. Í mörgum til­vikum verða þó veru­legar tafir á því að skýrslum sé skilað þar sem árs­upp­gjör eru oft á tíðum ekki til­búin fyrr en síðla árs, en senda skal sýslu­manni skýrslu fyrir lok mars­mán­aðar ár hvert,“ segir í svari ráð­herra.

Kemur til álita að gera rík­ari kröfur um skil á skýrslum og herða við­ur­lög

Þegar Kol­brún var spurð hvort rétt væri að herða við­ur­lög við því að trú- og lífs­skoð­un­ar­fé­lög skili ekki eða van­ræki að skila skýrslu um starf­semi á til­settum tíma þá svar­aði hún að sam­kvæmt lögum um skráð trú- og lífs­skoð­un­ar­fé­lög skuli sýslu­maður veita skráðu félagi, sem ekki upp­fyllir lengur skil­yrði fyrir skrán­ingu félags eða van­rækir skyldur sínar sam­kvæmt lög­um, skrif­lega við­vörum og setja því frest til að bæta úr því sem áfátt sé. Ef ekki væri bætt úr því innan til­tek­ins frests gæti sýslu­maður ákveðið að fella skrán­ingu félags úr gildi, en áður en það væri gert skuli gefa stjórn félags kost á að tjá sig um mál­ið. Önnur úrræði hefði sýslu­maður ekki.

„Þar sem skrán­ing trú­fé­lags eða lífs­skoð­un­ar­fé­lags hefur í för með sér til­tekin lög­bundin rétt­indi og skyldur fyrir slík félög, þar á meðal rétt til hlut­deildar í álögðum tekju­skatti í formi sókn­ar­gjalda, telur ráð­herra koma til álita að gera rík­ari kröfur um skil á skýrslum og herða við­ur­lög sé þeirri skyldu ekki sinnt,“ segir í svar­inu.

Samvinna er möguleg - Kjarasamningar sköpuðu farveg fyrir traust
Nefndarmaður í peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands segir að nú sé tilefni til þess að bregðast við breyttri stöðu, með viðspyrnu sem er eins og teiknuð upp úr kennslubók.
Kjarninn 26. maí 2019
Karolina Fund: Breiðdalsbiti – Matvælaþróun úr afurðum svæðisins
Guðný Harðardóttir er sauðfjárbóndi í húð og hár sem vill koma afurðum sínum og öðrum afurðum úr Breiðdalnum á þann stall sem þær eiga heima á.
Kjarninn 26. maí 2019
Búin að finna kjallara undir botninum á siðferði í íslenskri pólitík
Þingflokksformaður Pírata segir að munurinn á ofteknum akstursgreiðslumálum þingmanna í Noregi og á Ísland sé að þar sem málið rannsakað og pólitísk ábyrgð tekin. Hér sé málið ekki rannsakað og pólitísk ábyrgð sé engin.
Kjarninn 26. maí 2019
Bára Huld Beck
Í frelsi felst ábyrgð – og í orðum einnig
Kjarninn 26. maí 2019
Segir að Björk hafi skorið upp herör á óupplýstan hátt gegn Magma
Rekstrarhagnaður HS Orku jókst um tæpan milljarð króna í fyrra. Ross Beaty mun líkast til yfirgefa félagið fljótlega og í síðasta ávarpi hans í ársskýrslu fer hann yfir hæðir og lægðir.
Kjarninn 26. maí 2019
Lars Løkke Rasmussen forsætisráðherra Danmerkur og Mette Frederiksen leiðtogi jafnaðarmanna.
Óvissa í dönskum stjórnmálum
Þingkosningar verða í Danmörku eftir tíu daga, skoðanakannanir benda til stjórnarskipta. Málefni innflytjenda og flóttafólks hafa mjög sett svip sinn á kosningabaráttuna, kosningar til Evrópuþings fá litla athygli.
Kjarninn 26. maí 2019
Vonast eftir frjálslyndri ríkisstjórn eftir næstu kosningar
Þórhildur Sunna Ævarsdóttir segir að núverandi ríkisstjórn sé síðasta vígi gamla flokkakerfisins. Skýrustu víglínurnar á Alþingi í dag séu á milli frjálslyndis og íhaldssemi.
Kjarninn 25. maí 2019
Metani breytt í koltvíoxíð
Hvatinn fjallar um líkan af nokkurs konar metanbindandi loftræstingu sem vísindahópur við Stanford University hefur gert til þess að koma í veg fyrir að metan fari beint út í andrúmsloftið.
Kjarninn 25. maí 2019
Meira úr sama flokkiInnlent