Hvaða lausafjárskortur?

Dr. Ólafur Margeirsson skrifar um lausafjárstöðu bankanna í Vísbendingu.

Ólafur Margeirsson
Ólafur Margeirsson
Auglýsing

„Það hefur borið nokkuð á umræðu um lausa­fjár­stöðu bank­anna. Í þess­ari umræðu er ýjað að því að lausa­fjár­staða bank­anna hindri þá frá því að geta búið til þau lán – og þar með pen­inga – sem þeir ann­ars gætu búið til og er vitnað til, að því er virð­ist, óút­kom­innar skýrslu Lands­bank­ans þar sem seg­ir: „Reglur um lausafé eru nú að okkar mati orðnar meira hamlandi fyrir lána­vöxt og arð­greiðslur en eig­in­fjár­kröf­ur.““ Þetta skrifar Dr. Ólafur Mar­geirs­son, doktor í hag­fræði, í nýjasta tölu­blaði Vís­bend­ing­ar.

Hann segir að hér sé rétt að staldra við. Í fyrsta lagi þurfi bankar ekki lausafé til þess að búa til lán. Því ætti lausafé ekki að vera tak­mark­andi þáttur við myndun láns­ins sjálfs. Í öðru lagi sýni opin­berar skýrslur að nægt lausafé sé innan bank­anna. Og í þriðja lagi séu engin merki sýni­leg á mark­aði sem sýna að nokkur laus­fjár­skortur sé til stað­ar.

Auglýsing

Útlána­myndun banka er ekki háð lausa­fjár­stöðu þeirra

Ólafur telur það vera algengan mis­skiln­ing að bankar séu milli­göngu­að­ilar milli þeirra sem spara og þeirra sem taka lán. Eng­inn banki sé háður því að nokkur maður leggi sparnað sinn inn í þann banka í formi inn­láns þegar kemur að útlána­á­kvörð­unum bank­ans. Helstu seðla­bankar heims­ins hafi stað­fest þetta sem og Alþjóða­greiðslu­bank­inn í Sviss.

„Þegar banki veitir lán skrifar hann niður á sinn efna­hags­reikn­ing að hann skuldi lán­tak­anum and­virði láns­ins. Á sama tíma er ritað niður að lán­tak­inn skuldi bank­anum and­virði láns­ins. Skuld bank­ans til lán­tak­ans er inn­lán lán­tak­ans í bank­anum sem bank­inn leyfir lán­tak­anum að nota til að greiða fyrir vörur og þjón­ustu, þökk sé aðild bank­ans að greiðslu­kerfi lands­ins sem Seðla­banki Íslands rekur og gert er upp með inni­stæðum banka hjá Seðla­bank­anum sjálf­um,“ skrifar Ólaf­ur.

Hann segir að laus­fjár­kröfur séu venju­lega upp­fylltar með téðum inni­stæðum banka hjá Seðla­bank­an­um. Þessar inni­stæður séu aldrei lán­aðar út til almennra lán­taka, enda sé það bók­staf­lega ekki hægt, heldur séu þær not­aðar til þess að tryggja skil­virkni greiðslu­kerf­is­ins og getu bank­anna sjálfra til þess að standa að baki sínum eigin skuld­bind­ingum í íslenskri krónu. Um þetta snú­ist lausa­fjár­kröfur Seðla­bank­ans.

„Eftir að banki hefur búið til útlán og inn­lán við sína útlána­starf­semi getur það komið upp að hann þurfi á auknum inni­stæðum hjá Seðla­bank­anum að halda til að upp­fylla lausa­fjár­kröfur Seðla­bank­ans. Hann hefur þrjár leiðir til þess.

Fyrst getur hann reynt að fá almenn­ing til að selja sér lausa­fé, þ.e. „leggja fé inn í bank­ann“, sem bank­inn kaupir með því að skrifa niður á sinn efna­hags­reikn­ing að hann skuldi inn­lána­eig­and­anum and­virði inn­láns­ins. Þetta er ódýrasta leið­in, enda eru inn­lán oft með 0% vexti, og hluti af full­kom­lega eðli­legri sam­keppni milli banka,“ skrifar hann.

Seðlabanki Íslands Mynd: Birgir Þór

Ólafur segir enn fremur að næstó­dýrasta leiðin sþe að fá lánuð inn­lán ann­arra banka hjá Seðla­banka Íslands á því sem er kallað milli­banka­mark­að­ur. Sé mikil lausa­fjár­þurrð geti það skeð að verð­lagn­ing, þ.e. vext­ir, á milli­banka­mark­aði hækki mjög m.v. stýri­vexti. Þá sé mikil velta á milli­banka­mark­aði merki um lausa­fjár­þurrð.

Dýr­ast sé að fá lánað hjá Seðla­banka Íslands en þegar Seðla­banki Íslands lánar banka sé það gert á nákvæm­lega sama hátt og þegar banki lánar almennum lán­taka: Ritað er niður á efna­hags­reikn­ing Seðla­bank­ans að hann skuldi bank­anum and­virði láns­ins í formi inn­láns hjá Seðla­bank­anum meðan Seðla­bank­inn eign­ast skuld bank­ans við Seðla­bank­ann.

Ólafur bendir á að það góða sé að hægt er að sjá það í opin­berum gögnum hvort bank­arnir hafi þörf á þess­ari fjár­mögn­un.

Hægt er að ger­­­­ast áskrif­andi að Vís­bend­ingu hér, en vitnað er til hluta grein­­­­ar­innar hér að ofan, sem kemur til áskrif­enda á föst­u­­­­dög­­­um.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ef eftirspurn verður fyrir hendi er mögulegt að Icelandair bjóði ferðir til Kanarí og Tenerife í sumar.
Kannski flogið til Kanarí í sumar
Icelandair vonast til þess að geta hafið daglegt flug til lykiláfangastaða eftir að landamæri Íslands verða opnuð um miðjan júní. Þá reiknar félagið með að geta boðið flugferðir til Kanarí, Tenerife og annarra áfangastaða á Spáni í sumar.
Kjarninn 27. maí 2020
Um þessar mundir eru fáir á ferli við Brandenborgarhliðið.
Evrópa opnar á ný
Frá og með 15. júní mun stór hluti íbúa Evrópu geta ferðast til annarra landa álfunar. Útgöngubann í Bretlandi líður senn undir lok. Danir í fjarsambandi geta hitt ástvini á ný.
Kjarninn 26. maí 2020
Indriði H. Þorláksson
Veirumolar – Súkkulaði fyrir sykurfíkla
Kjarninn 26. maí 2020
Ferðaþjónustufyrirtæki þurfa að vera búin undir smit meðal viðskiptavina
Öll ferðaþjónustufyrirtæki verða að vera undir það búin að takast á við smit meðal viðskiptavina sinna og þess verður að krefjast að allir aðilar geri viðbragðsáætlanir. Þetta kemur fram í skýrslu um framkvæmd skimunar meðal erlendra ferðamanna.
Kjarninn 26. maí 2020
Þuríður Lilja Rósenbergsdóttir
Velferðarkennsla og jákvæð sálfræði, af hverju?
Kjarninn 26. maí 2020
Sjúkrastofnanir telja „verulega áhættu“ felast í opnun landsins fyrir ferðamennsku
Bæði Landspítali og Sjúkrahúsið á Akureyri telja áhættu felast í opnun landsins með skimunum. Farsóttarnefnd Landspítala telur skimun einkennalausra ferðamanna takmarkað úrræði og að líklegra en ekki sé að einhverjir komi hingað smitaðir.
Kjarninn 26. maí 2020
Bæta þarf aðstöðu sýkla- og veirufræðideildar Landspítalans, alveg óháð skimun á ferðamönnum.
Veirufræðideildin getur aðeins unnið 500 sýni á dag
Í skýrslu verkefnisstjórnar um undirbúning framkvæmdar vegna sýnatöku og greiningar á COVID-19 meðal farþega sem koma til landsins kemur fram að verkefnið sé framkvæmanlegt en að leysa þurfi úr mörgum verkþáttum áður en hægt verður að hefjast handa.
Kjarninn 26. maí 2020
Fjármálastefna, fjármálaáætlun og fjármálafrumvarp lögð fram samhliða í haust
Viðræður standa yfir milli stjórnar og stjórnarandstöðu hvernig haga skuli þingstörfum á næstunni. Ríkisstjórnin hefur samþykkt frumvarp fjármála- og efnahagsráðherra um breytingar á lögum um opinber fjármál.
Kjarninn 26. maí 2020
Meira úr sama flokkiInnlent