Katrín: Þeir sem afneita loftslagsbreytingum fá nú meira rými

Forsætisráðherra Íslands hélt ræðu við setningu Norðurlandaráðsþings sem nú stendur yfir í Stokkhólmi í Svíþjóð. Þema umræðunnar hjá norrænu ráðherrunum var: Hvernig getur norræna samfélagslíkanið þróað og stuðlað að sjálfbærum umskiptum?

Katrín Jakobsdóttir
Katrín Jakobsdóttir
Auglýsing

„Það er ekki síst vegna bar­áttu gras­rót­ar­hreyf­inga, ung­menn­anna sem hafa staðið vakt­ina í lofts­lags­verk­föll­um, umhverf­is­vernd­ar­sam­taka og vís­inda­manna, að lofts­lags­málin eru orðin hluti af meg­in­straumi stjórn­mál­anna. Sá árangur sýnir okkur að lýð­ræð­is­leg umræða skilar árangri.“ Þetta sagði Katrín Jak­obs­dóttir for­sæt­is­ráð­herra við setn­ingu Norð­ur­landa­ráðs­þings í þing­húsi Sví­þjóðar í Stokk­hólmi í dag.

Á sama tíma hefðu þeir sem afneita lofts­lags­breyt­ingum líka fengið meira rými í umræð­unni. Slíkt væri eðli lýð­ræð­is­ins – and­stæð sjón­ar­mið tækjust á. Það lægi enn meiri ábyrgð á herðar þeirra stjórn­mála­manna sem vildu fylgja vís­indum og byggja ákvarð­anir á rann­sóknum og gögn­um. Þó að þar ljósti oft saman ólíkum skoð­unum þá fengjust bestu nið­ur­stöð­urnar með lýð­ræð­is­legum hætti „vegna þess að það er besta stjórn­ar­form sem við eig­um.“

Neyslu­venjur verða að breyt­ast

Norð­ur­landa­ráðs­þingið er haldið í 71. skiptið og mun standa til 31. októ­ber næst­kom­andi. Þá safn­ast stjórn­mála­fólk frá öllum Norð­ur­lönd­unum sam­an. Lofts­lags­mál, sjálf­bærni og þátt­taka ungs fólks er meðal ann­ars á dag­skrá. 87 þing­menn Norð­ur­landa­ráðs koma sam­an, sem og fjöl­margir ráð­herr­ar, þar á meðal for­sæt­is­ráð­herr­arn­ir.

Auglýsing

Nor­rænu for­sæt­is­ráð­herr­arnir lögðu allir mikla áherslu á lofts­lags­mál í máli sínu. Meðal ann­ars var bent á að mik­il­vægt væri að berj­ast fyrir hreinum sjó, að stjórn­mála­menn yrðu að taka hug­rakkar ákvarð­anir og að lofts­lags­mál væru flókið verk­efni. Neyslu­venjur yrðu að breyt­ast en það yrði þó ekki ein­falt.

„Þurfum að þora meira lýð­ræði“

Katrín byrj­aði á því að þakka þing­inu fyrir að setja á dag­skrá spurn­ing­una um hlut­verk gras­rót­ar­hreyf­inga, stjórn­mála­flokka og frjálsra félaga­sam­taka í bar­átt­unni gegn lofts­lags­breyt­ingum – hvernig þau tækjust á við mik­il­væg­asta verk­efni sam­tím­ans, lofts­lags­vána með leik­reglum lýð­ræð­is­ins.

Hún vís­aði í orð Willy Brandt sem sagði á sínum tíma að við þyrftum að „þora meira lýð­ræð­i.“ Þar hefði hann ekki síst átt við sam­tal stjórn­valda við frjáls félaga­sam­tök og hags­muna­hópa. Lýð­ræði fælist líka í því að hlusta og setja sig inn í sjón­ar­mið þeirra sem séu manni ósam­mála.

Aðgerðir gegn lofts­lags­vánni verða að vera rétt­látar

„Vest­ræn sam­fé­lög standa frammi fyrir grund­vall­ar­um­breyt­ingu. Til að ná henni fram þarf að breyta efna­hags­legum og sam­fé­lags­legum stjórn­tækj­um. Það þarf að skapa hvata og breyta skatt­lagn­ingu þannig að hún þjóni mark­miðum í lofts­lags­mál­um. Það þarf að tryggja að líf­eyr­is­sjóðir og sjóðir hins opin­bera fjár­festi í grænum skulda­bréf­um. Það þarf að vinna gegn sóun með þeim stjórn­tækjum sem við eigum og tryggja að hag­kerfið ýti undir eðli­lega hringrás.

Á sama tíma þurfa aðgerðir okkar gegn lofts­lags­vánni að vera rétt­lát­ar. Við þurfum að huga að vel­sæld fólks­ins á sama tíma og við drögum úr los­un. Góðu frétt­irnar eru að þetta tvennt fer sam­an,“ sagði Katrín.

Hún sagði enn fremur að ákvörðun íslenskra stjórn­valda um að lengja fæð­ing­ar­or­lof og auka þannig lífs­gæði barna­fólks myndi vafa­lítið draga úr skutli bæjar­enda á milli sem drægi úr losun og yki dýr­mætan sam­veru­tíma. Það sama mætti segja um ákvörðun stjórn­valda um að lækka álögur á raf­hjól. Ákvörðun sem gæti dregið úr losun og bætt loft­gæði og einnig bætt heilsu þeirra sem velja þennan ferða­máta.

Norðurlandaráðsþing 2019 í Svíþjóð Mynd: Bára Huld Beck

Þurfa að sýna þetta í verki

„Fjár­fest­ing í mennt­un, rann­sóknum og nýsköpun hjálpar okkur að finna nýjar leiðir til að takast á við lofts­lags­vá­na, draga úr losun og auka við­náms­þrótt sam­fé­lag­anna til að takast á við óum­flýj­an­legar breyt­ing­ar. Um leið eflum við sam­keppn­is­hæfni okk­ar.

Stjórn­mála­flokkar og stjórn­mála­menn þurfa að sýna í verki að við erum reiðu­búin að takast á við áskor­un­ina um sjálf­bært sam­fé­lag. Við þurfum að vera reiðu­búin að taka djarfar ákvarð­anir sem þjóna almanna­hags­munum og þjóna fram­tíð­inni. En þessar ákvarð­anir þurfa að vera teknar með lýð­ræð­is­legum hætti svo við stöndum öll saman að þess­ari umbreyt­ing­u,“ sagði ráð­herr­ann.

Um leið þyrftu stjórn­málin að vera með­vituð um að ábyrgðin á lofts­lags­að­gerðum verði ekki ein­göngu lögð á herðar ein­stak­ling­anna.

Tutt­ugu jarð­efna­elds­neyt­is­fram­leið­endur bæru sam­an­lagða ábyrgð á rúm­lega þriðj­ungi alls útblást­urs í heim­in­um. Tólf þeirra væru í rík­i­s­eigu. Stór­fyr­ir­tækin yrðu að axla ábyrgð á sínum hlut í losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda.

Hún sagði jafn­framt að stjórn­mála­menn og stjórn­mála­flokkar þyrftu að tryggja að stór­fyr­ir­tækin öxl­uðu þá ábyrgð sem þau bera – rétt eins og stjórn­völd þyrftu að axla sína ábyrgð. Þá væri hægt að tala um ábyrgð almenn­ings.

Fram­tíðin kallar á okkur að gera betur

„Ís­land hefur í ár gegnt for­mennsku í Nor­rænu ráð­herra­nefnd­inni. Það hefur verið heiður og ánægja að stýra skút­unni um stund.

Ísland er minnst af þeim stóru en við erum líka stærst af þeim litlu. Þannig höfum við á for­mennsku­ár­inu lagt okkur fram um að efla enn frekar sam­vinn­una við Álandseyj­ar, Fær­eyjar og Græn­land, og ég held að það hafi tek­ist ágæt­lega.

Í sumar ákváðum við að setja Nor­rænu ráð­herra­nefnd­inni nýja fram­tíð­ar­sýn; sum Norð­ur­löndin sem sjálf­bærasta og sam­þættasta svæði í heimi árið 2030.

Norð­ur­löndin hafa sýnt að þau geta með sam­vinnu náð miklu meiri árangri en sitt í hvoru lagi. Nú kalla lofts­lags­málin á okk­ur. Fram­tíðin kallar á okkur að gera bet­ur. Að þora. Ég hlakka til umræð­unnar hér á eft­ir,“ sagði hún að lok­um.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Búið er að sótthreinsa snertifleti í verslun Hagkaups í Garðabæ, samkvæmt tilkynningu fyrirtækisins.
Starfsmaður Hagkaups í Garðabæ greindist með smit í gærkvöldi
Hagkaup segja frá því að starfsmaður sinn hafi greinst með COVID-19 í gærkvöldi. Almannavarnir svara því ekki hvort sá einstaklingur var sá eini sem greindist jákvæður fyrir veirunni í gær eða ekki.
Kjarninn 9. mars 2021
Air Iceland Connect heyrir brátt sögunni til
Unnendur íslenskrar tungu hváðu þegar heiti Flugfélags Íslands var breytt í Air Iceland Connect vorið 2017. Síðar í mánuðinum verður innanlandsflug félagsins samþætt við vörumerki Icelandair og vörumerkið Air Iceland Connect lagt niður.
Kjarninn 9. mars 2021
Haukur Arnþórsson
Hvaða erindi á Sósíalistaflokkurinn?
Kjarninn 9. mars 2021
Fjölgun íbúða hefur ekki haldist í við fjölgun fullorðinna hér á landi síðustu árin.
Færri íbúðir á hvern fullorðinn einstakling
Íbúðum á hvern fullorðinn einstakling hefur fækkað stöðugt á síðustu 14 árum. Nú eru þær 8 prósent færri en þær voru árið 2007.
Kjarninn 9. mars 2021
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Ekki talin þörf á að skima tónleikagesti aftur síðar í vikunni
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir segir að það sé ekki alveg öruggt, en þó mjög líklegt, að ef einhver tónleikagestur hafi smitast í Hörpu á föstudag myndi smitið finnast í skimun í dag. Ekki er talin þörf á tvöfaldri skimun hópsins.
Kjarninn 8. mars 2021
Færeyska Kringvarpið birtir annað kvöld heimildaþátt sem ber nafnið Teir ómettiligu og fjallar m.a. um hvernig rannsókn á meintum brotum Samherjasamstæðunnar í Namibíu teygir sig til Færeyja.
Íslenskir rannsakendur hafa aflað upplýsinga um þrjú félög tengd Samherja í Færeyjum
Færeyski skatturinn staðfestir við Kringvarpið að íslenskir rannsóknaraðilar hafi óskað eftir liðsinni vegna rannsóknar á Samherjaskjölunum. Félögin sem íslensk yfirvöld spurðust fyrir um eru öll í slitameðferð.
Kjarninn 8. mars 2021
Ólafur Arnalds
Ljósglæta í þokumóðu sauðfjárstyrkja
Kjarninn 8. mars 2021
Taka þurfi af vafa um nýtingarrétt á náttúruauðlindum í stjórnarskrárfrumvarpi
Að mati ASÍ þarf að gera breytingar á frumvarpi um stjórnarskrárbreytingar til þess að taka af allan vafa um nýtingarrétt auðlinda náttúru Íslands. Sambandið sér hvorki ástæðu til að stytta kjörtímabil forseta né takmarka embættistíma.
Kjarninn 8. mars 2021
Meira úr sama flokkiInnlent