„Algeggjuð“ hugmynd um sameiningu banka

Í Vísbendingu, sem kom til áskrifenda á föstudaginn, er fjallað um þá hugmynd að sameina tvo af kerfislægt mikilvægu bönkum landsins.

Gylfi Magnússon
Auglýsing

Hug­myndin um að sam­eina tvo af kerf­is­lægt mik­il­vægu bönkum lands­ins - sem eru Íslands­banki, Arion banki og Lands­bank­inn - er í raun „al­geggj­uð“ út frá sam­keppn­is­sjón­ar­mið­u­m. 

Hið nýja banka­kerfi, sem end­ur­reist hefur verið á grunni inn­lendra eigna hinna föllnu banka, gefur enn síður til­efni til að fall­ast á sam­ein­ingar stærstu fyr­ir­tækj­anna á mark­aðnum heldur en það gerði fyrir 20 árum.

Þetta er meðal þess sem kemur fram í grein Gylfa Magn­ús­son­ar, dós­ents og fyrr­ver­andi við­skipta­ráð­herra, í Vís­bend­ingu, sem kom til áskrif­enda síð­ast­lið­inn föstu­dag.

Auglýsing

Í grein­inni segir meðal ann­ars:

„Í áliti sam­keppn­is­ráðs um sam­run­ann sem var fyr­ir­hug­aður fyrir um 20 árum er ítar­legur rök­stuðn­ingur og ýmsar tölur um mark­aðs­hlut­deildir á íslenskum fjár­mála­mark­aði á þeim tíma. M.a. eru reikn­aðar út Herf­inda­hl-Hirschman vísi­töl­ur, HHI,  um sam­þjöppun á ýmsum und­ir­mörk­uðum út frá stöð­unni í lok árs 1999 (HHI vísi­tala er summa mark­aðs­hlut­deilda ein­stakra fyr­ir­tækja í öðru veldi, marg­földuð með 10.000). Vísi­töl­urnar voru í flestum til­fellum rétt um 2.000 stig í lok árs 1999 en hefðu hækkað í ríf­lega 3.000 stig með sam­runa Lands­banka og Bún­að­ar­banka, þ.e. hækkað um meira en 1.000 stig. Helsta und­an­tekn­ingin var fast­eigna­lána­mark­aður þar sem Íbúða­lána­sjóður var þá með mjög mikla mark­aðs­hlut­deild en bank­arnir litla. 

Í öllum nágranna­löndum okkar hefðu sam­keppn­is­yf­ir­völd lagst gegn sam­runa fyr­ir­tækja við þessar aðstæð­ur. Það gerði hið íslenska sam­keppn­is­ráð vita­skuld og ekk­ert varð úr sam­run­an­um. Engin sér­stök rök voru færð fyrir sam­run­anum önnur en kostn­að­ar­hag­ræði, sem fyr­ir­hug­aðir sam­runa­að­ilar mátu þá sem árlegan sparnað upp á 1.050 m.kr. Það sam­svarar um 2,5 ma.kr. nú.

Eftir mikla rús­sí­ban­areið hefur íslenskt fjár­mála­kerfi vita­skuld breyst all­nokkuð frá alda­mótum en rökin fyrir að leyfa sam­runa stórra banka eru miklu veik­ari nú en þá. Sér­stak­lega munar um að í stað þess að hafa fjóra aðila á mark­að­in­um, þrjá þeirra nokkurn veg­inn jafn­stóra, ef við teljum spari­sjóð­ina sem einn aðila, og Lands­bank­ann aðeins stærri þá eru þeir nú orðnir þrír, tveir jafn­stórir og Lands­bank­inn sem fyrr aðeins stærri. Miðað við stærð efna­hags­reikn­ings voru stóru bank­arnir þrír með 97,0% banka­kerf­is­ins í lok síð­asta árs og aðrir aðilar miklu minni, Kvika með 2,3% og fjórir spari­sjóðir saman með 0,7%.“

Þá segir enn fremur að horfa þurfi með öðrum augum á stöðu mála, en ein­ungis út frá stærð­ar­hag­kvæmni og sam­an­burði við erlenda banka. 

„Þrátt fyrir að hug­myndin um sam­runa tveggja af stóru bönk­unum sé því létt­geggj­uð, raunar algeggj­uð, er samt gaman að velta fyrir sér rök­un­um. Þau eru í grund­vall­ar­at­riðum stærð­ar­hag­kvæmni í banka­rekstri, þ.e. að bank­arnir séu of litlar ein­ing­ar. 

Ef við berum íslensku bank­ana þrjá hins vegar saman við banka í Banda­ríkj­unum þá sést að þetta er fjarri lagi. Í Banda­ríkj­unum eru skv. síð­ustu taln­ingu 1.835 bankar með eignir umfram 300 millj­ónir dala, svo eru fjöl­margir smærri en alls eru nú um 4.700 bankar í Banda­ríkj­un­um. Með­al­bank­inn í Banda­ríkj­unum á þessum lista 1.835 banka er minni en sá minnsti af þeim íslensku, með eignir upp á 8,9 millj­arða dala, meðan þeir íslensku eru með eignir á bil­inu 10,0 til 11,7 millj­arðar dala. Raunar væru allir íslensku bank­arnir nálægt því að kom­ast inn á topp 100 skv. stærð í Banda­ríkj­un­um, væru í 111. til 120. sæti. M.ö.o. eru um 4.600 banda­rískir bankar minni en sá minnsti af þessum þremur íslensku. 

Til umræðu hefur meðal annars komið að sameina Íslandsbanka og Arion banka, en fjallað hefur verið nokkuð um þá hugmynd á síðum Morgunblaðsins að undanförnu.

Íslensku bank­arnir eru því alls ekki litlir í alþjóð­legum sam­an­burði, þótt þeir séu auð­vitað litlir miðað við stærstu banka heims. T.d. er stærsti banda­ríski bank­inn, JP Morgan, nær 200 sinnum stærri en sá stærsti hér, Lands­bank­inn. 

Það verður reyndar að hafa ýmsa fyr­ir­vara við svona sam­an­burð, m.a. mis­mun­andi upp­gjörs­staðla, en það breytir því ekki að það er ekki hægt að nota þau rök fyrir sam­ein­ingu tveggja af stóru íslensku bönk­unum að þeir séu óþægi­lega litlir, a.m.k. ekki í sam­an­burði við banda­ríska banka. Kvika og þó sér­stak­lega spari­sjóð­irnir fjórir eru hins vegar frekar litlar ein­ing­ar. Sú stærð getur þó dugað til að standa undir sér­hæfðri þjón­ustu en ekki alhliða bönk­um. Þannig bjóða spari­sjóð­irnir fyrst og fremst ein­stak­lingum og smærri fyr­ir­tækjum þjón­ustu á til­teknum land­svæðum í stað þess að bjóða alhliða þjón­ustu um allt land.“

Hægt er að ger­ast áskrif­andi að Vís­bend­ingu hér.

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ragnheiður sat hjá þegar útvarpsstjóri var ráðinn
Ragnheiður Ríkharðsdóttir á sæti í stjórn RÚV en sat hjá í ráðningaferlinu vegna tengsla við fólk sem sóttist eftir starfinu.
Kjarninn 28. janúar 2020
Guðmundur Halldór Björnsson
Samruni eða fjandsamleg yfirtaka – Hvað á sameinað félag að heita?
Kjarninn 28. janúar 2020
Vigdís og Kolbrún gagnrýna ráðningu Stefáns en Dagur óskar RÚV til hamingju
Tveir oddvitar í minnihluta borgarstjórnar segist óttast að ráðning Stefáns Eiríkssonar sem útvarpsstjóra verði til þess að það muni halla á fréttaflutning úr borgarstjórn. Dagur B. Eggertsson gaf Stefáni sín „bestu meðmæli“ og óskar RÚV til hamingju.
Kjarninn 28. janúar 2020
Ingrid Kuhlman
Býður dánaraðstoð heim misnotkun?
Kjarninn 28. janúar 2020
Enginn má undan líta – óviðjafnanleg sögustund í Landnámssetri
Leiklistargagnrýnandi Kjarnans fjallar um Öxina, sögustund í Landnámssetri.
Kjarninn 28. janúar 2020
Stefán Eiríksson nýr útvarpsstjóri RÚV
Stefán Eiríksson, sem hefur undanfarin ár gegnt starfi borgarritara og var þar áður lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu, hefur verið ráðinn útvarpsstjóri RÚV.
Kjarninn 28. janúar 2020
Nýr útvarpsstjóri RÚV kynntur í dag
Stjórn RÚV tók ákvörðun um næsta útvarpsstjóra á fundi í gærkvöldi. Fjórir stóðu eftir í síðustu viku. Nýr útvarpsstjóri verður kynntur á næstu klukkutímum.
Kjarninn 28. janúar 2020
Kristbjörn Árnason
Breytt staða í jafnréttisbaráttunni
Leslistinn 28. janúar 2020
Meira úr sama flokkiInnlent