„Algeggjuð“ hugmynd um sameiningu banka

Í Vísbendingu, sem kom til áskrifenda á föstudaginn, er fjallað um þá hugmynd að sameina tvo af kerfislægt mikilvægu bönkum landsins.

Gylfi Magnússon
Auglýsing

Hug­myndin um að sam­eina tvo af kerf­is­lægt mik­il­vægu bönkum lands­ins - sem eru Íslands­banki, Arion banki og Lands­bank­inn - er í raun „al­geggj­uð“ út frá sam­keppn­is­sjón­ar­mið­u­m. 

Hið nýja banka­kerfi, sem end­ur­reist hefur verið á grunni inn­lendra eigna hinna föllnu banka, gefur enn síður til­efni til að fall­ast á sam­ein­ingar stærstu fyr­ir­tækj­anna á mark­aðnum heldur en það gerði fyrir 20 árum.

Þetta er meðal þess sem kemur fram í grein Gylfa Magn­ús­son­ar, dós­ents og fyrr­ver­andi við­skipta­ráð­herra, í Vís­bend­ingu, sem kom til áskrif­enda síð­ast­lið­inn föstu­dag.

Auglýsing

Í grein­inni segir meðal ann­ars:

„Í áliti sam­keppn­is­ráðs um sam­run­ann sem var fyr­ir­hug­aður fyrir um 20 árum er ítar­legur rök­stuðn­ingur og ýmsar tölur um mark­aðs­hlut­deildir á íslenskum fjár­mála­mark­aði á þeim tíma. M.a. eru reikn­aðar út Herf­inda­hl-Hirschman vísi­töl­ur, HHI,  um sam­þjöppun á ýmsum und­ir­mörk­uðum út frá stöð­unni í lok árs 1999 (HHI vísi­tala er summa mark­aðs­hlut­deilda ein­stakra fyr­ir­tækja í öðru veldi, marg­földuð með 10.000). Vísi­töl­urnar voru í flestum til­fellum rétt um 2.000 stig í lok árs 1999 en hefðu hækkað í ríf­lega 3.000 stig með sam­runa Lands­banka og Bún­að­ar­banka, þ.e. hækkað um meira en 1.000 stig. Helsta und­an­tekn­ingin var fast­eigna­lána­mark­aður þar sem Íbúða­lána­sjóður var þá með mjög mikla mark­aðs­hlut­deild en bank­arnir litla. 

Í öllum nágranna­löndum okkar hefðu sam­keppn­is­yf­ir­völd lagst gegn sam­runa fyr­ir­tækja við þessar aðstæð­ur. Það gerði hið íslenska sam­keppn­is­ráð vita­skuld og ekk­ert varð úr sam­run­an­um. Engin sér­stök rök voru færð fyrir sam­run­anum önnur en kostn­að­ar­hag­ræði, sem fyr­ir­hug­aðir sam­runa­að­ilar mátu þá sem árlegan sparnað upp á 1.050 m.kr. Það sam­svarar um 2,5 ma.kr. nú.

Eftir mikla rús­sí­ban­areið hefur íslenskt fjár­mála­kerfi vita­skuld breyst all­nokkuð frá alda­mótum en rökin fyrir að leyfa sam­runa stórra banka eru miklu veik­ari nú en þá. Sér­stak­lega munar um að í stað þess að hafa fjóra aðila á mark­að­in­um, þrjá þeirra nokkurn veg­inn jafn­stóra, ef við teljum spari­sjóð­ina sem einn aðila, og Lands­bank­ann aðeins stærri þá eru þeir nú orðnir þrír, tveir jafn­stórir og Lands­bank­inn sem fyrr aðeins stærri. Miðað við stærð efna­hags­reikn­ings voru stóru bank­arnir þrír með 97,0% banka­kerf­is­ins í lok síð­asta árs og aðrir aðilar miklu minni, Kvika með 2,3% og fjórir spari­sjóðir saman með 0,7%.“

Þá segir enn fremur að horfa þurfi með öðrum augum á stöðu mála, en ein­ungis út frá stærð­ar­hag­kvæmni og sam­an­burði við erlenda banka. 

„Þrátt fyrir að hug­myndin um sam­runa tveggja af stóru bönk­unum sé því létt­geggj­uð, raunar algeggj­uð, er samt gaman að velta fyrir sér rök­un­um. Þau eru í grund­vall­ar­at­riðum stærð­ar­hag­kvæmni í banka­rekstri, þ.e. að bank­arnir séu of litlar ein­ing­ar. 

Ef við berum íslensku bank­ana þrjá hins vegar saman við banka í Banda­ríkj­unum þá sést að þetta er fjarri lagi. Í Banda­ríkj­unum eru skv. síð­ustu taln­ingu 1.835 bankar með eignir umfram 300 millj­ónir dala, svo eru fjöl­margir smærri en alls eru nú um 4.700 bankar í Banda­ríkj­un­um. Með­al­bank­inn í Banda­ríkj­unum á þessum lista 1.835 banka er minni en sá minnsti af þeim íslensku, með eignir upp á 8,9 millj­arða dala, meðan þeir íslensku eru með eignir á bil­inu 10,0 til 11,7 millj­arðar dala. Raunar væru allir íslensku bank­arnir nálægt því að kom­ast inn á topp 100 skv. stærð í Banda­ríkj­un­um, væru í 111. til 120. sæti. M.ö.o. eru um 4.600 banda­rískir bankar minni en sá minnsti af þessum þremur íslensku. 

Til umræðu hefur meðal annars komið að sameina Íslandsbanka og Arion banka, en fjallað hefur verið nokkuð um þá hugmynd á síðum Morgunblaðsins að undanförnu.

Íslensku bank­arnir eru því alls ekki litlir í alþjóð­legum sam­an­burði, þótt þeir séu auð­vitað litlir miðað við stærstu banka heims. T.d. er stærsti banda­ríski bank­inn, JP Morgan, nær 200 sinnum stærri en sá stærsti hér, Lands­bank­inn. 

Það verður reyndar að hafa ýmsa fyr­ir­vara við svona sam­an­burð, m.a. mis­mun­andi upp­gjörs­staðla, en það breytir því ekki að það er ekki hægt að nota þau rök fyrir sam­ein­ingu tveggja af stóru íslensku bönk­unum að þeir séu óþægi­lega litlir, a.m.k. ekki í sam­an­burði við banda­ríska banka. Kvika og þó sér­stak­lega spari­sjóð­irnir fjórir eru hins vegar frekar litlar ein­ing­ar. Sú stærð getur þó dugað til að standa undir sér­hæfðri þjón­ustu en ekki alhliða bönk­um. Þannig bjóða spari­sjóð­irnir fyrst og fremst ein­stak­lingum og smærri fyr­ir­tækjum þjón­ustu á til­teknum land­svæðum í stað þess að bjóða alhliða þjón­ustu um allt land.“

Hægt er að ger­ast áskrif­andi að Vís­bend­ingu hér.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Icelandair Group er efst á lista, enda með meira en eitt og hálft prósent íslenska vinnumarkaðarins í hlutastarfi í mars og apríl.
Fyrirtækin sem fengu mest út úr hlutabótaleiðinni í mars og apríl
Í skýrslu Ríkisendurskoðunar um hlutabótaleiðina má finna niðurbrot á því hversu mikið fé rann frá Vinnumálastofnun til starfsmanna fyrirtækja sem nýttu hlutabótaleiðina í mars og apríl. Kjarninn tók það helsta saman.
Kjarninn 28. maí 2020
Samkeppniseftirlitið sektar Símann um 500 milljónir
Samkvæmt Samkeppniseftirlitinu hefur Síminn brotið gegn skilyrðum í sáttum sem fyrirtækið hefur á undanförnum árum gert við eftirlitið. Það telur að brotin séu alvarleg og sektar Símann vegna þessa um 500 milljónir króna. Síminn ætlar að áfrýja.
Kjarninn 28. maí 2020
Skúli Eggert Þórðarson er ríkisendurskoðandi.
Talin hafa breytt launaseðlum til að ná hærri greiðslum úr ríkissjóði vegna hlutabótaleiðar
Ríkisendurskoðun telur að leiða megi líkum að því að ákveðinn hópur sem nýtti sér hlutabótaleiðina hafi breytt áður uppgefnum launum til hækkunar svo þeir myndu fá hærri greiðslur úr ríkissjóði. Hækkunin í heild nemur 114 milljónum króna.
Kjarninn 28. maí 2020
Oddný G. Harðardóttir vill að uppsagnarstyrkjum verði breytt.
Vill banna þeim sem átt hafa í fjárhagslegum tengslum við skattaskjól að fá uppsagnarstyrk
Oddný G. Harðardóttir hefur lagt fram breytingartillögu við frumvarp um stuðning úr ríkissjóði vegna greiðslu launakostnaðar í uppsagnarfresti. Kallar eftir aðgerðum fyrirtækja í loftslagsmálum, endurgreiðslu styrkja og þaki á laun stjórnenda.
Kjarninn 28. maí 2020
Svört skýrsla um hlutabótaleiðina sýnir grun um misnotkun
Ríkisendurskoðun gagnrýnir framkvæmd hlutabótaleiðarinnar harðlega í skýrslu sem hún hefur unnið. Of margir sem áttu ekki í bráðum rekstrarvanda hafi nýtt sér hana til að sækja fjármuni í ríkissjóð og misbrestur hafi verið á eftirliti.
Kjarninn 28. maí 2020
Smári McCarthy, þingmaður Pírata.
Hægt sé að lesa á milli línanna og sjá hvaða fyrirtæki uppsagnarstyrkir séu hugsaðir fyrir
Þingmaður Pírata telur líklegt að sagan muni dæma frumvarp um að greiða 27 milljarða króna í styrkti til fyrirtækja til að hjálpa þeim að segja upp fólki, sem mistök. Stöðugleika þorra launamanna sé fórnað fyrir hagsmuni nokkurra fyrirtækjaeigenda.
Kjarninn 28. maí 2020
Framhaldsskólinn var styttur úr fjórum árum í þrjú.
Vísbendingar um lægri meðaleinkunn í HÍ eftir styttingu framhaldsskólanáms
Andlegri heilsu nemenda, aðallega stúlkna, hefur hrakað frá því að framhaldsskólanámið var stytt um eitt ár. Sú þróun hófst þó talsvert fyrr en námstímanum var breytt, segir í skýrslu menntamálaráðherra um áhrif styttingarinnar á ýmsa þætti.
Kjarninn 28. maí 2020
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Apple gleraugu á leiðinni
Kjarninn 28. maí 2020
Meira úr sama flokkiInnlent