Samherji: „Við erum bara rétt að byrja“

Starfandi forstjóri Samherja segir við starfsfólk að stjórnendur muni „leiðrétta allar rangfærslur um félagið“. Von er á niðurstöðu á rannsókn sem Samherji hefur ráðið norska lögmannsstofu til að gera í byrjun komandi árs.

Auglýsing
Björgólfur Jóhannsson, tímabundinn forstjóri Samherja, og Þorsteinn Már Baldvinsson, sem steig niður úr forstjórastólnum tímabundið í nóvember.
Björgólfur Jóhannsson, tímabundinn forstjóri Samherja, og Þorsteinn Már Baldvinsson, sem steig niður úr forstjórastólnum tímabundið í nóvember.

Björgólfur Jóhannsson, starfandi forstjóri Samherja, segir í bréfi til starfsmanna fyrirtækisins sem birt er á heimasíðu þess í dag, að hann geti upplýst um að rannsókn norskrar lögmannsstofu, sem Samherji réð til að rannsaka fyrirtækið, miði ágætlega. Vonast sé til að niðurstöður hennar liggi fyrir snemma á komandi ári. Markmið Samherja sé að standa af sér storminn og komast í gegnum hann. 

Í bréfinu segist hann vita að sumir starfsmenn hafi viljað að Samherji myndi svara ásökunum á hendur fyrirtækinu af meiri krafti. „Ekki velkjast í vafa um að við munum leiðrétta allar rangfærslur um félagið. Við erum bara rétt að byrja.“

Björgólfur segir að Samherjamálið svokallaða, sem snýst um meintar mútugreiðslur, peningaþvætti og skattasniðgöngu fyrirtækisins, hafi ekki haft teljandi áhrif á rekstur Samherjasamstæðunnar. Það sé vöxtur í sölu og veiða og vinnsla gangi vel. „Þá hafa samstarfsaðilar okkar hér heima og erlendis staðið með félaginu. Það er baráttuhugur í stjórnendum Samherja á öllum vígstöðum og við erum sannfærð um að framtíð fyrirtækisins sé björt.“

Efast um mútugreiðslur

Fyrir rúmri viku síðan sagði Björgólfur, sem þá var í viðtali við norska við­skipta­blaðið Dagens Næringsliv, að hann efist um „að nokkrar mútu­greiðslur hafi átt sér stað eða að fyr­ir­tækið sé eða hafi verið flækt í nokkuð ólög­mætt.“ 

Þar sagði hann enn fremur að hann telji að Jóhannes Stef­áns­son, sem starf­aði hjá Sam­herja í Namibíu fram á mitt ár 2016 og upp­ljóstr­aði um við­skipta­hætti fyr­ir­tæk­is­ins þar, hafi verið einn að verki þegar kom að greiðslum sem stæð­ust ekki skoð­un. 

Auglýsing
Þegar Björgólfur var spurður um greiðslur til félags skráð í Dubaí í eigu James Hatuikulipi, fyrr­ver­andi stjórn­ar­for­manns namibísku rík­is­út­gerð­ar­innar Fischor, sem héldu áfram fram á árið 2019  sagði hann að ekk­ert benti til þess að þær greiðslur væru ólög­leg­ar. Greiðsl­urnar hafi verið fyrir kvóta auk greiðslna fyrir ráð­gjaf­ar­störf. Blaða­maður Dagens Næringsliv benti Björgólfi á að eig­andi reikn­ings­ins væri nú í fang­elsi í Namib­íu, þar sem hann hefur verið ákærður ásamt fimm öðrum fyrir að þiggja á níunda hund­rað millj­ónir króna í mútu­greiðslur frá Sam­herja. „Já, hann er bor­inn þungum sökum en hefur ekki hlotið dóm,“ svar­aði Björgólf­ur.

Hann sagði Sam­herja ætla að draga fram það sem hefði átt sér stað í Namib­íu, með rann­sóknum sem fyr­ir­tækið er að greiða norskri lög­manns­stofu fyrir að fram­kvæma á sér, og leyfa svo þar til bærum yfir­völdum að meta afrakst­ur­inn. Björgólfur reiknar með því að hann muni ljúka hlut­verki sínu sem tíma­bund­inn for­stjóri Sam­herja á fyrsta árs­fjórð­ungi árs­ins 2020. Það þýðir vænt­an­lega að til standi að Þor­steinn Már Bald­vins­son, sem steig tíma­bundið til hliðar sem for­stjóri eftir að við­skipta­hættir Sam­herja í Namibíu voru opin­beraðir í síð­asta mán­uði, eigi að snúa aftur í stól­inn á þeim tíma. 

Ætl­aðar mútu­greiðslur 1,4 millj­arðar

Málsvörn Sam­herja í mál­inu hingað til hefur fyrst og fremst byggst á þeirri línu sem Björgólfur fetar í við­tal­inu. Að Jóhannes Stef­áns­son hafi einn fram­kvæmd ólög­mæta við­skipta­gjörn­inga í Namib­íu, að fyr­ir­tækið hafi ekki orðið upp­víst að pen­inga­þvætti og að það hafi ekki stundað skipu­lega skatta­snið­göngu með því að láta afrakstur veiða sinna safn­ast saman í lág­skatta­ríkjum og kom­ast þannig hjá því að greiða skatta í þeim ríkjum þar sem arð­ur­inn varð til. 

Jóhannes hefur geng­ist við því að hafa greitt mútur fyrir hönd Sam­herja til að tryggja fyr­ir­tæk­inu aðgengi að kvóta í Namib­­íu. Hann segir hins vegar allar greiðslur hafa farið fram með vit­und og vilja Þor­­steins Más Bald­vins­­son­­ar, fyrr­ver­andi for­­stjóra Sam­herja og eins aðal­­eig­anda fyr­ir­tæk­is­ins, og Aðal­­­steins Helga­­son­­ar, sem var yfir starf­­sem­inni í Namib­­íu. 

Í umfjöllun Kveiks, Stund­ar­inn­ar, Wikileaks og Al Jazeera kom fram að mútu­greiðslur til ráða­manna í Namibíu hafi staðið yfir fram á árið 2019, en Jóhannes Stef­áns­son lét af störfum hjá Sam­herja í júlí 2016. Þar sagði að þær hefðu numið 1,4 millj­arði króna hið minnsta. 

Þegar er búið að hand­taka og ákæra Bern­hard Esau, fyrr­ver­andi sjá­v­­­­­ar­út­­­­­­­vegs­ráð­herra Namib­­­­íu, Sacky Shanghala, fyrr­ver­andi dóms­­­­mála­ráð­herra Namib­­­­íu, og fjóra aðra menn fyrir að hafa þegið 103,6 millj­­­­ónir namibískra doll­­­­ara, jafn­­­­virði 860 millj­­­­óna íslenskra króna, í greiðslur fyrir að tryggja félögum tengdum Sam­herja eft­ir­­­­sóttan kvóta í land­in­u. 

Auk Shanghala og Esau voru James Hatuikulipi, sem hætti sem stjórn­­­­­­­ar­­­­for­­­­maður namibísku rík­­­­is­út­­­­­­­gerð­­­­ar­innar Fishcor nýver­ið, Tamson 'Fitty' Hatuikulipi, tengda­­­­sonur Esau, Ricardo Gustavo, sam­­­­starfs­­­­maður hans og Pius Mwatelulo, sem einnig teng­ist Hatuikulipi fjöl­­­­skyld­u­­­­bönd­um, ákærð­­­ir.

Jóhannes ræddi við­brögð Sam­herja við mál­inu í Kast­ljósi fyrr í þessum mánuði og sagði að fyr­ir­tæk­inu væri „vel­komið að reyna að villa um fyrir fólki“. Hann væri bara ábyrgur fyrir 20-30 prósemt af þeim mútu­greiðslum sem greiddar hefðu verið til ráða­manna í Namibíu fyrir aðgang að kvóta áður en að hann hætti störfum hjá fyr­ir­tæk­in­u.  

Sam­herj­a­málið er til rann­sóknar á Íslandi, í Nor­egi, í Namibíu og Angóla. Í síðustu viku var greint frá því að full­­trú­ar hér­aðs­sak­­sókn­­ara hefðu átt fund með full­­trú­um Økokrim, efna­hags- og um­hverf­is­­glæpa­­deild norsku lög­­regl­unn­­ar, og ýms­um stofn­un­um í Namib­­íu, í Haag í Hollandi í vikunni á undan vegna Sam­herj­a­­máls­ins.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Steinar Frímannsson
Einkarekstur í forgrunni – Umhverfisstefna Sjálfstæðisflokksins
Kjarninn 19. september 2021
Magnús Gottfreðsson, prófessor við læknadeild Háskóla Íslands.
Segir gæði vísindastarfs á Landspítala hafa hrakað á síðustu árum
Prófessor við læknadeild Háskóla Íslands segir að öfugþróun hafi átt sér stað í vísindastarfi á Landspítala eftir að hann var gerður að háskólasjúkrahúsi árið 2000, og að ekkert skilgreint fjármagn hafi fengist til að sinna því.
Kjarninn 19. september 2021
Jean-Rémi Chareyre
VG og loftslagsmálin: Að hugsa lengra en þjóðarnefið nær
Kjarninn 19. september 2021
Árni Stefán Árnason
Dýravernd í aðdraganda alþingiskosninganna 2021 – Hluti I
Kjarninn 19. september 2021
Bjarni Jónsson
Stjórnmálaflokkarnir og dánaraðstoð
Kjarninn 19. september 2021
Soffía Sigurðardóttir
Samvinna til árangurs
Kjarninn 19. september 2021
Lesendum Morgunblaðsins og Fréttablaðsins fækkað um 20 prósent frá miðju ári 2019
Lestur Fréttablaðsins hefur helmingast á rúmum áratug og minnkað um 20 prósent frá því nýir eigendur keyptu blaðið um mitt ár 2019. Þróun á lesendahópi Morgunblaðsins er nánast sú sama. Mikið tap er á rekstri beggja dagblaða.
Kjarninn 19. september 2021
Jón Ormur Halldórsson
Pólitíska miðjan hennar Merkel
Kjarninn 19. september 2021
Meira úr sama flokkiInnlent