Þröngar skorður í hálaunalandi

Á að fella gengið til að örva efnahagslífið? Er aukin sjálfvirkni að fara eyða störfum hraðar en almenningur átta sig á? Gylfi Zoega hagfræðiprófessor skrifaði ítarlega grein í Vísbendingu þar sem þessi mál eru til umræðu.

7DM_9652_raw_1782.JPG
Auglýsing

Há laun, í alþjóð­legum sam­an­burði, á tímum krefj­andi rekstr­ar­um­hverfis í hag­kerf­inu, þrengja skorð­urnar fyrir atvinnu­lífið að ná vopnum sín­um, eftir að áföll í ferða­þjón­ustu - með gjald­þroti WOW air og sam­drætti í sæta­fromboði, m.a. vegna kyrr­setn­ingar á 737 Max vélum Boeing - dundu á hag­kerf­in­u. 

Í ítar­legri grein eftir Gylfa Zoega hag­fræði­pró­fess­or, sem birt­ist í Vís­bend­ingu, er fjallað um stöðu mála. Gylfi segir að engar töfra­lausnir séu til, svo að það geti skap­ast aðstæður fyrir kröft­ugan hag­vöxt á nýjan leik. 

Hér má sjá upplýsingar um launakostnað og meðallaun, í alþjóðlegum samanburði, á Íslandi. Gylfi Zoega segir að þessi staða setja þröngar skorður til sóknar í hagkerfinu, og telur jafnvel að það geti tekið mörg ár að ná að skapa forsendur fyrir viðspyrnu.

Auglýsing

Í loka­orðum greinar sinn­ar, segir Gylfi meðal ann­ars: „Staðan er ekki ósvipuð þeirri sem var á fyrri hluta tíunda ára­tug­ar­ins þegar fyr­ir­tæki þurftu að venj­ast hærra vaxta­stigi en raun­vextir hækk­uðu mikið frá níunda ára­tug fram á tíunda ára­tug­inn, fyr­ir­tæki sem ekki gátu mörg staðið undir hinum mikla vaxta­kostn­aði hættu rekstri (t.d. stór hluti Sam­bands Íslenskra Sam­vinnu­fé­laga) og önnur hag­ræddu. Þetta tíma­bil varði fram á lok ára­tug­ar­ins þegar lítil fjár­mála­bóla, sem fólst í inn­flæði erlends fjár­magns og auknum útlánum bank­anna, bjó til hag­vöxt sem svo fjar­aði út árið 2001. Vextir eru nú lágir í sam­an­burði við vexti tíunda ára­tug­ar­ins en þó mun hærri en ára­tug­ina tvo á und­an, en launa­kostn­aður mik­ill. Þetta ástand krefst einnig aðlög­un­ar, að sum fyr­ir­tæki hætti rekstri og önnur end­ur­skipu­leggi sig, tækni leysi starfs­fólk af hólmi og störf séu flutt úr landi. Við sjáum allt í kringum okkur fyrirtæki leggja nið­ur­störf og tölvur koma í stað­inn. 



Stjórn­völd geta brugð­ist við þessu ástandi á tvennan hátt. Í fyrsta lagi gætu þau reynt að lækka gengi krón­unnar til þess að auka hagnað fyr­ir­tækja, einkum í útflutn­ingi. En á þess­ari leið eru ýmsir mein­bug­ir. Í fyrsta lagi er ekki víst hvernig unnt væri að lækka gengi krón­unn­ar. Bein­asta leiðin væri sú að Seðla­bank­inn byrj­aði að kaupa gjald­eyri á ný en slíkt væri kostn­að­ar­samt fyrir hið opin­bera. Vaxta­lækkun gæti haft geng­is­á­hrif en lágir vextir í öðrum löndum myndu draga úr geng­is­á­hrifum vaxta­lækk­ana. Jákvæður við­skipta­jöfn­uður og hag­stæð eigna­staða gagn­vart útlöndum hefur hækkað jafn­væg­is­gengið og skapað traust á gjald­miðli sem minnkar líkur á geng­is­falli. Í öðru lagi er unnt að bíða eftir því að fyr­ir­tæki hafi hag­rætt nægi­lega mikið til þess að hagn­aður auk­ist sem gerir þeim kleift að auka fjár­fest­ingu og þar með hag­vöxt. En slíkt ferli getur tekið fjölda ára. Þeim tíma er þó ekki sóað, fyr­ir­tæki bæta rekstur sinn, en hag­vöxtur kann að vera lít­ill um stund.“

Hægt er að ger­ast áskrif­andi að Vís­bend­ingu hér.



Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Stóru viðskiptabankarnir þrír tilkynntu allir vaxtalækkanir í vikunni sem leið.
Bankarnir taka aftur forystu í húsnæðislánum
Stýrivaxtalækkanir, lækkun bankaskatts og afnám sveiflujöfnunarauka hafa haft áhrif á vaxtakjör sem og getu bankanna til að lána fé. Með tilliti til verðbólgu verða hagstæðustu vextirnir til húsnæðiskaupa nú hjá bönkum í stað lífeyrissjóða.
Kjarninn 31. maí 2020
Barnabókin „Ævintýri í Bulllandi“
Mæðgur dunduðu sér við að skrifa barnabók á meðan að COVID-faraldurinn hélt samfélaginu í samkomubanni. Þær safna nú fyrir útgáfu hennar á Karolina fund.
Kjarninn 31. maí 2020
Þorri landsmanna greiðir tekjuskatt og útsvar. Hluti greiðir hins vegar fyrst og fremst fjármagnstekjuskatt.
Tekjur vegna arðgreiðslna jukust í fyrra en runnu til færri einstaklinga
Alls voru tekjur vegna arðs 46,1 milljarður króna í fyrra. Þeim einstaklingum sem höfðu slíkar tekjur fækkaði á því ári. Alls eru 75 prósent eigna heimila landsins bundnar í fasteignum.
Kjarninn 31. maí 2020
Maskína leiðrétti framsetningu Moggans á göngugatnakönnun
Maskína, sem vann könnun á viðhorfum til varanlegra göngugatna fyrir hóp kaupmanna sem berst gegn göngugötum í miðborginni, sendi frá sér leiðréttingu á fimmtudag eftir að bjöguð mynd af niðurstöðunum var dregin fram í Morgunblaðinu.
Kjarninn 31. maí 2020
Auður Jónsdóttir
Þú verður að deyja fyrir samfélagið!
Kjarninn 31. maí 2020
Stefán Ólafsson
Atvinnuleysisbætur eru alltof lágar
Kjarninn 31. maí 2020
Inger Støjberg, þáverandi ráðherra innflytjendamála í dönsku stjórninni, sést hér á fundi í Brussel 25. janúar árið 2016. Þann sama dag sá hún fréttir sem gerðu hana hoppandi illa og urðu kveikjan að þeim embættisfærslum sem nú eru til rannsóknar.
Að tala tungum tveim og draga kanínu úr hatti
Danskir stjórnmálaskýrendur sem fylgjast með rannsókn á embættisfærslum Inger Støjberg, fyrrverandi ráðherra, segja hana hafa talað tungum tveim í yfirheyrslum vegna rannsóknarinnar. Minnisblað sem enginn hafði áður heyrt minnst á dúkkaði skyndilega upp.
Kjarninn 31. maí 2020
Donald Trump á blaðamannafundi í vikunni, þar sem hann undirritaði forsetatilskipun sem ætlað er að refsa einkafyrirtækjum fyrir að ritskoða efni á internetinu.
Trump steig á endanum yfir línuna sem Twitter hafði dregið í sandinn
Árið 2018 byrjaði Twitter að þróa lausn til að bregðast við því að stjórnmálamenn töluðu með misvísandi eða meiðandi hætti á miðlinum. Í þessari viku beitti miðilinn þessu meðali sínu gegn Donald Trump í fyrsta sinn. Og sá varð reiður.
Kjarninn 30. maí 2020
Meira úr sama flokkiInnlent