Þröngar skorður í hálaunalandi

Á að fella gengið til að örva efnahagslífið? Er aukin sjálfvirkni að fara eyða störfum hraðar en almenningur átta sig á? Gylfi Zoega hagfræðiprófessor skrifaði ítarlega grein í Vísbendingu þar sem þessi mál eru til umræðu.

7DM_9652_raw_1782.JPG
Auglýsing

Há laun, í alþjóð­legum sam­an­burði, á tímum krefj­andi rekstr­ar­um­hverfis í hag­kerf­inu, þrengja skorð­urnar fyrir atvinnu­lífið að ná vopnum sín­um, eftir að áföll í ferða­þjón­ustu - með gjald­þroti WOW air og sam­drætti í sæta­fromboði, m.a. vegna kyrr­setn­ingar á 737 Max vélum Boeing - dundu á hag­kerf­in­u. 

Í ítar­legri grein eftir Gylfa Zoega hag­fræði­pró­fess­or, sem birt­ist í Vís­bend­ingu, er fjallað um stöðu mála. Gylfi segir að engar töfra­lausnir séu til, svo að það geti skap­ast aðstæður fyrir kröft­ugan hag­vöxt á nýjan leik. 

Hér má sjá upplýsingar um launakostnað og meðallaun, í alþjóðlegum samanburði, á Íslandi. Gylfi Zoega segir að þessi staða setja þröngar skorður til sóknar í hagkerfinu, og telur jafnvel að það geti tekið mörg ár að ná að skapa forsendur fyrir viðspyrnu.

Auglýsing

Í loka­orðum greinar sinn­ar, segir Gylfi meðal ann­ars: „Staðan er ekki ósvipuð þeirri sem var á fyrri hluta tíunda ára­tug­ar­ins þegar fyr­ir­tæki þurftu að venj­ast hærra vaxta­stigi en raun­vextir hækk­uðu mikið frá níunda ára­tug fram á tíunda ára­tug­inn, fyr­ir­tæki sem ekki gátu mörg staðið undir hinum mikla vaxta­kostn­aði hættu rekstri (t.d. stór hluti Sam­bands Íslenskra Sam­vinnu­fé­laga) og önnur hag­ræddu. Þetta tíma­bil varði fram á lok ára­tug­ar­ins þegar lítil fjár­mála­bóla, sem fólst í inn­flæði erlends fjár­magns og auknum útlánum bank­anna, bjó til hag­vöxt sem svo fjar­aði út árið 2001. Vextir eru nú lágir í sam­an­burði við vexti tíunda ára­tug­ar­ins en þó mun hærri en ára­tug­ina tvo á und­an, en launa­kostn­aður mik­ill. Þetta ástand krefst einnig aðlög­un­ar, að sum fyr­ir­tæki hætti rekstri og önnur end­ur­skipu­leggi sig, tækni leysi starfs­fólk af hólmi og störf séu flutt úr landi. Við sjáum allt í kringum okkur fyrirtæki leggja nið­ur­störf og tölvur koma í stað­inn. 



Stjórn­völd geta brugð­ist við þessu ástandi á tvennan hátt. Í fyrsta lagi gætu þau reynt að lækka gengi krón­unnar til þess að auka hagnað fyr­ir­tækja, einkum í útflutn­ingi. En á þess­ari leið eru ýmsir mein­bug­ir. Í fyrsta lagi er ekki víst hvernig unnt væri að lækka gengi krón­unn­ar. Bein­asta leiðin væri sú að Seðla­bank­inn byrj­aði að kaupa gjald­eyri á ný en slíkt væri kostn­að­ar­samt fyrir hið opin­bera. Vaxta­lækkun gæti haft geng­is­á­hrif en lágir vextir í öðrum löndum myndu draga úr geng­is­á­hrifum vaxta­lækk­ana. Jákvæður við­skipta­jöfn­uður og hag­stæð eigna­staða gagn­vart útlöndum hefur hækkað jafn­væg­is­gengið og skapað traust á gjald­miðli sem minnkar líkur á geng­is­falli. Í öðru lagi er unnt að bíða eftir því að fyr­ir­tæki hafi hag­rætt nægi­lega mikið til þess að hagn­aður auk­ist sem gerir þeim kleift að auka fjár­fest­ingu og þar með hag­vöxt. En slíkt ferli getur tekið fjölda ára. Þeim tíma er þó ekki sóað, fyr­ir­tæki bæta rekstur sinn, en hag­vöxtur kann að vera lít­ill um stund.“

Hægt er að ger­ast áskrif­andi að Vís­bend­ingu hér.



Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar, og Dagur B. Eggertsson, borgarstjóri í Reykjavík.
Dagur: Mesta hækkun lægstu launa sem samið hefur verið um í kjarasamningum
Borgarstjórinn í Reykjavík opinberaði hvað felst í tilboði borgarinnar til ófaglærðra starfsmanna Eflingar í sjónvarpsviðtali í kvöld. Hann segir tilboðið upp á mestu hækkun lægstu launa í Íslandssögunni.
Kjarninn 19. febrúar 2020
Frá baráttufundi á vegum Eflingar fyrr í mánuðinum.
Segja borgina hafa slegið á sáttarhönd láglaunafólks – Verkfallið heldur áfram
Engin lausn er í sjónmáli í deilum Eflingar við Reykjavíkurborg eftir að tilboði sem Efling lagði fram í gær til lausnar á deilunni var ekki tekið.
Kjarninn 19. febrúar 2020
Krínólín, kjólar og ómældur kvennakraftur!
Leiklistargagnrýnandi Kjarnans fjallar um Konur & krínólin eftir Eddu Björgvinsdóttur.
Kjarninn 19. febrúar 2020
Sanna Magdalena Mörtudóttir
Láglaunastefnan gerir mann svangan
Kjarninn 19. febrúar 2020
Loftslagsbreytingar, hnignun vistkerfa, fólksflótti, stríðsátök, ójöfnuður og skaðleg markaðssetning er meðal þess sem ógnar heilsu og framtíð barna í öllum löndum.
Loftslagsbreytingar ógn við framtíð allra barna
Ísland er eitt besta landið í veröldinni fyrir börn en samkvæmt nýrri skýrslu UNICEF, WHO og læknaritsins Lancet dregur mikil losun gróðurhúsalofttegunda okkur niður listann yfir sjálfbærni.
Kjarninn 19. febrúar 2020
Þorsteinn Már Baldvinsson, fyrrverandi og líkast til verðandi forstjóri Samherja.
Búist við að Þorsteinn Már snúi aftur sem forstjóri Samherja í næsta mánuði
Tímabundnu leyfi Þorsteins Más Baldvinssonar frá forstjórastóli Samherja virðist vera að fara að ljúka. Sitjandi forstjóri reiknar með að hann snúi aftur í næsta mánuði. Engin niðurstaða liggur fyrir í rannsókn Samherjamálsins hérlendis.
Kjarninn 19. febrúar 2020
Útvegsmenn vilja að sjómenn greiði hlutdeild í veiðigjaldi til stjórnvalda
Ein af nítján kröfum Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi er að sjómenn greiði hlut í veiðigjaldi og kolefnisgjaldi. Formanni Sjómannasambands Íslands líst ekki kröfurnar „frekar en endranær.“
Kjarninn 19. febrúar 2020
Hluthafar Arion banka gætu tekið út tugi milljarða úr bankanum í ár
Áframhaldandi breytt fjármögnun, samdráttur í útlánum, stórtæk uppkaup á eigin bréfum og arðgreiðslur sem eru langt umfram hagnað eru allt leiðir sem er verið að fullnýta til að auka getu Arion banka til að greiða út eigið fé bankans í vasa hluthafa.
Kjarninn 19. febrúar 2020
Meira úr sama flokkiInnlent