Spurt og svarað um hlutabætur – og dæmi um útfærslu

Hvenær á ég rétt á hlutabótum og hversu háum greiðslum á ég rétt á ef starfshlutfall mitt er minnkað? Eiga námsmenn og sjálfstæðir atvinnurekendur rétt á hlutabótum?

peningar
Auglýsing

Vegna þeirra þreng­inga sem blasa við vegna heims­far­ald­ur­s COVID-19 vilja íslensk stjórn­völd  kom­a til móts við fyr­ir­tæki og laun­þega með hluta­bót­um. Fyr­ir­tækjum í rekstr­ar­vanda verður þannig gert kleift að lækka starfs­hlut­fall hjá launa­fólki tíma­bundið og við­halda þar með ráðn­ing­ar­sam­bandi á meðan erf­ið­ustu mán­uð­irnir ganga yfir.

Hér að neðan má finna svör við algengum spurn­ingum sem kunna að vakna vegna breytts starfs­hlut­falls fólks á íslenskum vinnu­mark­aði. Upp­lýs­ing­arnar eru fengnar af vef stjórn­ar­ráðs­ins.

Auglýsing

Hvað eru hluta­bæt­ur?

Hluta­bætur eru atvinnu­leys­is­bætur sem launa­fólk getur sótt­ um hjá Vinnu­mála­stofnun (https://www.vinnumala­stofn­un.is/) ef atvinnu­rek­and­i hefur óskað eftir minnk­uðu starfs­hlut­falli vegna þess efna­hags­á­stands sem nú ­rík­ir.  Við­kom­andi fær þá greidd­ar hluta­bætur á móti launum hjá atvinnu­rek­anda.

Hvenær á ég rétt á hluta­bót­um?

Þegar starfs­hlut­fall er minnkað að frum­kvæði vinnu­veit­anda um a.m.k. 20% vegna sam­dráttar í starf­semi. Gert er að skil­yrði að laun­þeg­i haldi að lág­marki 25% starfs­hlut­falli hjá vinnu­veit­anda.

Ákveði laun­þegi sjálfur að minnka starfs­hlut­fall sitt á hann ekki rétt til hluta­bóta.

Ef starfs­hlut­fall mitt var minnkað fyrir gild­is­töku lag­anna – á ég þá ekki rétt á bót­um?

Ef skil­yrði lag­anna eru að öðru leyti upp­fyllt gilda þau ­jafn­framt um þá aðila sem fóru í minnkað starfs­hlut­fall að beiðni vinnu­veit­enda ­fyrir gild­is­töku lag­anna.

Hversu háum greiðslum á ég rétt á ef ég fer í minnk­að ­starfs­hlut­fall?

Þeir sem fara niður í allt að 25% starfs­hlut­fall munu eiga rétt á hluta­at­vinnu­leys­is­bótum á móti þeim launum sem þeir fá frá vinnu­veit­anda ­fyrir hluta­starf­ið.

Greiðsla til ein­stak­lings sem er færður úr 100% ­starfs­hlut­falli í 50% verður þá 50% af 456.404 krónum eða 228.202 krónur ásam­t 11,5% mót­fram­lagi í líf­eyr­is­sjóð.

Þetta er með þeim fyr­ir­vörum að laun frá vinnu­veit­anda og greiðslur atvinnu­leys­is­bóta sam­an­lagt geta ekki numið hærri fjár­hæð en 700.000 krónum á mán­uði og skulu ekki nema hærri fjár­hæð en 90% af með­al­tali heild­ar­launa launa­­manns.

Laun undir 400.000 krón­um á mán­uði, miðað við fullt starf, skerðast ekki.

Heild­ar­laun ein­stak­lings geta ekki hækkað við það að fara í lægra starfs­hlut­fall.

Dæmi I: Launa­maður í 100% starfi hefur 400 þús­und krónur í mán­að­ar­laun en vinnu­veit­andi ákveður að minnka starfs­hlut­fall hans um 75% vegna erf­ið­leika í rekstri. Þessi ein­stak­lingur sækir um 75% atvinnu­leys­is­bætur hjá Vinnu­mála­stofnun og vinnu­veit­andi greiðir honum 25% laun. Hann fær því 100  þús­und frá vinnu­veit­anda og 300 þús­und frá­ Vinnu­mála­stofn­un. Laun hans og atvinnu­leys­is­bætur munu þá sam­an­lagt jafn­gilda þeim launum sem hann hafði áður en hann fór í hið minnk­aða starfs­hlut­fall, eða 400 þús­und krónur á mán­uði.

Dæmi II: Launa­maður í 100% starfi hefur 600 þús­und krónur í mán­að­ar­laun en vinnu­veit­andi ákveður að minnka starfs­hlut­fall hans um 50% vegna erf­ið­leika í rekstri. Þessi ein­stak­lingur sækir um 50% atvinnu­leys­is­bætur hjá Vinnu­mála­stofn­un. Hann fær því 300 þús­und krónur frá vinnu­veit­enda og 228 ­þús­und frá Vinnu­mála­stofn­un. Laun hans og atvinnu­leys­is­bætur munu þá sam­an­lag­t ­nema 528 þús­und á mán­uði eða 84% af heild­ar­laun­um.

Dæmi III: Launa­maður í 100% starfi hefur 900 þús­und krónur í mán­að­ar­laun en vinnu­veit­andi ákveður að minnka starfs­hlut­fall hans niður í 60% ­vegna erf­ið­leika í rekstri. Þessi ein­stak­lingur sækir um 40% atvinnu­leys­is­bæt­ur hjá Vinnu­mála­stofn­un. Hann fær því 540 þús­und krónur frá vinnu­veit­enda og 160 ­þús­und frá Vinnu­mála­stofn­un. Laun hans og atvinnu­leys­is­bætur munu þá sam­an­lag­t ­nema 700 þús­und á mán­uði eða tæpum 80% af heild­ar­laun­um.

Dæmi IV: Launa­maður í 50% starfi hefur 250 þús­und krónur í mán­að­ar­laun en vinnu­veit­andi ákveður að minnka starfs­hlut­fall hans um helm­ing ­vegna erf­ið­leika í rekstri. Þessi ein­stak­lingur sækir um 25% atvinnu­leys­is­bæt­ur hjá Vinnu­mála­stofn­un. Hann fær því 125 þús­und frá vinnu­veit­enda og 114 þús­und frá Vinnu­mála­stofn­un. Við þetta lækkar við­kom­andi í heild­ar­tekjum en ekki vegna skerð­ingar bóta - hann fær óskert 25% af hámarks­tekju­teng­ingu atvinnu­leys­is­bóta þar sem hann er með laun undir 400 þús­und krón­um.

Ég er í hluta­starfi. Fæ ég greiðsl­ur?

Já. Sömu reglur gilda um ein­stak­linga í hluta­starfi við út­reikn­inga á hluta­at­vinnu­leys­is­bót­um.

Ég er sjálf­stætt starf­andi. Fæ ég greiðsl­ur?

Já, að upp­fylltum ákveðnum skil­yrðum – þ.e. sjálf­stætt ­starf­andi þurfa að hafa til­kynnt um veru­legan sam­drátt í rekstri og breyt­ingu á reikn­uðu end­ur­gjaldi til launa­greið­enda­skrár Skatts­ins.

Ég er náms­mað­ur. Fæ ég greiðsl­ur?

Já, náms­menn sem upp­fylla önnur skil­yrði ákvæð­is­ins eiga rétt til hluta­bóta.

Skerð­ist réttur minn til atvinnu­leys­is­bóta ef ég fer á hluta­bætur og missi vinn­una í kjöl­far­ið?

Nei. Greiðslur hluta­at­vinnu­leys­is­bóta skerða ekki áunn­in rétt­indi sam­kvæmt lögum um atvinnu­leys­is­trygg­ing­ar.

Verður eitt­hvað eft­ir­lit með þeim fyr­ir­tækjum sem nýta úr­ræð­ið?

Vinnu­mála­stofnun er heim­ilt að óska eftir upp­lýs­ingum og ­gögnum frá vinnu­veit­anda þar sem fram komi nán­ari rök­stuðn­ingur fyrir sam­drætt­i í starf­sem­inni, svo sem fækkun verk­efna eða sam­dráttur í þjón­ustu.

Ef fyr­ir­tæki sem ég vinn hjá verður gjald­þrota í kjöl­far minnk­aðs starfs­hlut­falls á ég þá minni rétt til greiðslna úr Ábyrgð­ar­sjóð­i ­launa?

Nei. Í til­vikum þegar starfs­hlut­fall launa­manns hefur ver­ið ­lækkað að kröfu vinnu­veit­anda vegna sam­dráttar í starf­semi hans verður mið­að við tekjur launa­manns­ins líkt og þær voru áður en starfs­hlut­fall var lækk­að, við útreikn­ing á kröf­um.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hópur fólks mótmælti fyrir utan höfuðstöðvar Landsbankans árið 2016 vegna Borgunarmálsins.
Eignarhaldsfélagið Borgun hefur tvöfaldað fjárfestingu sína í Borgun
Félag sem keypti hlut ríkisbanka í greiðslumiðlunarfyrirtækinu Borgun bak við luktar dyr haustið 2014 hefur fengið háar arðgreiðslur, selt hlut sinn og haldið eftir verðmætum bréfum í Visa Inc. Eigendur þess hafa tvöfaldað upphaflega fjárfestingu sína.
Kjarninn 9. ágúst 2020
Aðdáendur GusGus gefa út ljósmyndabók um hljómsveitina
Á aldarfjórðungsafmæli raftónlistarhljómsveitarinnar GusGus safnar hópur aðdáenda fyrir útgáfu bókar um feril hennar.
Kjarninn 9. ágúst 2020
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
Kyrkingartakið
Kjarninn 9. ágúst 2020
Ólafur Elíasson
Þetta er nú meira klúðrið
Kjarninn 9. ágúst 2020
Þórólfur Guðnason og Kári Stefánsson.
Kári og Þórólfur kalla eftir hagrænu uppgjöri stjórnvalda
„Stjórnvöld eiga nú að segja hvað þau vilja,“ segir Kári Stefánsson. „Ef við viljum halda veirunni í lágmarki þá þurfum við að gera þetta eins og við höfum verið að gera,“ segir Þórólfur Guðnason. Hagrænt uppgjör vanti frá stjórnvöldum.
Kjarninn 9. ágúst 2020
Einn sjúklingur með COVID-19 liggur á gjörgæsludeild Landspítalans.
114 með COVID-19 – 962 í sóttkví
Þrjú ný innanlandssmit af kórónuveirunni greindust hér á landi í gær. Ekkert virkt smit greindist við landamærin.114 manns eru nú með COVID-19 og í einangrun.
Kjarninn 9. ágúst 2020
Flaug 6.000 kílómetra yfir hafið og heim
Sástu spóa suð‘r í flóa í sumar? Ef hann er ekki þegar floginn til vetrarstöðvanna eru allar líkur á því að hann sé að undirbúa brottför. Spóinn Ékéké kom hingað í vor. Flakkaði um landið áður en hún flaug beinustu leið til Vestur-Afríku.
Kjarninn 9. ágúst 2020
Rúllustigarnir eru enn tómir. En listaverkin eru komin á sinn stað.
Loksins – eftir 13 ára seinkun
Þegar tilkynnt var um byggingu nýs flugvallar og flugstöðvar í Berlín árið 1996 átti framkvæmdum að ljúka árið 2007. Nú hillir undir að hann verði tekinn í notkun, þrettán árum á eftir áætlun.
Kjarninn 9. ágúst 2020
Meira úr sama flokkiInnlent