Spurt og svarað um hlutabætur – og dæmi um útfærslu

Hvenær á ég rétt á hlutabótum og hversu háum greiðslum á ég rétt á ef starfshlutfall mitt er minnkað? Eiga námsmenn og sjálfstæðir atvinnurekendur rétt á hlutabótum?

peningar
Auglýsing

Vegna þeirra þreng­inga sem blasa við vegna heims­far­ald­ur­s COVID-19 vilja íslensk stjórn­völd  kom­a til móts við fyr­ir­tæki og laun­þega með hluta­bót­um. Fyr­ir­tækjum í rekstr­ar­vanda verður þannig gert kleift að lækka starfs­hlut­fall hjá launa­fólki tíma­bundið og við­halda þar með ráðn­ing­ar­sam­bandi á meðan erf­ið­ustu mán­uð­irnir ganga yfir.

Hér að neðan má finna svör við algengum spurn­ingum sem kunna að vakna vegna breytts starfs­hlut­falls fólks á íslenskum vinnu­mark­aði. Upp­lýs­ing­arnar eru fengnar af vef stjórn­ar­ráðs­ins.

Auglýsing

Hvað eru hluta­bæt­ur?

Hluta­bætur eru atvinnu­leys­is­bætur sem launa­fólk getur sótt­ um hjá Vinnu­mála­stofnun (https://www.vinnumala­stofn­un.is/) ef atvinnu­rek­and­i hefur óskað eftir minnk­uðu starfs­hlut­falli vegna þess efna­hags­á­stands sem nú ­rík­ir.  Við­kom­andi fær þá greidd­ar hluta­bætur á móti launum hjá atvinnu­rek­anda.

Hvenær á ég rétt á hluta­bót­um?

Þegar starfs­hlut­fall er minnkað að frum­kvæði vinnu­veit­anda um a.m.k. 20% vegna sam­dráttar í starf­semi. Gert er að skil­yrði að laun­þeg­i haldi að lág­marki 25% starfs­hlut­falli hjá vinnu­veit­anda.

Ákveði laun­þegi sjálfur að minnka starfs­hlut­fall sitt á hann ekki rétt til hluta­bóta.

Ef starfs­hlut­fall mitt var minnkað fyrir gild­is­töku lag­anna – á ég þá ekki rétt á bót­um?

Ef skil­yrði lag­anna eru að öðru leyti upp­fyllt gilda þau ­jafn­framt um þá aðila sem fóru í minnkað starfs­hlut­fall að beiðni vinnu­veit­enda ­fyrir gild­is­töku lag­anna.

Hversu háum greiðslum á ég rétt á ef ég fer í minnk­að ­starfs­hlut­fall?

Þeir sem fara niður í allt að 25% starfs­hlut­fall munu eiga rétt á hluta­at­vinnu­leys­is­bótum á móti þeim launum sem þeir fá frá vinnu­veit­anda ­fyrir hluta­starf­ið.

Greiðsla til ein­stak­lings sem er færður úr 100% ­starfs­hlut­falli í 50% verður þá 50% af 456.404 krónum eða 228.202 krónur ásam­t 11,5% mót­fram­lagi í líf­eyr­is­sjóð.

Þetta er með þeim fyr­ir­vörum að laun frá vinnu­veit­anda og greiðslur atvinnu­leys­is­bóta sam­an­lagt geta ekki numið hærri fjár­hæð en 700.000 krónum á mán­uði og skulu ekki nema hærri fjár­hæð en 90% af með­al­tali heild­ar­launa launa­­manns.

Laun undir 400.000 krón­um á mán­uði, miðað við fullt starf, skerðast ekki.

Heild­ar­laun ein­stak­lings geta ekki hækkað við það að fara í lægra starfs­hlut­fall.

Dæmi I: Launa­maður í 100% starfi hefur 400 þús­und krónur í mán­að­ar­laun en vinnu­veit­andi ákveður að minnka starfs­hlut­fall hans um 75% vegna erf­ið­leika í rekstri. Þessi ein­stak­lingur sækir um 75% atvinnu­leys­is­bætur hjá Vinnu­mála­stofnun og vinnu­veit­andi greiðir honum 25% laun. Hann fær því 100  þús­und frá vinnu­veit­anda og 300 þús­und frá­ Vinnu­mála­stofn­un. Laun hans og atvinnu­leys­is­bætur munu þá sam­an­lagt jafn­gilda þeim launum sem hann hafði áður en hann fór í hið minnk­aða starfs­hlut­fall, eða 400 þús­und krónur á mán­uði.

Dæmi II: Launa­maður í 100% starfi hefur 600 þús­und krónur í mán­að­ar­laun en vinnu­veit­andi ákveður að minnka starfs­hlut­fall hans um 50% vegna erf­ið­leika í rekstri. Þessi ein­stak­lingur sækir um 50% atvinnu­leys­is­bætur hjá Vinnu­mála­stofn­un. Hann fær því 300 þús­und krónur frá vinnu­veit­enda og 228 ­þús­und frá Vinnu­mála­stofn­un. Laun hans og atvinnu­leys­is­bætur munu þá sam­an­lag­t ­nema 528 þús­und á mán­uði eða 84% af heild­ar­laun­um.

Dæmi III: Launa­maður í 100% starfi hefur 900 þús­und krónur í mán­að­ar­laun en vinnu­veit­andi ákveður að minnka starfs­hlut­fall hans niður í 60% ­vegna erf­ið­leika í rekstri. Þessi ein­stak­lingur sækir um 40% atvinnu­leys­is­bæt­ur hjá Vinnu­mála­stofn­un. Hann fær því 540 þús­und krónur frá vinnu­veit­enda og 160 ­þús­und frá Vinnu­mála­stofn­un. Laun hans og atvinnu­leys­is­bætur munu þá sam­an­lag­t ­nema 700 þús­und á mán­uði eða tæpum 80% af heild­ar­laun­um.

Dæmi IV: Launa­maður í 50% starfi hefur 250 þús­und krónur í mán­að­ar­laun en vinnu­veit­andi ákveður að minnka starfs­hlut­fall hans um helm­ing ­vegna erf­ið­leika í rekstri. Þessi ein­stak­lingur sækir um 25% atvinnu­leys­is­bæt­ur hjá Vinnu­mála­stofn­un. Hann fær því 125 þús­und frá vinnu­veit­enda og 114 þús­und frá Vinnu­mála­stofn­un. Við þetta lækkar við­kom­andi í heild­ar­tekjum en ekki vegna skerð­ingar bóta - hann fær óskert 25% af hámarks­tekju­teng­ingu atvinnu­leys­is­bóta þar sem hann er með laun undir 400 þús­und krón­um.

Ég er í hluta­starfi. Fæ ég greiðsl­ur?

Já. Sömu reglur gilda um ein­stak­linga í hluta­starfi við út­reikn­inga á hluta­at­vinnu­leys­is­bót­um.

Ég er sjálf­stætt starf­andi. Fæ ég greiðsl­ur?

Já, að upp­fylltum ákveðnum skil­yrðum – þ.e. sjálf­stætt ­starf­andi þurfa að hafa til­kynnt um veru­legan sam­drátt í rekstri og breyt­ingu á reikn­uðu end­ur­gjaldi til launa­greið­enda­skrár Skatts­ins.

Ég er náms­mað­ur. Fæ ég greiðsl­ur?

Já, náms­menn sem upp­fylla önnur skil­yrði ákvæð­is­ins eiga rétt til hluta­bóta.

Skerð­ist réttur minn til atvinnu­leys­is­bóta ef ég fer á hluta­bætur og missi vinn­una í kjöl­far­ið?

Nei. Greiðslur hluta­at­vinnu­leys­is­bóta skerða ekki áunn­in rétt­indi sam­kvæmt lögum um atvinnu­leys­is­trygg­ing­ar.

Verður eitt­hvað eft­ir­lit með þeim fyr­ir­tækjum sem nýta úr­ræð­ið?

Vinnu­mála­stofnun er heim­ilt að óska eftir upp­lýs­ingum og ­gögnum frá vinnu­veit­anda þar sem fram komi nán­ari rök­stuðn­ingur fyrir sam­drætt­i í starf­sem­inni, svo sem fækkun verk­efna eða sam­dráttur í þjón­ustu.

Ef fyr­ir­tæki sem ég vinn hjá verður gjald­þrota í kjöl­far minnk­aðs starfs­hlut­falls á ég þá minni rétt til greiðslna úr Ábyrgð­ar­sjóð­i ­launa?

Nei. Í til­vikum þegar starfs­hlut­fall launa­manns hefur ver­ið ­lækkað að kröfu vinnu­veit­anda vegna sam­dráttar í starf­semi hans verður mið­að við tekjur launa­manns­ins líkt og þær voru áður en starfs­hlut­fall var lækk­að, við útreikn­ing á kröf­um.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Svindlarar nýta sér óttann
Stundum er sagt að tækifærin séu alls staðar, fólk þurfi bara að koma auga á þau. Evrópulögreglan, Europol, varar við fólki sem nú, á dögum kórónuveirunnar, hefur komið auga á tækifæri til að auðgast á kostnað samborgaranna.
Kjarninn 29. mars 2020
Hugleikur Dagsson.
Lífið á tímum kórónuveirunnar: Blóðug María daglega og rétti tíminn til að þykjast vera álfur
Listamaðurinn fjölhæfi, Hugleikur Dagsson, ráðleggur fólki að gera eitthvað skapandi og hlusta á kvikmyndatónlist á meðan. Þá verði allt epískara. Hugleikur gefur lesendum Kjarnans nokkur góð ráð til að njóta tilverunnar þessa dagana.
Kjarninn 28. mars 2020
Sema Erla Serdar
Erum við nokkuð að gleyma einhverjum?
Kjarninn 28. mars 2020
Víðir Reynisson yfirlögregluþjónn
Vonbrigði með brot á samkomubanni síðasta sólarhring
Staðfest smit eru nú orðin 963 hér á landi en 79 nýir einstaklingar greindust með smit í gær. Enn er ekki um veldisvöxt að ræða sem er mjög jákvætt. Aftur á móti varð yfirlögregluþjónn fyrir vonbrigðum með brot á samkomubanni en það er talið bera árangur.
Kjarninn 28. mars 2020
Logi Einarsson
Styðjum fleiri en þá stóru
Kjarninn 28. mars 2020
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Sólveig Anna: Nú gefst tækifæri til að leiðrétta „mistökin“
Formaður Eflingar leggur til að allir þeir milljarðar sem greiddir hafa verið í arð til eigenda fyrirtækja á síðustu árum verði gerðir upptækir af ríkinu og notaðir til að fjármagna íslenskt samfélag.
Kjarninn 28. mars 2020
Telja hagsmuni eldri borgara landsins hunsaða
Stjórn Landssambands eldri borgara skorar á sveitarfélög og ríki að gera betur við eldri borgara landsins í COVID-19 faraldri.
Kjarninn 28. mars 2020
Eiríkur Ragnarsson
Það er karlmannlegt að haga sér eins og kona
Kjarninn 28. mars 2020
Meira úr sama flokkiInnlent