Sjö útgerðir krefja ríkið um 10,2 milljarða króna auk hæstu mögulegu vaxta

Nokkrar útgerðir sem telja sig hafa verið sviknar um makrílkvóta vilja að ríkissjóður greiði þeim samtals 10,2 milljarða króna í bætur auk vaxta. Hæsta krafan er frá Ísfélagi Vestmannaeyja, sem vill 3,9 milljarða króna.

Ísfélag Vestmannaeyja á hæstu kröfuna. Guðbjörg Matthíasdóttir er eigandi Ísfélagsins.
Ísfélag Vestmannaeyja á hæstu kröfuna. Guðbjörg Matthíasdóttir er eigandi Ísfélagsins.
Auglýsing

Sjö útgerðir krefja íslenska ríkið um sam­tals 10,2 millj­arða króna auk hæstu fáan­legu vaxta vegna fjár­­­tjóns sem þau telja sig hafa orðið fyrir vegna mak­ríl­kvóta sem fór ekki til þeirra á árunum 2011 til 2018. Útgerð­irnar ákváðu að höfða mál eftir að tveir dómar féllu í Hæsta­rétti í des­em­ber 2018 sem sögðu að ekki hefði verið rétt haldið á úthlutun á mak­ríl­kvóta. 

Um er að ræða fyr­ir­tækin Gjög­ur hf., Ísfé­lag Vest­­manna­eyja hf., Skinn­ey-­­Þinga­­nes hf., Loðn­u­vinnsl­an hf. og Hug­inn ehf., Eskja hf. og Vinnslu­­stöðin hf.

Lang­hæsta krafan er frá Ísfé­lagi Vest­manna­eyja, sem krefst tæp­lega 3,9 millj­arða króna auk vaxta úr rík­is­sjóði. Stærsti eig­andi Ísfé­lags­ins er Guð­björg Matth­í­as­dótt­ir. Félög í eigu Guð­bjargar og fjöl­skyldu hennar eru einnig stærstu eig­endur Árvak­urs, útgáfu­fé­lags Morg­un­blaðs­ins. 

Eskja krefst þess að fá rúm­lega tvo millj­arða króna í bæt­ur, Loðnu­vinnslan og Skinn­ey-­Þinga­nes vilja rúman millj­arð króna og Vinnslu­stöðin í Vest­manna­eyjum krefst þess að fá tæpan millj­arð króna auk vaxta. Hug­inn vill fá 839 millj­ónir króna og Gjög­ur, sem er næst stærsti eig­andi Síld­ar­vinnsl­unnar (Sam­herji er stærsti eig­and­inn) krefst 364 millj­óna króna. Í stefnu Gjög­urs er einnig kraf­ist bóta vegna kostn­aðar við að leigja afla­heim­ild­ir á ár­un­um 2015 til 2018.

Þetta kemur fram í svari sem Krist­ján Þór Júl­í­us­son, sjáv­ar­út­vegs- og land­bún­að­ar­ráð­herra, birti í dag, um páska­helg­ina, við fyr­ir­spurn Þor­gerðar Katrínar Gunn­ars­dótt­ur, for­manns Við­reisn­ar, um mál­ið.

Auglýsing
Í fyrra var mak­ríll færður í kvóta á grund­velli veið­i­­­­­reynslu þar sem afla­heim­ild­ir, eða kvót­­­­ar, voru að mestu færðar til stór­út­­­­­­­gerða. Ekki var greitt fyrir þann kvóta heldur hann afhentur end­ur­gjalds­laust. Mak­ríl­kvót­inn hefur verið tal­inn vera 65 til 100 millj­­­­arða króna virð­i. 

Fjöl­miðlum meinað um aðgang að sömu upp­lýs­ingum

Kjarn­inn hefur reynt að fá sömu upp­lýs­ingar frá hinu opin­bera frá síð­asta sumri. 

Í júní 2019 var fyr­ir­­­spurn send á upp­­­lýs­inga­­­full­­­trúa rík­­­is­­­stjórn­­­­­ar­innar þar sem óskað var eftir því að fá stefnur útgerð­anna afhentar auk þess sem beðið var um upp­­­lýs­ingar um hversu háar kröfur þeirra væru. 

Erindið var sent til sjá­v­­­­ar­út­­­­­vegs- og land­­­bún­­­að­­­ar­ráðu­­­neyt­is­ins sem brást ekki við því í á aðra viku. Þegar við­brögð komu fólst í þeim að áfram­­­senda erindið á emb­ætti rík­­­is­lög­­­manns. 

Hann taldi rétt að bera það undir lög­­­­­menn útgerð­anna sem um ræddi hvort þeir myndu sam­­­þykkja að upp­­­lýs­ingar um málin yrðu veittar og stað­­­festi í kjöl­farið við Kjarn­ann að fyr­ir­­­spurnir þess efnis hefðu verið sendar á umrædd fyr­ir­tæki.  

Síðan barst ekk­ert við­­­bót­­­ar­svar í rúma fimm mán­uði, eða þar til 20. des­em­ber 2019, þegar rík­­is­lög­­maður sendi svar þess efn­ist að hann teldi ekki heim­ilt að afhenda stefn­­­urn­­­ar. Hann hefði óskað eftir afstöðu umræddra fyr­ir­tækja gagn­vart því að fjöl­miðlar myndu fá stefn­­­urnar með því að beina spurn­ingum til lög­­­­­manna þeirra. „Liggur ekki fyrir sam­­­þykki stefn­enda um að afhenda stefn­­­urnar og verður að skilja afstöðu þeirra í ljósi seinni máls­liðar 9. gr. upp­­­lýs­inga­laga nr. 140/2012 og telur emb­ættið því gögnin und­an­þegin upp­­­lýs­inga­rétt­i.“

Auk þess sagði í svar­inu að rík­­­is­lög­­­maður mæti það „óraun­hæft að rýmri aðgangur sé fyrir hendi þótt kröfu um afhend­ingu sé beint að stjórn­­­­­valdi ef um sömu gögn er að ræða. Gögnin eru því eðli sínu sam­­­kvæmt und­an­þegin upp­­­lýs­inga­rétt­i.“

Kjarn­inn kærði synjun rík­­­is­lög­­­manns á aðgengi að umræddum upp­­­lýs­ingum til úrskurð­­­ar­­­nefndar um upp­­­lýs­inga­­­mál strax í kjöl­far­ið.

Aug­­ljósir almanna­hags­munir

Beiðni Kjarn­ans um aðgang að gögn­unum byggði á 5. gr. upp­­lýs­inga­laga. Í kærunni sagði að aug­­ljósir almanna­hags­munir væru af því að fjöl­miðlar og almenn­ingur fái upp­­lýs­ingar um það þegar fyr­ir­tæki stefni rík­­inu til greiðslu bóta vegna úthlut­unar á gæðum sem sam­­kvæmt fyrstu grein laga um stjórn fisk­veiða séu sam­­eign íslensku þjóð­­ar­inn­­ar. því geti vart stað­ist að tak­­marka upp­­lýs­inga­rétt vegna einka­hags­muna. Bæði sé sú „eign“ sem sé undir sam­­eign þjóð­­ar­innar auk þess sem sá stefndi sé íslenska rík­­ið, og þar af leið­andi almenn­ing­­ur. Réttur þeirra sem stefna til að halda gögnum sem þeir telja einka- og fjár­­hags­­mál­efni sín geti ekki talist æðri rétti almenn­ings til að vita hvað sé undir í mál­in­u. 

Auglýsing
Í ljósi þess hversu há upp­­hæð af almannafé sé undir geti ekki stað­ist að leyna eig­endur þeirrar fjár­­hæð­­ar, almenn­ing í land­inu, upp­­lýs­ingum um mála­vexti.

Sögðu almenn­ing og fjöl­miðla ekki eiga lögvarða hags­muni

Úrskurð­­ar­­nefndin sendi bréf til þeirra sjá­v­­­ar­út­­­vegs­­fyr­ir­ækja sem stefndu rík­­inu í lok jan­úar síð­­ast­lið­ins og óskaði eftir afstöðu þeirra til afhend­ingar gagn­anna. Í bréfum þeirra sem svör­uðu er í öllum til­­vikum lagst gegn því að stefn­­urnar yrðu afhent­­ar.

Þar er sá tónn sleg­inn að fjöl­mið­ill eða almenn­ingur séu ekki lögvar­inn aðili máls þrátt fyrir að hinn stefndi sé íslenska rík­­ið. Í einu svar­bréf­inu sagði meðal ann­­ars að málið væri „venju­­legt einka­­mál sam­­kvæmt lögum um með­­­ferð einka­­mála, þótt stefndi sé opin­ber aðili. Umrædd stefna stafi ekki frá stjórn­­­valdi og sé ekki þáttur í með­­­ferð stjórn­­­sýslu­­máls heldur dóms­­máls, þó það sé á könnu rík­­is­lög­­manns. Kær­andi hafi ekki sýnt fram á að hafa neinna sér­­stakra lögvar­inna hags­muna að gæta í dóms­­mál­in­u.“

Kær­andi gæti ein­fald­­lega fengið þær upp­­lýs­ingar sem hann sækt­­ist eftir þegar dómur hefði verið birtur opin­ber­­lega eftir dóms­­upp­­kvaðn­­ingu.

Þá var því haldið fram að í stefn­unum kæmu fram marg­vís­­legar fjár­­hags­­legar og rekstr­ar­legar upp­­lýs­ingar um starf­­semi fyr­ir­tækj­anna, umfram þær sem lesa megi úr árs­­reikn­ingum frá þeim árum sem fjallað sé um í mál­inu.

Úrskurð­­ar­­nefndin hafn­aði þessum mála­til­­bún­­aði og komst að þeirri nið­­ur­­stöðu að hags­munir almenn­ings af aðgangi að upp­­lýs­ingum um mála­til­­búnað einka­að­ila á hendur íslenska rík­­inu veg­iþyngra en hags­munir sjá­v­­­ar­út­­­vegs­­fyr­ir­tækj­anna af því að þær fari leynt.

Kjarn­inn fór fram á það síð­­degis á fimmt­u­dag, 2. apr­íl, við emb­ætti rík­­is­lög­­manns, að fá stefn­­urnar afhent­­ar. Þrátt fyrir ítrek­anir á þeirri beiðni hafa þær ekki feng­ist. 

Nú hefur svar við hluta af fyr­ir­spurn Kjarn­ans verið birt á vef Alþing­is.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Rannsóknir eru þegar hafnar á virkni og öryggi bóluefnis AstraZeneca fyrir börn og segir Jóhanna það mikið fagnaðarefni.
Ef börn verði ekki bólusett gæti faraldur brotist út á meðal þeirra
Þegar faraldur fær að ganga óáreittur um ákveðna næma hópa fara sjaldgæfir atburðir að eiga sér stað. „Sjaldgæfir alvarlegir atburðir sem við viljum ekki sjá,“ segir Jóhanna Jakobsdóttir líftölfræðingur.
Kjarninn 27. febrúar 2021
Samherji Holding hefur enn ekki skilað ársreikningi fyrir árið 2019
Hálfu ári eftir að lögboðinn frestur til að skila inn ársreikningum rann út þá hefur félagið sem heldur utan um erlenda starfsemi Samherja, meðal annars allt sem snýr að Namibíuumsvifum þess, ekki skilað inn sínum fyrir árið 2019.
Kjarninn 27. febrúar 2021
Langflest hagsmunagæslusamtök landsins, sem reyna að hafa áhrif á hvernig löggjöf og aðrar ákvarðanir innan stjórnmála og stjórnsýslu þróast, eru til heimilis í Hús atvinnulífsins við Borgartún 35.
Búið að skrá 27 hagsmunaverði og birta vefsvæði með upplýsingum um þá
Tilkynningum á hagsmunaverði sem reyna að hafa áhrif á stjórnmál og stjórnsýslu í starfi sínu, og áttu samkvæmt lögum að berast um áramót, hefur rignt inn síðustu daga eftir að forsætisráðuneytið sendi ítrekun.
Kjarninn 27. febrúar 2021
Ásthildur Lóa Þórsdóttir, formaður Hagsmunasamtaka heimilanna, er ein þeirra sem skráð voru sem hagsmunaverðir á vegum samtakanna.
Hagsmunasamtök heimilanna þau einu sem hafa tilkynnt hagsmunaverði
Ekkert stóru hagsmunasamtakanna í landinu hefur tilkynnt starfsmenn sína sem vinna við að hafa áhrif á ákvarðanir stjórnvalda sem hagsmunaverði, þrátt fyrir að lög sem krefjist þess hafi tekið gildi fyrir tveimur mánuðum.
Kjarninn 26. febrúar 2021
Þorsteinn Vilhjálmsson
Sprautur, siður og réttur
Kjarninn 26. febrúar 2021
Símon Sigvaldason
Dómsmálaráðherra gerir tillögu um að skipa Símon Sigvaldason í Landsrétt
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir vill að Símon Sigvaldason verði skipaður í eina lausa stöðu við Landsrétt. Það þýðir að Jón Finnbjörnsson, sem er í leyfi og sótti um endurskipun, fær hana ekki.
Kjarninn 26. febrúar 2021
Magnús Ragnarsson framkvæmdastjóri hjá Símanum.
Býst við að Viaplay hækki verðið þegar íþróttapakkinn stækkar
Magnús Ragnarsson framkvæmdastjóri hjá Símanum býst við því að Viaplay hækki verðið á áskriftum sínum þegar íþróttapakkinn þeirra stækkar. „Annað væri bara skaðleg undirverðlagning,“ sagði Magnús í nýjum þætti af Tæknivarpinu.
Kjarninn 26. febrúar 2021
Sambærilegum smáhýsum hefur þegar verið komið upp í Gufunesi.
Smáhýsi fyrir heimilislausa í Laugardalnum þokast nær
Áform um smáhýsi fyrir heimilislausa á borgarlandi milli Suðurlandsbrautar og Fjölskyldu- og húsdýragarðsins hafa verið samþykkt í skipulags- og samgönguráði. Íþróttafélög, fasteignafélagið Reitir og fleiri lögðust gegn þessari staðsetningu smáhýsanna.
Kjarninn 26. febrúar 2021
Meira úr sama flokkiInnlent