ÁTVR hætt við að áfrýja niðurstöðu í máli gegn vefverslunum vegna afstöðu ráðherra

Héraðsdómur vísaði fyrr í mánuðinum frá máli ÁTVR gegn tveimur vefverslunum sem selja áfengi en stofnunin sagðist ætla að áfrýja. Tveir ráðherrar sögðu í kjölfarið að breyta þyrfti fyrirkomulagi áfengissölu á Íslandi.

Vínbúðin
Auglýsing

Áfeng­is- og tóbaks­verslun rík­is­ins (ÁTVR) hefur ákveðið að áfrýja ekki nið­ur­stöðu hér­aðs­dóms Reykja­víkur um frá­vísun mála gegn tveimur vef­versl­unum sem höfðuð voru í þeim til­gangi að stöðva sölu áfengis í gegnum þær inn­an­lands.

Í til­kynn­ingu á vef ÁTVR segir að stofn­unin telji að slík vef­verslun sam­rým­ist ekki lög­um, gangi gegn einka­leyfi ÁTVR og sé í beinni and­stöðu við gild­andi áfeng­is- og lýð­heilsu­stefnu. Hér­aðs­dómur vís­aði hins vegar öllum kröfum ÁTVR í mála­rekstr­inum frá. Í ljósi þess að bæði Bjarni Bene­dikts­son, fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra, sem fer með mál­efni laga um verslun með áfengi og tóbak, og Jón Gunn­ars­son dóms­mála­ráð­herra, sem fer með áfeng­is­lög­in, hafi lýst því yfir að þeir telji nauð­syn­legt að end­ur­skoða og skýra lög og reglu­verk um smá­sölu áfengis hafi ÁTVR „ákveðið að una nið­ur­stöðu hér­aðs­dóms í trausti þess að lög­gjaf­inn og eft­ir­lits­að­ilar taki á mál­in­u.“

Töldu brotið á einka­rétti sínum

Kjarn­inn greindi frá nið­ur­stöðu hér­aðs­dóms í mál­unum tveim­ur, sem höfðuð voru gegn vef­versl­un­unum Sante og Bjór­landi, þann 18. mars síð­ast­lið­inn.

ÁTVR, sem er rík­­is­­fyr­ir­tæki en heyrir samt sem áður ekki undir sér­staka stjórn, taldi að fyr­ir­tækin hafi brotið gegn áfeng­is­lögum með starf­­semi sinni og brotið á einka­rétti sínum til smá­­sölu á áfengi. Rík­­is­­fyr­ir­tækið vildi að Sante og Bjór­land myndu láta af við­­skiptum með áfengi og að bóta­­skylda fyr­ir­tækj­anna gagn­vart sér yrði við­­ur­­kennd. 

Auglýsing
Sante og Bjór­land fóru bæði fram á að málum gegn sér yrði vísað frá dómi meðal ann­­ars á þeim grund­velli að ÁTVR ætti ekki lögvarða hags­muni af úrlausn þess. Þá töldu lög­­­menn þeirra að grein­­ar­­gerð ÁTVR hefði ekki upp­­­fyllt kröfur rétt­­ar­farslaga um skýr­­leika. Auk þess hafði ÁTVR ekki sýnt fram á tengsl meintrar hátt­­semi stefndu fyr­ir­tækj­anna tveggja við „ætlað skaða­verk eða leitt nokkrar líkur að tjóni sín­u.“

Ekki hlut­verk ÁTVR að hafa eft­ir­lit með einka­rétti

Í nið­­ur­­stöðu Hér­­aðs­­dóms Reykja­vík­ur  í mál­unum tveimur kom fram sam­hljóma nið­­ur­­staða. Þar var tekið undir sjón­­­ar­mið Sante og Bjór­lands um að ÁTVR hafi ekk­ert með svona mála­­rekstur að gera.

Lög feli ÁTVR það mark­mið að vinna gegn mis­­­notkun áfengis og tak­­marka í því skyni aðgengi að og fram­­boð á áfengi. „En þó að stefn­anda sé að lögum fal­inn einka­­réttur eða einka­­leyfi til smá­­sölu á áfengi telst það ekki meðal verk­efna hans að við­halda einka­rétt­inum eða vernda hann með mál­­sóknum fyrir dóm­stól­­um. Allt eft­ir­lit sam­­kvæmt lögum er falið öðrum stjórn­­völd­­um. Lög­­gjaf­inn hefur þannig ákveðið í hvaða far­­veg brot gegn einka­rétti stefn­anda eigi að fara og sú eft­ir­­fylgni eða eft­ir­lit er ekki í höndum stefn­anda.“

ÁTVR sýndi ekki fram á tjón

Varð­andi við­­ur­­kenn­ingu á skaða­­bóta­­kröfu þá komst dóm­­ur­inn að þeirri nið­­ur­­stöðu að ÁTVR hafi ekki í mála­til­­bún­­aði sínum „freistað þess að upp­­lýsa nánar eða leggja fram gögn um það tjón sem hann kveðst hafa orðið fyrir vegna hátt­­semi stefnda […] Að mati dóms­ins skorti því veru­­lega á að full­nægt sé þeim skil­yrðum sem gerð eru til sönn­unar á til­­vist tjóns í málum sem höfðuð eru til við­­ur­­kenn­ingar á bóta­­skyld­u“.

Auglýsing
Til við­­bótar tók dóm­­ur­inn fram að sam­­kvæmt lögum um starf­­semi ÁTVR eigi hún að vera sem hag­­kvæmust og afla tekna sem nægi til að greiða rekstr­­ar­­kostn­aði og skila hæfi­­legum arði til rík­­is­­sjóðs. „Fjár­­­mögnun stofn­un­­ar­innar er þannig á grund­velli almennrar tekju­öfl­unar og arð­­ur­inn er íslenska rík­­is­ins, en ekki stefn­anda. Er því ekki unnt að líta svo á að stefn­andi, sem er rík­­is­­stofn­un, hafi af því fjár­­hags­­lega hags­muni að við­halda einka­rétti á sölu áfengis í smá­­sölu enda er það lög­­gjafans að ákveða fyr­ir­komu­lag á sölu áfengis í smá­­sölu í land­in­u.“

Að end­ingu sagði í dómunum að ann­­markar og van­­kantar á mála­til­­bún­­aði ÁTVR hafi leitt, „hver og einn og allir í senn, til þess að óhjá­­kvæmi­­legt er að vísa máli þessu frá í heild sinni frá dómi“.

ÁTVR var gert að greiða Arn­­ari Sig­­urðs­­syni, Sante ehf. og Sante SAS sam­tals 1.650 þús­und krónur í máls­­kostnað og Bjór­landi 950 þús­und krón­­ur.

Tveir ráð­herrar stigu inn

Upp­haf­lega til­kynnti ÁTVR að stofn­unin ætl­aði að áfrýja nið­ur­stöð­unni. Bjarni Bene­dikts­son, sem stýrir því ráðu­neyti sem ÁTVR heyrir und­ir, sagði hins vegar 22. mars síð­ast­lið­inn að hann sæi ekki ástæðu til að áfrýja nið­ur­stöð­unni og að honum þætti „þetta ágæt­­lega rök­studd­ur dóm­­ur.“

Jón Gunnarsson dómsmálaráðherra. Mynd: Bára Huld Beck

Hann teldi að vef­versl­un með áfengi væri að breyta leik­regl­un­um og að nú­ver­andi áfeng­is­lög hefðu ekki að öllu leyti verið smíðuð með hlið­sjón af þeim veru­­leika. „Í mín­um huga er þetta þó nokkuð skýrt, þ.e. að það væri mjög ein­­kenn­i­­legt að líta þannig á að vef­versl­un inn­­an EES væri heim­il en vef­versl­un inn­­­lendra aðila væri sér­­stakt vanda­­mál.“ Tíma­bært væri að heim­ila vef­verslun með áfengi.

Dag­inn eftir sagði Jón Gunn­ars­son dóms­mála­ráð­herra við RÚV að núver­andi fyr­ir­komu­lag áfeng­is­sölu í land­inu væri komið að þol­mörk­um. Hann ynni að frum­varpi um breyt­ingu á áfeng­is­lögum þar sem erfitt væri að við­halda ein­okun ÁTVR á sölu áfeng­is.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra.
Fylgi Vinstri grænna hefur aldrei mælst minna í könnun Gallup – 7,2 prósent styðja flokkinn
Píratar hafa næstum því tvöfaldað fylgi sitt frá síðustu kosningum og Samfylkingin hefur aukið sitt fylgi um tæplega 40 prósent. Sjálfstæðisflokkur mælist undir kjörfylgi en Framsókn siglir lygnan sjó.
Kjarninn 2. júlí 2022
Það sem er sérstakt við spjöld þessi er að í stað þess að á þeim séu myndir og upplýsingar um landsliðsmenn í knattspyrnu eru þar að finna sögur verkafólks sem látist hafa við undirbúning mótsins.
Gefa út „fótboltaspil“ með verkafólki sem látist hefur við undirbúninginn í Katar
Þúsunda farandsverkamanna er minnst í átaki sænsku rannsóknarblaðamannasamtakanna Blankspot til að vekja athygli á mannlega kostnaðnum við Heimsmeistaramótið sem hefst í nóvember.
Kjarninn 2. júlí 2022
Alls fóru 0,0002% af fjármagni í COVID-viðbragðsáætlunum í að uppræta kynbundið ofbeldi
Ríki sem eiga sterka femíníska hreyfingu hafa verið talsvert líklegri til að taka tillit til kynjasjónamiða í COVID-19 áætlunum sínum en þau ríki þar sem engin eða veik femínísk hreyfing er við lýði, samkvæmt nýrri skýrslu.
Kjarninn 2. júlí 2022
Heimili eru talin ábyrg fyrir tonnum á tonn ofan af matvælum sem fara í ruslið.
Svona spornar þú við sóun í sumarfríinu
Það vill enginn koma heim í ýldulykt eftir gott frí. Þá vilja eflaust flestir ekki umturnast í umhverfissóða á ferðalaginu. Hér eru nokkur ráð til njóta sumarleyfisins langþráða án þess að koma heim í fýlu.
Kjarninn 2. júlí 2022
Þórður Snær Júlíusson
Partíið er búið
Kjarninn 2. júlí 2022
Alls 16 prósent ungra kjósenda fylgdist ekkert með pólitískum fréttum í kosningabaráttunni
Það færist í aukana að fólk fái fréttir af íslenskum stjórnmálum í gegnum netið og sérstaklega samfélagsmiðla. Fleiri 18 til 25 ára kjósendur notuðu samfélagsmiðla til að nálgast upplýsingar um síðustu kosningar en sjónvarpsfréttir.
Kjarninn 2. júlí 2022
Þorbjörg Sigríður spurði Bjarna Benediktsson um grænar fjárfestingar ríkisins.
Um 2 prósent af fjárfestingum ríkisins teljast „grænar“
Miðað við þrönga skilgreiningu námu grænar fjárfestingar um 2 prósentum af heildarfjárfestingum ríkisins í fyrra. Ef notast er við víðari skilgreiningu og t.d. framlög til nýs Landspítala tekin með, er hlutfallið 20 prósent.
Kjarninn 1. júlí 2022
Bjarni Beneditsson fjármála- og efnahagsráðherra.
„Gjör rétt – ávallt“
Fjármála- og efnahagsráðherra segir að laun dómara eins og annarra æðstu embættismanna séu ekki lækka. Um sé að ræða leiðréttingu. Hann segir að það sé ekkert minna en siðferðisbrestur að skila því ekki sem ofgreitt var úr opinberum sjóðum.
Kjarninn 1. júlí 2022
Meira úr sama flokkiInnlent