Baráttan gegn dansi og diskó í Svíþjóð

286942958_b6bf2fd99e_o.jpg
Auglýsing

Þótt Svíum finn­ist fátt skemmti­legra en að syngja saman í góðra vina hópi þarf heldur meira til að gleðin nái alla leið niður í tær. Enda er dans ekk­ert gam­an­mál og þá sér­stak­lega þegar áfengi er haft um hönd. Þrátt fyrir að mörgum finn­ist reglur um helgi­hald helst til of strangar á Íslandi má finna sam­bæri­legar reglur í Sví­þjóð sem gilda allan árs­ins hring. Ein þeirra snýst um sér­stakt leyfi sem eig­endur veit­inga- og skemmti­staða þurfa að ná sér í til að fólk megi dansa á staðn­um. Á Íslandi er kannski bannað að spila bingó á föstu­dag­inn langa, en í Sví­þjóð er bannað að dansa allan árs­ins hring nema hið opin­bera hafi leyft það.

Þessar reglur eru ekki bara úreltar leifar fyrri tíma – heldur má enn finna dæmi þess að þær séu not­aðar til að svipta staði vín­veit­ing­ar­leyfi. Dag­blaðið Dag­ens Nyheter birti meðal ann­ars umsögn eft­ir­lits­manns í borg­inni Gävle sem hafði skoðað veit­inga­stað þar sem regl­urnar virt­ust brotn­ar. „Á gólf­inu voru milli 50-80 manns sem hreyfðu sig í takt við tón­list­ina með því sem aðeins er hægt að lýsa sem dans­legum hreyf­ing­um.“ Þessi form­lega lýs­ing emb­ætt­is­manns­ins dregur upp skýra mynd af lög­broti sem von­andi tókst að kæfa í fæð­ingu.

Nú kunna ein­hverjir að halda að stjórn­mála­menn átti sig á hversu úreltar þessar reglur eru. Reyndar voru þær einmitt ræddar á sænska þing­inu fyrir páska og þurftu þing­menn að greiða atkvæði um það hvort ætti að fella þær úr gildi. Til­lagan hlaut ekki hljóm­grunn þrátt fyrir ýmsir segð­ust í raun styðja hana. Talað var um að leggja nýja til­lögu fyrir ein­hvern tím­ann síð­ar, en þangað til það ger­ist er enn bannað að dansa í Sví­þjóð – nema með þar til gerðu leyfi.

Auglýsing

Hér gefur að líta fólk sem hreyfir sig í takt við tónlist með því sem aðeins er hægt að lýsa sem danslegum hreyfingum. Hér gefur að líta fólk sem hreyfir sig í takt við tón­list með því sem aðeins er hægt að lýsa sem dans­legum hreyf­ing­um.

Dans­inn og diskóið



Segja má að dans­bannið hafi tengst diskó­inu sem margir ótt­uð­ust. Orðið diskó­tek á reyndar upp­runa sinn að rekja til Frakk­lands og var notað til að lýsa stöðum þar sem tón­list var spiluð af hljóm­plötum en ekki af hljóm­sveit. Við lok sjö­unda ára­tug­ar­ins urðu slíkir klúbbar sífellt vin­sælli og spruttu upp eins og gorkúlur í Sví­þjóð. Þótti mörgum nóg um og árið 1968 ákvað sveita­stjórnin í Örebro að mynda diskó­teks­nefnd til að fylgj­ast með þess­ari nýj­ung. Ári seinna, eða í mars árið 1969, opn­aði svo Don Kík­óte sem var fyrsta diskó­tekið í opin­berri eigu í Sví­þjóð. Hug­myndin var sú að opna ódýran dans­stað til þess að efna­m­inna fólk hefði sömu tæki­færi til að dansa eins og þeir sem rík­ari væru.

Þessi ákvörðun féll hins vegar mis­vel í kramið hjá fólki og á næstu árum jókst gagn­rýnin á diskó­tek­in. Árið 1971 var í fyrsta sinn rætt um diskó­tek í sænska þing­inu. Jafn­að­ar­mað­ur­inn Åke Gustavs­son benti á að ung­dómur lands­ins eyddi um tveimur millj­örðum sænskra króna á ári á diskó­tekum sem væri skýrt merki um arð­rán og mis­notkun á ungu fólki. Í grein í DN frá 1976 bendir svo þing­maður Vinstri flokks­ins á að diskó­tekin vinni gegn sænskri menn­ing­ar­stefnu og að nauð­syn­legt sé að berj­ast gegn áhrifum auð­valds­stefn­unnar innan menn­ing­ar­geirans. Árið1979 kröfð­ust sam­tök tón­list­ar­manna þess að sér­stakur skattur yrði lagður á staði sem spil­uðu tón­list af hljóm­plötum en biðu ekki upp á lif­andi tón­list. Jafn­framt var þess kraf­ist að bannað yrði að selja áfengi á slíkum stöð­um. Fólk þurfti sem sagt að velja á milli þess að dansa og að drekka.

Menn­ing­ar­el­ítan virt­ist mót­fall­inn diskó­stöð­unum sem buðu upp á hraðsoðna menn­ingu frá útlöndum en þó voru und­an­tekn­ing­ar. Ungur rit­höf­undur og blaða­mað­ur, Stig Lars­son, skrif­aði árið 1979 að diskó­tek væru mik­il­væg því að ef hægt væri að tala um heim­speki diskó­teka væri hún sú að fólk þyrfti ekki að hugsa, bara að vera. Og þannig hefur diskó­tekum og reyndar diskói verið lýst í gegnum tíð­ina, sem popptón­list sem gerir það að verkum að fætur hreyfast og axlir hristast, jafn­vel án þess að fólk ætli sér að dansa.

Dans­inn leiðir til slagsmála og óþrifnaðar



Þessar ósjálf­ráðu hreyf­ingar geta sem sagt kostað eig­endur skemmti­staða bæði rekstr­ar- og vín­veit­ing­ar­leyf­ið. Regl­urnar sem nú gilda voru settar 1993 en byggja á eldri reglum frá 1956 og þrátt fyrir ýmsar til­raunir hefur þeim ekki verið breytt. Fyrir þremur árum skipu­lagði hópur dans­á­huga­fólks mót­mæli í Stokk­hólmi þar sem ætl­unin var að dansa eftir götum mið­borg­ar­inn­ar. Reyndar var sér­stak­lega tekið fram að hóp­ur­inn hefði aðeins leyfi til að ganga um göt­urnar – ekki hefði verið veitt leyfi til að dansa um göt­urn­ar. Tals­maður lög­regl­unnar sagði í sam­tali við sænska rík­is­út­varpið árið 2012 að hann von­að­ist til að regl­unum yrði ekki breytt. Hann hefði að sjálf­sögðu heilsu veit­inga­húsa­gesta í huga því eins og allir vissu snérist þetta fyrst og fremst um öryggi. „Við vitum að á dans­gólfum er oftar sleg­ist en á venju­legum veit­inga­stöð­um, þar er meira drasl og fleiri upp­á­komur sem krefj­ast afskipta lög­reglu.“

Nú skal tekið fram að í Sví­þjóð er afskap­lega auð­velt að finna staði sem bæði bjóða upp á dans og áfengi og ekki þarf að leita lengi um helgar til að finna slags­mál eða drasl í kringum skemmti­staði. En kannski er stað­reyndin sú að fátt ógni öryggi almenn­ings meir en fólk sem brestur á með dansi í tíma og ótíma? Lög­reglan hefur vísað til skelfi­legra atburða á borð við bruna á diskó­teki í Gauta­borg árið 1998 þar sem 63 lét­ust. Stað­reyndin er hins vegar sú að staðir sem bjóða upp á skemmt­anir þurfa að sjálf­sögðu að upp­fylla ákveðnra kröfur um til dæmis bruna­varnir og flótta­leið­ir. Atburð­ur­inn í Gauta­borg varð vegna þess að slíkum kröfum var ekki full­nægt, ekki vegna þess að skipu­leggj­endur voru ekki með dans­leyfi.

Miðað við hvernig stjórn­mála­menn tala opin­ber­lega mætti ætla að mót­mælin beri árangur því eng­inn virð­ist vilja verja regl­urnar opin­ber­lega. Í það minnsta tókst P3 stöð sænska rík­is­út­varps­ins ekki að fá nokkurn stjórn­mála­mann í við­tal til að tala gegn því að þær yrðu felldar úr gildi. Þar til það ger­ist – og það hlýtur bara að ger­ast – verða Svíar því að gæta sín á öllum kækjum og kippum því það er aldrei að vita nema lög­reglan mæti á svæð­ið. Nema auð­vitað að Kevin Bacon komi á undan henni.

https://www.youtu­be.com/watch?v=3T2F­pCD­lyNg

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Rósa Björk Brynólfsdóttir
Er rétt að dæma fólk í fangelsi fyrir pólitískar skoðanir ?
Kjarninn 20. október 2019
Dagatalið mitt
Ásta Júlía Hreinsdóttir safnar fyrir útgáfukostnaði fyrir Dagatalið mitt, sem er fjölnota afmælisdagatal með texta og myndum eftir hana.
Kjarninn 20. október 2019
Árni Már Jensson
Að skilja okkur sjálf: Annar hluti
Kjarninn 20. október 2019
Paul Copley, forstjóri Kaupþings ehf.
6.400 kröfuhafar höfðu ekki sótt peningana sína
Nokkur þúsund kröfuhafa í bú Kaupþings hafa ekki sótt þá fjármuni sem þeir eiga að fá greitt í samræmi við nauðasamninga félagsins. Þeir fjármunir sem geymdir eru á vörslureikningi eru um 8,5 milljarða króna virði á gengi dagsins í dag.
Kjarninn 20. október 2019
Hvar endar tap Arion banka á United Silicon?
Arion banki á kísilmálsverksmiðju Í Helguvík sem hefur ekki verið í starfsemi í þrjú ár. Bankinn hefur fjárfest í úrbótum en óljóst er hvort að þær dugi til að koma verksmiðjunni aftur í gang. Í vikunni var bókfært virði hennar fært niður um 1,5 milljarð.
Kjarninn 20. október 2019
Örn Bárður Jónsson
Afmæliskveðja til Alþingis
Kjarninn 20. október 2019
Leikskólakennurum fækkað um 360 frá árinu 2013
Börnum af erlendum uppruna hefur fjölgað mikið á skömmum tíma. Meira en helmingur þeirra sem starfar við uppeldi og menntun er ófaglærður.
Kjarninn 20. október 2019
Jean Claude Juncker er forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins.
Atvinnuleysi innan ESB ekki mælst minna frá því að mælingar hófust
Atvinnuleysi hjá ríkjum Evrópusambandsins hefur dregist verulega saman á undanförnum árum, en er samt umtalsvert meira en í Bandaríkjunum og á Íslandi.
Kjarninn 19. október 2019
Meira úr sama flokkiErlent
None