Greiðslubyrði 30 milljóna króna láns hækkaði um 18.600 krónur milli mánaða

Þau sem eru með óverðtryggt íbúðarlán á breytilegum vöxtum greiddu 6.200 krónum meira fyrir hverjar tíu milljónir af láninu í september en þau gerðu í ágúst. Verðtryggðu lánin verða vinsæl á ný vegna nýrra reglna Seðlabankans.

Greiðslubyrði íbúðalána hefur hækkað skarpt síðustu mánuði og fólk heldur að sér höndum í fasteignaviðskiptum, ef það getur.
Greiðslubyrði íbúðalána hefur hækkað skarpt síðustu mánuði og fólk heldur að sér höndum í fasteignaviðskiptum, ef það getur.
Auglýsing

Greiðslu­byrði fólks af óverð­tryggðum íbúða­lánum á breyti­legum vöxtum hækk­aði úr 56.700 krónum á mán­uði í ágúst upp í 62.900 kr. í sept­em­ber fyrir hverjar 10 millj­ónir láns­ins. Fyrra hluta árs 2021 var greiðslu­byrðin um 38 þús­und eða 24.900 krónum lægri en nú.

„Hús­næð­is­kostn­aður fyrir heim­ili með óverð­tryggð lán á breyti­legum vöxtum hefur því hækkað skarpt síðan þá og heim­ili sem standa frammi fyrir ákvörðun um fast­eigna­kaup horfa nú upp á hærri greiðslu­byrði en þau hefðu gert,“ segir í mán­að­ar­skýrslu Hús­næð­is- og mann­virkja­stofn­unar, HMS, fyrir sept­em­ber.

Greiðslu­byrði á verð­tryggðum lánum hækk­aði milli ágúst og sept­em­ber úr 29.600 krórnum upp í 30.700 kr. á hverjar 10 millj­ónir króna, eða um 1.100 krón­ur, ef miðað er við 40 ára lán og úr 36.400 í 37.400, um þús­und krón­ur, ef miðað er við 30 ára lán.

Mun­ur­inn á greiðslu­byrði hefur því aftur verið að aukast eftir því um hvort verð­tryggt eða óverð­tryggt lán sé að ræða. Ástæða þess að greiðslu­byrði verð­tryggðra lána er lægri er sú að verð­bætur leggj­ast á höf­uð­stól lána.

Auglýsing

Seðla­banki Íslands hækk­aði stýri­vexti um 0,75 pró­sentu­stig í lok ágúst og standa þeir nú í 5,5 pró­sentum – hafa hækkað um 3,5 pró­sentu­stig á þessu ári einu sam­an. Ástæða þessa er mikil verð­bólga, sem mælist 9,7 pró­sent um þessar mund­ir, og búist er við að hún skríði upp í tveggja stafa tölu við næstu birt­ingu. Þessi mikla verð­bólga hefur að mestu verið drifin áfram af hækk­andi íbúða­verði.

Bank­arnir brugð­ust við stýri­vaxta­hækk­un­inni í lok ágúst með því að hækka breyti­lega vexti á óverð­tryggðum íbúða­lánum og eru þeir nú 7,4 pró­sent hjá Íslands­banka, 7 pró­sent hjá Lands­bank­anum og 7,34 pró­sent hjá Arion banka. Óverð­tryggðir vextir hafa ekki verið svo háir síðan 2015. Óverð­tryggðir vextir hjá líf­eyr­is­sjóðum eru að jafn­aði um 6,95 pró­sent.

Í mán­aða­skýrslu HMS er rifjað upp að á árunum 2013-2018 hafi vextir á breyti­legum íbúða­lánum bank­anna yfir­leitt verið 1,3- 1,6 pró­sentu­stigum hærri en stýri­vext­ir. Þegar stýri­vextir fóru að lækka 2019 lækk­uðu vextir bank­anna á íbúða­lánum oft minna en sem nam stýri­vaxta­lækk­un­un­um. Þegar stýri­vextir hófu að hækka að nýju fór mun­ur­inn á stýri­vöxtum og íbúða­láns­vöxtum hins vegar að minnka á nýjan leik og er hann nú á bil­inu 1,5-1,9 pró­sent. Verð­tryggðir vextir hjá bönk­unum hafa einnig farið hækk­andi und­an­farið og eru nú að jafn­aði 2,1 pró­sent en voru að jafn­aði 1,4 pró­sent í fyrra.

Íbúða­verð á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hefur hækkað um rúm­lega 25 pró­sent á einu ári. Ef horft er aftur til upp­hafs kór­ónu­veiru­far­ald­urs­ins, sem hófst af alvöru hér­lendis í mars 2020, þá hefur íbúða­verð á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hækkað um 48 pró­sent.

Skýr merki eru nú komin fram um að vaxta­hækk­anir Seðla­bank­ans, sem eru gerðar í þeim til­gangi að draga úr verð­bólgu, séu farnar að bíta og að hús­næð­is­mark­að­ur­inn sé að kólna.

Í mán­að­ar­skýrslu HMS kemur t.d. fram að íbúðum til sölu hafi fjölgað hratt að und­an­förnu. Á höf­uð­borg­ar­svæð­inu séu nú 1.067 íbúðir til sölu og hafi ekki verið fleiri frá því í byrjun árs 2021. „Aukið fram­boð má að mestu rekja til eldri íbúða sem settar eru á sölu fremur en nýrra íbúða sem koma á mark­að, sem gefur til kynna að hægt hafi á umsvifum á mark­að­i,“ segir í grein­ingu HMS.

Samanburður á lánavöxtum bankanna og stýrivaxta Seðlabankans á tólf ára tímabili. Mynd: HMS

Kaup­samn­ingum um íbúð­ar­hús­næði fer einnig fækk­andi, sér­stak­lega á höf­uð­borg­ar­svæð­inu þar sem útgefnir kaup­samn­ingar voru aðeins 378 tals­ins í júlí.

Um 53,4 pró­sent íbúða á höf­uð­borg­ar­svæð­inu seld­ust yfir ásettu verði í júlí sam­an­borið við 62,2 pró­sent í júní og 65 pró­sent þegar mest lét í maí.

Sér­stak­lega hefur dregið úr því að íbúðir selj­ist meira en 5 pró­sent yfir ásettu verði og sér í lagi meðal íbúða í fjöl­býli á höf­uð­borg­ar­svæð­inu en í júlí seld­ust tæp 15 pró­sent íbúða þeirra svo mikið yfir ásettu verði á meðan hlut­fallið var hæst rúm 35,2 pró­sent í apr­íl.

Fleiri taka verð­tryggð lán

Hjá bönk­unum hafa ný verð­tryggð útlán verið jákvæð síð­ast­liðna fjóra mán­uði eftir að hafa verið nei­kvæð frá upp­hafi árs 2020. Þó eru óverð­tryggð lán enn vin­sælli sam­kvæmt upp­lýs­ingum sem birtar eru í mán­að­ar­skýrslu HMS.

Vaxta­stigið er ekki það eina sem hefur haft þau áhrif. Seðla­bank­inn setti í sumar sett nýjar reglur til að „varð­veita fjár­mála­stöð­ug­leika og treysta við­náms­þrótt lán­veit­enda og lán­taka gagn­vart ójafn­vægi á hús­næð­is­mark­að­i“. Í fyrsta lagi er hámark veð­setn­ing­ar­hlut­falls þegar fast­eigna­lán er veitt nú 80 pró­sent af mark­aðs­verði fast­eign­ar. Það má þó vera 85 pró­sent þegar um er að ræða fjár­mögnun kaupa á fyrstu fast­eign. Í öðru lagi hefur verið sett hámark greiðslu­byrðar fast­eigna­lána í hlut­falli við tekjur neyt­enda. Sam­kvæmt regl­unum má hámark greiðslu­byrðar nýrra fast­eigna­lána vera 35 pró­sent af mán­að­ar­legum ráð­stöf­un­ar­tekj­um. Hámarks­hlut­fall fyrir þá sem eru að kaupa fast­eign í fyrsta sinn er 40 pró­sent.

Og þar sem það getur núna munað mjög miklu á afborgun óverð­tryggðs láns og verð­tryggðs – til kaupa á hús­næði á mark­aði sem er enn lítið far­inn að gefa eftir hvað verð varðar – getur eina fjár­mögn­un­ar­leiðin verið sú að taka verð­tryggt lán.

Sam­dráttur „nokkuð ljós“

Sér­fræð­ingar Hús­næð­is- og mann­virkja­stofn­unar segja „nokkuð ljóst“ að fast­eigna­mark­að­ur­inn sé að drag­ast nokkuð hratt sam­an. Vís­bend­ingar séu um að hægt hafi á hækkun fast­eigna­verðs en óvíst sé hversu hratt það gæti gerst eða hversu mik­ið. Hækkun stýri­vaxta nú í ágúst auki lík­urnar á því að fljótt dragi úr verð­hækk­un­um.

Í þjóð­hags­lík­ani Seðla­bank­ans kemur fram að hækkun vaxta á íbúða­lánum um eitt pró­sentu­stig leiði til 3,90 pró­senta lækk­unar á raun­virði hús­næðis næsta árs­fjórð­ung á eftir og um 9,4 pró­senta lækk­unar til lengri tíma.

Sam­kvæmt því gætu und­an­gengnar þrjár stýri­vaxta­hækk­anir frá því í maí leitt til lægra hús­næð­is­verðs, að mati sér­fræð­inga HMS. Auk­inn kaup­máttur ráð­stöf­un­ar­tekna og tak­markað fram­boð hús­næðis gæti þó vegið upp á móti lækk­un­um. „Það er til­tölu­lega sjald­gæft að hús­næði lækki að nafn­virði og því lík­legra að íbúða­verðs­hækk­anir verði hóf­legar en ef íbúða­verðs­hækk­anir eru lægri en verð­bólga jafn­gildir það raun­verðs­lækk­unum íbúða­verðs.“

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Bjarni hættir sem forstjóri Orkuveitu Reykjavíkur
Forstjóri Orkuveitu Reykjavíkur, Bjarni Bjarnason, óskaði eftir því á fundi stjórnar Orkuveitu Reykjavíkur að láta af störfum sem forstjóri í mars á næsta ári. Þá verða tólf ár liðin síðan Bjarni tók við forstjórastöðunni.
Kjarninn 26. september 2022
Halla Hrund Logadóttir orkumálastjóri.
Orkumálastýra fer spennt til vinnu á hverjum morgni – Ekki bara dökk ský í loftslagsmálum
„Það sem mun koma okkur á leiðarenda og út úr þessu hættuástandi er heitstrenging þess að vinna saman,“ segir Halla Hrund Logadóttir, forstjóri Orkustofnunar. Koma þurfi hlutunum í verk heima fyrir en ekki síður að beita sér í þágu fátækari ríkja.
Kjarninn 26. september 2022
Þjóðhættir
Þjóðhættir
Þjóðhættir – Hættið þessu fikti strákar!
Kjarninn 26. september 2022
Fyrstu meðalhraðamyndavélarnar hér á landi voru settar upp í fyrra. Ávinningurinn af þeim, í formi lægri slysakostnaðar, er sagður geta verið tífaldur á við kostnaðinn við að halda úti kerfunum.
Meðalhraðaeftirlit gæti verið „arðbærasta“ umferðaröryggismálið
Drög að nýrri umferðaröryggisáætlun stjórnvalda hafa verið birt. Þar segir að innleiðing meðalhraðaeftirlits á vegum landsins gæti talist arðbærasta umferðaröryggisframkvæmdin sem völ er á og að innleiðing slíks eftirlits verði forgangsmál næstu árin.
Kjarninn 26. september 2022
Kallað var eftir auknum kaupmætti í kröfugöngu verkalýðsins 1. maí síðastliðinn.
Kaupmáttur hefur rýrnað um 4,2 prósent á þessu ári og hefur ekki verið minni síðan 2020
Í júní síðastliðnum lauk tólf ára samfelldu skeiði þar sem kaupmáttur launa jókst, sé horft til breytinga milli ára. Á síðasta ári hefur kaupmátturinn himns vegar rýrnað um 1,6 prósent og hefur ekki verið minni síðan í lok árs 2020.
Kjarninn 26. september 2022
Guðmundur Ingi Guðbrandsson er félags- og vinnumarkaðsráðherra.
Vill lengja tímabil endurhæfingarlífeyris úr þremur árum í fimm
Stjórnvöld vilja gera fólki kleift að fá greiddan endurhæfingarlífeyri í lengri tíma en nú er gert ráð fyrir í lögum. Tilgangurinn er að reyna að fækka þeim sem fara á örorku og fjölga þeim sem snúa aftur til vinnu.
Kjarninn 26. september 2022
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið - Google Analytics bann og GTA6 myndbroti lekið
Kjarninn 26. september 2022
„Lukkuriddararnir“ í bakgarðinum
Þrír fyrrverandi þingmenn, fjögur erlend stórfyrirtæki, félag í eigu svokallaðs hrunverja og fólk úr sveitum Vesturlands koma við sögu í frásögn Sunnu Óskar Logadóttur af fundi þar sem vindorkufyrirtæki kynntu áform sín.
Kjarninn 26. september 2022
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar