Heimilin flúðu hratt í fasta vexti þegar stýrivextir voru hækkaðir

Gríðarleg aukning var á töku húsnæðislána með föstum vöxtum í sumar, eftir hækkun stýrivaxta í maí. Á tveimur mánuðum námu ný útlán með föstum vöxtum 43 milljörðum. Á næstum einu og hálfu ári þar á undan voru lán með föstum vöxtum 49 milljarðar.

Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri á blaðamannafundi í morgun þar sem hann kynnti ástæður fyrir nýjustu vaxtaákvörðun peningastefnunefndar.
Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri á blaðamannafundi í morgun þar sem hann kynnti ástæður fyrir nýjustu vaxtaákvörðun peningastefnunefndar.
Auglýsing

Allt árið í fyrra voru ný hús­næð­is­lán veitt af bönkum með fasta vexti 7,5 millj­arðar króna, umfram upp­greiðslur og umfram­greiðsl­ur. Framan af því ári var flótti úr fast­vaxta­lánum yfir í lán með breyti­lega vexti, en heild­ar­um­fang nýrra útlána með breyti­lega vexti sem veitt voru með veði í hús­næði af Lands­bank­an­um, Íslands­banka og Arion banka var á sama tíma 298,3 millj­arðar króna.

Ásókn í lán með föstum vöxtum jókst framan af ári, og ný slík útlán voru upp á 32 millj­arða króna á fyrstu fimm mán­uðum árs­ins 2021. Svo til­kynnti Seðla­banki Íslands í maí að hann myndi hækka stýri­vexti í fyrsta sinn síðan í nóv­em­ber 2018, úr 0,75 pró­sentum í eitt pró­sent. Stýri­vext­irnir höfðu þá lækkað um 3,75 pró­sentu­stig á tveimur árum og aldrei verið lægri. Í dag hækk­uðu þeir svo í annað sinn á þessu ári, í 1,25 pró­sent. 

Eftir að nýtt vaxta­hækk­un­ar­ferli hófst í maí brast á flótti heim­ila í fasta vexti, þar sem hægt er að festa vexti í þrjú til fimm ár gegn því að borga meira í vaxta­greiðsl­ur. Í til­felli kúnna Lands­bank­ans þýðir það til að mynda að við­skipta­vinur sem færir sig úr breyti­legum vöxtum á óverð­tryggðu grunn­láni til að kaupa hús­næði skuld­bindur sig til að borga tæp­lega 22 pró­sent hærri vexti í þrjú ár fyrir föstu vext­ina. Veð­málið þar snýst um að stýri­vextir muni hækka nægi­lega skarpt á tíma­bil­inu sem vext­irnir eru fastir svo að það borgi sig umfram þá hækkun sem verður á kostn­aði vegna breyti­legu vaxt­anna. 

Auglýsing
Mörg íslensk heim­ili virð­ast reiðu­búin til að taka þessu veð­máli og í júní og júlí voru ný útlán með föstum vöxtum sam­tals 42,8 millj­arðar króna. Til sam­an­burðar má nefna að frá byrjun árs 2019 og út maí­mánuð 2021, í alls 29 mán­uði, voru ný útlán með fasta vexti umfram upp­greiðslur og umfram­greiðsl­ur, 49,3 millj­arðar króna. 

Á sama tíma dróg­ust ný útlán kerf­is­lega mik­il­vægu bank­anna á breyti­legum vöxtum veru­lega sam­an. Í júlí voru þau 6,4 millj­arðar króna og hafa ekki verið minni frá því í apríl 2019. Ný útlán á föstum vöxtum voru næstum þrefalt meiri en ný útlán á breyti­legum vöxtum í síð­asta mán­uði.

Þetta kemur fram í nýbirtum hag­tölum frá Seðla­banka Íslands um banka­kerf­ið.

Ásóknin enn öll í óver­tryggðu lánin

Heim­ilin í land­inu eru þó ekk­ert að færa sig úr óverð­tryggðum lánum og aftur yfir í verð­tryggða umhverf­ið, enda raun­vextir á óver­tryggðum hús­næð­is­lánum í mörgum til­vikum enn nei­kvæð­ir. Það þýðir að verð­bólga, sem er 4,3 pró­sent, sé hærri en nafn­vextir lána. 

Frá upp­hafi kór­ónu­veiru­far­ald­urs­ins hér­lendis í mars í fyrra, þegar vextir tóku að hríð­lækka sem leiddu til stór­auk­innar lán­töku til hús­næð­is­kaupa, hafa heim­ili lands­ins tekið 616,6 millj­arða króna í ný óverð­tryggð lán hjá Lands­banka, Íslands­banka og Arion banka að frá­dregnum upp­greiðslum og umfram­greiðsl­u­m. 

Það er 219,4 millj­örðum krónum meira en heim­ili lands­ins tóku í óverð­tryggð hús­næð­is­lán hjá bönk­unum þremur frá byrjun árs 2013 og til loka febr­úar 2020, eða á sjö árum og tveimur mán­uð­um. Á þeim tíma tóku heim­ilin alls 397,2 millj­arða króna í óverð­tryggð lán til að kaupa sér hús­næði.

Frá mars í fyrra og út júlí í ár hafa útlán verð­tryggðra hús­næð­is­lána, að frá­dregnum upp­greiðslum og umfram­greiðsl­um, verið nei­kvæð um næstum 100 millj­arða króna.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Eilífðarefnin finnast í regnvatni alls staðar um heiminn. Uppruni þeirra er oftast á vesturlöndum en það eru fátækari íbúar heims sem þurfa að súpa seyðið af því.
Regnvatn nánast alls staðar á jarðríki óhæft til drykkjar
Okkur finnst mörgum rigningin góð en vegna athafna mannanna er ekki lengur öruggt að drekka regnvatn víðast hvar í veröldinni, samkvæmt nýrri rannsókn.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Fleiri farþegar fóru um Flugstöð Leifs Eiríkssonar í júlí síðastliðinum en í sama mánuði árið 2019.
Flugið nær fyrri styrk
Júlí var metmánuður í farþegaflutningum hjá Play og Icelandair þokast nær þeim farþegatölum sem sáust fyrir kórónuveirufaraldur. Farþegafjöldi um Keflavíkurflugvöll var meiri í júlí síðastliðnum en í sama mánuði árið 2019.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Verðfall á mörkuðum erlendis er lykilbreyta í þróun eignarsafns íslenskra lífeyrissjóða. Myndin tengist fréttinni ekki beint.
Eignir lífeyrissjóðanna lækkuðu um 361 milljarða á fyrri hluta ársins
Fallandi hlutabréfaverð, jafn innanlands sem erlendis, og styrking krónunnar eru lykilþættir í því að eignir íslensku lífeyrissjóðanna hafa lækkað umtalsvert það sem af er ári. Eignirnar hafa vaxið mikið á síðustu árum. Í fyrra jukust þær um 36 prósent.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Uppþornað stöðuvatn í norðurhluta Ungverjalands.
Enn ein hitabylgjan og skuggalegur vatnsskortur vofir yfir
Það er ekki aðeins brennandi heitt heldur einnig gríðarlega þurrt með tilheyrandi hættu á gróðureldum víða í Evrópu. En það er þó vatnsskorturinn sem veldur mestum áhyggjum.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Þrjár af hverjum fjórum krónum umfram skuldir bundnar í steypu
Lektor í fjármálum segir ekki ólíklegt að húsnæðisverð muni lækka hérlendis. Það hafi gerst eftir bankahrunið samhliða mikilli verðbólgu. Alls hefur hækkun á fasteignaverði aukið eigið fé heimila landsins um 3.450 milljarða króna frá 2010.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Fylgistap ríkisstjórnarflokkanna minna en nær allra annarra stjórna eftir bankahrun
Einungis ein ríkisstjórn sem setið hefur frá 2009 hefur mælst með meira fylgi tíu mánuðum eftir að hún tók við völdum en hún fékk í kosningunum sem færði henni þau völd. Sú ríkisstjórn beið afhroð í kosningum rúmum þremur árum síðar.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Gylfi Zoega er annar höfundur greinar sem birtist í nýjasta tölublaði Vísbendingar.
„Hægt væri að banna Airbnb í þéttbýli þegar skortur er á íbúðarhúsnæði“
Ef fleiri flytja til landsins en frá því verður til flókið samspil hagstærða sem valda breytingum á eftirspurn og/ eða framboði á húsnæði með tilheyrandi verðhækkunum eða lækkunum. Tveir hagfræðingar leggja til að kerfinu verði breytt.
Kjarninn 7. ágúst 2022
Arnar Jónsson leikari áformar að gefa út plötu með eigin upplestri á ljóðum úr ólíkum áttum, sem hann segist vilja veita framhaldslíf.
Landskunnur leikari gefur út ljóðaplötu
„Ljóðið hefur fylgt mér frá því ég var pjakkur fyrir norðan og allar götur síðan,“ segir Arnar Jónsson leikari, sem hefur undanfarin ár safnað saman sínum uppáhaldsljóðum og hyggst nú gefa út eigin upplestur á þeim, bæði á vínyl og rafrænt.
Kjarninn 7. ágúst 2022
Meira úr sama flokkiInnlent