Næstum 2.800 manns hætta alfarið að fá vaxtabætur vegna hækkunar fasteignamats

Fasteignamat hækkar að meðaltali um 23,6 prósent um áramót og þá sömuleiðis eignastaða þeirra sem búa í eigin húsnæði. Það hefur þau áhrif að hátt í 2.800 manns hætta að fá einhverjar vaxtabætur, samkvæmt útreikningum fjármálaráðuneytisins.

Ásthildur Lóa Þórsdóttir þingmaður Flokks fólksins beindi fyrirspurn til fjármála- og efnahagsráðherra um áhrif hækkunar fasteignamats.
Ásthildur Lóa Þórsdóttir þingmaður Flokks fólksins beindi fyrirspurn til fjármála- og efnahagsráðherra um áhrif hækkunar fasteignamats.
Auglýsing

Fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neytið áætlar að hækkun fast­eigna­mats um kom­andi ára­mót, sem nemur að með­al­tali 23,6 pró­sentum á íbúð­ar­hús­næði, muni hafa þau hlið­ar­á­hrif á vaxta­bóta­kerfið að tæp­lega 2.800 fram­telj­endur sem áður fengu ein­hverjar vaxta­bætur verði fyrir fullum skerð­ingum og fái þar af leið­andi engar vaxta­bæt­ur.

Sömu­leiðis er áætlað að allt að 90 pró­sent þeirra sem fá vaxta­bætur muni verða fyrir auknum skerð­ingum bót­anna vegna hærra fast­eigna­mats, en þessar tölur koma fram í skrif­legu svari Bjarna Bene­dikts­sonar fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra við fyr­ir­spurn frá Ást­hildi Lóu Þórs­dóttur þing­manni Flokks fólks­ins, um áhrif hækk­unar fast­eigna­mats.

Ekki komi til greina að hækka skerð­ing­ar­mörkin

Sam­kvæmt svari ráð­herra kemur ekki til greina að hækka skerð­ing­ar­mörk vaxta­bóta vegna hækk­andi fast­eigna­mats. Í svari Bjarna kemur fram að spenna sé mikil í þjóð­ar­bú­inu á alla mæli­kvarða, sem kalli á aðhald á sviði pen­inga- og rík­is­fjár­mála.

„Mik­il­vægt er að armar hag­stjórnar rói í sömu átt þar sem eft­ir­gjöf á sviði rík­is­fjár­mála kallar á þeim mun meiri hækkun stýri­vaxta til þess að draga úr þenslu og verð­bólgu. Í upp­sveifl­um, rétt eins og nið­ur­sveifl­um, er mik­il­vægt að áhrif sjálf­virkra sveiflu­jafn­ara rík­is­fjár­mála fái að koma fram eins og frekast er kost­ur. Í vaxta­bóta­kerf­inu kemur sjálf­virk sveiflu­jöfnun m.a. þannig fram að vegna eigna­skerð­ing­ar­marka minnka greiðslur sam­hliða hækkun íbúða­verðs. Hækkun eigna­skerð­ing­ar­marka myndi draga úr sjálf­virkri sveiflu­jöfnun kerf­is­ins, þvert á hag­stjórn­ar­stefnu stjórn­valda, og myndi ein­göngu gagn­ast íbúða­eig­end­um, einkum þeim sem hafa orðið eigna­meiri vegna hækk­unar íbúða­verðs,“ segir í svari Bjarna.

Auglýsing

Í svari ráð­herra er því einnig komið á fram­færi að ekki verði séð að þörf sé á slíkum stuðn­ingi, þar sem stjórn­völd hafi þegar kynnt aðgerðir til að draga úr áhrifum verð­bólgu á við­kvæma hópa, sem hafi þann til­gang að minnka hættu á efn­is­legum skorti hjá þeim tekju­lægstu og eigna­minnstu.

Í svari Bjarna er einnig til­tekið það sé „ástæða til að benda á það í þessu sam­hengi“ að fjár­hags­staða heim­il­anna hafi almennt styrkst síð­ustu ár þvert á tekju­hópa og að fjár­hags­staða fólks sem býr í eigin hús­næði hafi styrkst sér­stak­lega vegna mik­illar hækk­unar íbúða­verðs.

„Van­skil íbúða­lána eru í lág­marki. Það sama á við um vaxta­byrði sem hlut­fall af ráð­stöf­un­ar­tekjum sam­kvæmt nýj­ustu tölum þótt breyt­ing gæti orðið þar á næstu miss­eri. Telja má að hækkun vaxta­bóta, sér­stak­lega með hækkun eigna­skerð­ing­ar­marka, myndi því ekki aðeins ganga gegn stefnu hag­stjórnar heldur einnig því sjón­ar­miði að beina bóta­greiðslum og hús­næð­is­stuðn­ingi þangað sem hans er þörf,“ segir í svari Bjarna.

Bjarni Benediktsson fjármála- og efnahagsráðherra. Mynd: Bára Huld Beck.

Vaxta­bóta­kerfið hefur farið minnk­andi und­an­farin ár, vegna ákvarð­ana stjórn­valda, sem hafa beint hús­næð­is­stuðn­ingi hins opin­bera í aðra far­vegi. Hrap­aði fjöldi þeirra fram­telj­enda sem fengu vaxta­bætur úr 45 þús­undum árið 2013 niður í rúm­lega 15 þús­und árið 2020.

Þetta hefur verið gagn­rýnt, meðal ann­ars í Kjara­f­réttum Efl­ingar fyrr á þessu ári. Þar sagði að vaxta­bóta­kerfið hefði í reynd verið skorið nið­ur, án þess að önnur úrræði sem gögn­uð­ust þeim þorra launa­fólks sem áður fékk vaxta­bætur hafi verið kynnt til sög­unn­ar.

„Þó hlut­deild­ar­lán og nið­ur­greiðslur á leigu­hús­næði lág­launa­fólks séu ágætar við­bætur við kerfið þá gagn­ast þær svo fáum að ekki sér högg á vatni í þeim vanda sem fyrir er. Að bjóða launa­fólki að nota sér­eignar líf­eyr­is­sparnað sinn í stað vaxta­bóta er heldur ekki kjara­bót. Þá leið hefði hins vegar mátt rétt­læta ef vaxta­bæt­urnar hefðu haldið sér áfram,“ sagði í Kjara­f­rétt­um, sem eru á ábyrgð Stefán Ólafs­sonar sér­fræð­ings hjá Efl­ingu stétt­ar­fé­lagi.

Ekki nein áform sem stendur um að lækka eða afnema stimp­il­gjöld

Þing­mað­ur­inn Ást­hildur Lóa, sem er auk þing­starfa sinna for­maður Hags­muna­sam­taka heim­il­anna, beindi einnig þeirri spurn­ingu til fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra hvort til greina kæmi að lækka álagn­ing­ar­hlut­fall stimp­il­gjalda til að mæta hækkun fast­eigna­mats um næstu ára­mót, eða jafn­vel afnema stimp­il­gjöld sem fylgja fast­eigna­við­skipt­um.

Stimp­il­gjöld eru 0,8 pró­sent af fast­eigna­mati eigna, en 0,4 pró­sent fast­eigna­mats fyrir þá sem eru að kaupa í fyrsta skipti. Þessi gjöld munu því taka sam­bæri­legum hækk­unum og fast­eigna­mat íbúð­ar­eigna, sem mun, eins og áður var vikið að, hækka um 23,6 pró­sent að með­al­tali um kom­andi ára­mót.

„Eins og stendur liggja ekki fyrir áform um að lækka eða afnema stimp­il­gjöld til að mæta hækkun fast­eigna­mats um næstu ára­mót,“ segir í svari ráð­herra.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Alþjóðlegu stórfyrirtækin Google og Meta taka til sín stóran hluta af því fé sem íslenskir auglýsendur nota til að koma vörum sínum og þjónustu á framfæri.
Hlutdeild erlendra miðla á auglýsingamarkaði eykst enn og nálgast helming
Verulegur hluti íslensku auglýsingakökunnar rennur til rekstraraðila Facebook og Google og ætla má að 43,2 af hverjum 100 krónum sem varið var í auglýsingar á Íslandi í fyrra hafi runnið til erlendra fyrirtækja, samkvæmt nýrri úttekt Hagstofunnar.
Kjarninn 7. desember 2022
Þórarinn Eyfjörð er formaður Sameykis.
„Hókuspókushagstjórn“ sem bitnar verst á almennu launafólki
Ríkisstjórnin hefur enga framtíðarsýn fyrir almenning, segir formaður Sameykis. „Hennar áhugi beinist að því að hlaða meira og hraðar undir ríka og fína fólkið og koma í veg fyrir þann óþverra að almenningur skuli mynda tærnar sínar á Tene.“
Kjarninn 7. desember 2022
Mótmæli hafa staðið yfir í Íran í tæpa þrjá mánuði.
Óvissa um framtíð írönsku siðgæðislögreglunnar
Óvissa ríkir um siðgæðislögregluna í Íran eftir að dómsmálaráðherra landsins lagði til að leggja hana niður. En hefur siðgæðislögreglan virkilega lagt niður störf eða eru þetta orðin tóm til að friðþægja mótmælendur?
Kjarninn 7. desember 2022
Flensusprautan gagnast vel gegn alvarlegum veikindum af inflúensu.
Mikill veikindavetur framundan
COVID-19, inflúensa og RS-veiran. Margir smitsjúkdómar á kreiki á sama tíma kalla á aukna varúð. Alþjóða heilbrigðismálastofnunin hvetur yfirvöld til að vera vel á verði og almenning til að gæta að persónulegum sóttvörnum sínum.
Kjarninn 6. desember 2022
Kristrún Frostadóttir formaður Samfylkingarinnar á blaðamannafundinum í dag.
Vilja færa 13 milljarða í kjarabætur til almennings með sértækum skattahækkunum
Samfylkingin kynnti í dag breytingatillögur við fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar. Flokkurinn leggur til að um 17 milljarðar króna verði sóttir með sértækum skattahækkunum til þess að fjármagna almennar kjarabótaaðgerðir fyrir launafólk.
Kjarninn 6. desember 2022
Jóhannes Hraunfjörð Karlsson
Ponzi-leikur eða fjárfesting til framtíðar?
Kjarninn 6. desember 2022
Lenya Rún Taha Karim, varaþingmaður Pírata.
„Þau hefðu bara átt góðan séns á því að fá hæli á Íslandi“
Hælisleitendur, sem vísað var úr landi í lok október, eru í hópi þeirra sem eiga rétt á að mál þeirra verði tekin til efnislegrar meðferðar samkvæmt nýjum úrskurði kærunefndar útlendingamála.
Kjarninn 6. desember 2022
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri.
Borgarstjóri lagði til að nær allar breytingatillögur minnihlutans yrðu felldar
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri lagði til að nær allar breytingatillögur minnihluta borgarstjórnar við fjárhagsáætlun borgarinnar yrðu felldar. Búast má við því að umræðan um hagræðingu í Reykjavíkurborg standi fram á kvöld.
Kjarninn 6. desember 2022
Meira úr sama flokkiInnlent