Segir ágætt svigrúm til launahækkana

Stefán Ólafsson segir miklar arðgreiðslur fyrirtækja og launahækkanir forstjóra sýna að svigrúm til bættra kjara starfsmanna þeirra sé ágætt.

Stefán Ólafsson, sérfræðingur hjá Eflingu stéttarfélagi.
Stefán Ólafsson, sérfræðingur hjá Eflingu stéttarfélagi.
Auglýsing

Stað­hæf­ingar atvinnu­rek­enda um að ekk­ert svig­rúm sé til launa­hækk­ana er óvenju langt frá veru­leik­anum í kom­andi kjara­samn­ing­um, líkt og miklar launa­hækk­anir for­stjóra fyr­ir­tækja hér­lendis og arð­greiðslur til hlut­hafa sýna. Þetta skrifar Stefán Ólafs­son, pró­fessor emeritus í félags­fræði við Háskóla Íslands og sér­fræð­ingur hjá Efl­ingu, í grein sinni í nýjasta tölu­blaði Vís­bend­ingar.

Víða veisla í atvinnu­líf­inu

Sam­kvæmt Stef­áni eru þjóð­hags­spár bæði Seðla­bank­ans og Hag­stofu bjartar og að gera mætti ráð fyrir upp­sveiflu þrátt fyrir að eitt­hvað gæti hægt á henni vegna stríðs­ins í Úkra­ínu. Hann segir að Lífs­kjara­samn­ing­ur­inn árið 2019 hafi verið gerður við óhag­stæð­ari skil­yrði, þar sem þá hafi verið búist við minnk­andi hag­vexti.

Að und­an­tek­inni ferða­þjón­ust­unni, sem gæti þó lag­ast hratt þegar ferða­mönnum fer að fjölga á ráði, segir Stefán að staða flestra fyr­ir­tækja sé nú með miklum ágæt­um. Því til stuðn­ings bendir hann að búist sé við metári í arð­greiðslum í ár, auk þess sem stjórn­endur fyr­ir­tækj­anna hafi hækkað mikið í laun­um. „Það er því víða veisla í atvinnu­líf­in­u,“ bætir hann við.

Auglýsing

Stefán segir með­al­laun for­stjóra í skráðum fyr­ir­tækjum hafa hækkað um 8,5 pró­sent á milli ára, sem sé vel umfram hækk­anir á almennum vinnu­mark­aði. Alls hækk­uðu mán­að­ar­laun þeirra um 444 þús­und krónur á mán­uði í fyrra, á meðan almenn hækkun launa­fólks hafi verið tæp 16 þús­und krónur á ári.

Þar að auki bætir Stefán við að stjórn­endur hafi verið að taka stærri hluta launa sinna sem bónusa og kaup­rétt­ar­samn­inga, en algengt sé að bónusar geti bætt allt að fjórð­ungi ofan á árs­l­unin og að kaup­réttir geti skilað tug­millj­örðum í hagn­aði.

Launa­hækk­anir til lág­tekju­fólks og sem vörn gegn verð­bólgu

Stefán ber einnig saman þróun ráð­stöf­un­ar­tekna eftir tekju­tí­undum á síð­ustu ára­tug­um, en þar segir hann blasa við að hagur tekju­hæstu tíund­ar­innar hafi batnað mest, bæði í góð­ær­inu fyrir hrun og í efna­hags­upp­sveifl­unni eftir árið 2012. Lífs­kjara­samn­ing­ur­inn hafi bætt hlut þeirra lægst laun­uðu, en ein­ungis að hluta, og því sé ástæða til að ganga enn lengra í kom­andi kjara­samn­ingum með krónu­tölu­hækk­un­um.

Sam­kvæmt Stef­áni er einnig mik­il­vægt að hækka þurfi laun í kom­andi kjara­samn­ingum til að vinna gegn hækk­andi verð­bólgu, sem sé að stærstum hluta vegna mis­heppn­aðrar hag­stjórnar á sviði hús­næð­is­mála.

Aðrar leiðir mögu­legar

Ef hlífa á fyr­ir­tækjum við miklum launa­hækk­unum segir Stefán að stjórn­völd geti einnig bætt kjör lægri tekju­hópa á aðra vegu. Sem dæmi um slíkt nefnir hann auknar milli­færslur úr vel­ferð­ar­kerf­inu – þ.e.a.s. hærri barna­bæt­ur, vaxta­bætur og húsa­leigu­bætur – en sam­kvæmt Stef­áni hafa þessar bóta­greiðslur veikst veru­lega á síð­ustu árum og alls ekki haldið í við þarf­ir.

Stefán bendir á að barna­bætur á Íslandi séu langt fyrir neðan það sem almennt er í Norð­ur­löndum og á meg­in­landi Evr­ópu. Einnig hafi vaxta­bætur því sem næst horfið á síð­ustu átta árum, sem gerir eigna­myndun í íbuð­ar­hús­næði hæg­ari og eykur þannig mis­skipt­ingu í eign­um. Þar að auki segir Stefán að draga þurfi úr „of­ur­skerð­ing­um“ líf­eyris í almanna­trygg­ingu með umtals­verðri hækkun frí­tekju­marks.

Hægt er að lesa grein Stef­áns í heild sinni með því að ger­ast áskrif­andi að Vís­bend­ingu.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þeir skipta þúsundum, tannburstarnir í norska skóginum.
Tannburstarnir í skóginum
Jordan, tannburstaframleiðandinn þekkti, hefur auglýst eftir notuðum tannburstum sem áhugi er á að reyna að endurvinna. Í norskum skógi hafa fleiri þúsund tannburstar frá Jordan legið í áratugi og rifist er um hver beri ábyrgð á að tína þá upp.
Kjarninn 30. september 2022
Orri Hauksson, forstjóri Símans.
Síminn vill greiða hluthöfum 31,5 milljarða vegna sölunnar á Mílu – og svo sennilega meira
Franska fyrirtækið Ardian er búið að gera upp við Símann vegna kaupanna á Mílu. Síminn ætlar að leggja tillögu um að greiða hluthöfum 31,5 milljarða króna af söluandvirðinu fyrir hluthafafund í lok október.
Kjarninn 30. september 2022
Á fjórum stöðum streymir gas upp af leiðslunni í Eystrasalti.
„Um viljaverk var að ræða“
Götin á Nord Stream-gasleiðslunum er mjög stór og gríðarlegt magn metans streymir enn út í andrúmsloftið. Danir og Svíar ætla að gæta þess að á fundi öryggisráðs Sþ í kvöld verði fjallað um staðreyndir, „nefnilega þær að um viljaverk var að ræða“.
Kjarninn 30. september 2022
Fleiri íbúar landsbyggðarinnar en höfuðborgarsvæðisins telja sig hafa verið bitna af lúsmýi og mest er aukningin á Norðurlandi.
Lúsmýið virðist hafa náð fótfestu á Norðurlandi í sumar
Áttunda sumarið í röð herjaði lúsmýið á landann. Nærri þrefalt fleiri landsmenn telja sig hafa verið bitna af lúsmýi í sumar, tvöfalt fleiri en fyrir þremur árum. Mest var aukningin á Norðurlandi.
Kjarninn 30. september 2022
Í austurvegi
Í austurvegi
Í austurvegi – Deng Xiaoping - seinni hluti 邓小平 下半
Kjarninn 30. september 2022
Gatnamótin sem um ræðir eru við norðurenda stokksins og yrðu mislæg, en þó í plani við umhverfið í kring.
Borgin vill sjá útfærslu umfangsminni gatnamóta við mynni Sæbrautarstokks
Allt að sex akreinar verða á hluta Kleppsmýrarvegar samkvæmt einu tillögunni að nýjum mislægum gatnamótum við mynni Sæbrautarstokks sem lögð var fram í matsáætlun. Reykjavíkurborg vill að umfangsminni gatnamót verði skoðuð til samanburðar.
Kjarninn 30. september 2022
Gylfi Helgason
Staða menningarmála: Fornleifar
Kjarninn 30. september 2022
Vilhjálmur Árnason (t.v.) er fyrsti flutningsmaður tillögunnar. Bergþór Ólason þingmaður Miðflokksins er á meðal alls 22 meðflutningsmanna Vilhjálms.
Yfir tuttugu þingmenn vilja að Ísland verði leiðandi í rannsóknum á hugvíkkandi efnum
Stór hópur þingmanna úr öllum flokkum nema Vinstrihreyfingunni – grænu framboði vill sjá heilbrigðisráðherra skapa löglegan farveg fyrir rannsóknir á virka efninu í ofskynjunarsveppum hér á landi, þannig að Ísland verði „leiðandi“ í rannsóknum á efninu.
Kjarninn 30. september 2022
Meira úr sama flokkiInnlent