Segir endurheimt raunlauna leiða af sér minni hagvöxt, meiri verðbólgu og hærri stýrivexti

Ef kjarasamningar skila til baka þeim raunlaunum sem tapast hafa vegna verðbólgu telur Seðlabankinn að hagvöxtur á næsta ári verði sá minnsti síðan 2002, ef frá eru talin samdráttarárin í kjölfar bankahrunsins og kórónuveirufaraldursins.

Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri.
Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri.
Auglýsing

Í nýjasta riti Pen­inga­mála, sem birt var á mið­viku­dag, er sér­stök ramma­grein þar sem spáð er í hvað ger­ist ef kom­andi kjara­samn­ingar feli í sér meiri launa­hækk­anir en nú sé gert ráð fyrir í grunn­spá Seðla­bank­ans. 

Í ramma­grein­inni segir að núgild­andi kjara­samn­ing­ar, sem und­ir­rit­aðir voru í apríl 2019, hafi skilað launa­fólki því að raun­laun hafi heilt yfir hækkað um 7,2 pró­sent og kaup­máttur ráð­stöf­un­ar­tekna á mann hafi hækkað um ríf­lega 13 pró­sent frá und­ir­ritun og fram á mitt ár 2022. Raun­laun hafa hins vegar gefið eftir und­an­farið og Seðla­bank­inn telur að ætla megi að þau hafi hækkað minna en lagt var upp með við und­ir­ritun samn­ing­anna þar sem verð­bólga hefur verið langt umfram spár. „ Ummæli for­ystu­manna verka­lýðs­fé­laga und­an­farið virð­ast m.a. snúa að því að vinna upp þá hækkun raun­launa sem á vant­ar. Í ljósi þess að spenna er á vinnu­mark­aði og kjöl­festa verð­bólgu­vænt­inga hefur veikst gætu laun því hækkað nokkru meira á spá­tím­anum en núver­andi grunn­spá gerir ráð fyr­ir.“

Dregur upp svarta mynd ef end­ur­heimta eigi raun­launa­stig

Til að kanna hver áhrif þeirra launa­hækk­ana gætu orðið not­að­ist Seðla­bank­inn við hið svo­kall­aða DYNI­MO-líkan sitt og gerði þar ráð fyrir að nafn­laun hækki um lið­lega fimm pró­sentu­stig meira á næsta ári „í þeirri við­leitni að end­ur­heimta sam­bæri­legt raun­launa­stig og var í upp­hafi árs­ins, áður en verð­bólgan tók að grafa undan kaup­mætt­i.“

Auglýsing
Því er  gert ráð fyrir að laun hækki þá um ell­efu pró­sent á næsta ári í stað þeirra sex pró­senta sem grunn­spá Seðla­bank­ans reiknar með og sam­tals um 24 pró­sent á næstu þremur árum í stað 18 pró­sent. 

Þetta telur Seðla­bank­inn að muni hækka jað­ar­kostnað fyr­ir­tækja tölu­vert meira en í grunn­spánni sem leiði til þess að þau bregð­ast „bæði við með því að ganga á hagn­að­ar­hlut­deild sína og hag­ræða í rekstri, m.a. með því að stytta vinnu­tíma starfs­fólks eða með upp­sögn­um. Það dugar þó ekki til sam­kvæmt lík­an­inu og því bregð­ast þau einnig við með því að hækka afurða­verð sitt.“ 

Afleið­ingin yrði meðal ann­ars hæg­ari vöxtur á einka­neyslu, hag­vöxtur dregst sam­an, verð­bólga verður meiri og stýri­vextir hærri. 

Sá minnsti frá 2002 utan ham­fara­tíma

Raunar segir Seðla­bank­inn að hag­vöxtur á næsta ári, sem yrði 1,75 pró­sentu­stigum minni á árinu 2023, yrði sá minnsti hér­lendis síðan 2002 ef frá eru talin sam­drátt­ar­árin í kjöl­far banka­hruns­ins og kór­ónu­veiru­far­ald­urs­ins. 

Seðla­bank­inn segir að þrátt fyrir lak­ari hag­vaxt­ar­horfur yrði verð­bólga samt sem áður meiri á spá­tím­an­um, sem nær út árið 2025, en sam­kvæmt fyr­ir­liggj­andi grunn­spá. Til að tryggja að verð­bólgan verði í sam­ræmi við verð­bólgu­mark­mið Seðla­bank­ans til lengri tíma þyrfti auk þess að hækka stýri­vexti enn frekar, en þeir hafa nú þegar verið hækk­aðir tíu sinnum í röð og standa í sex pró­sentu­stig­um.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Flensusprautan gagnast vel gegn alvarlegum veikindum af inflúensu.
Mikill veikindavetur framundan
COVID-19, inflúensa og RS-veiran. Margir smitsjúkdómar á kreiki á sama tíma kalla á aukna varúð. Alþjóða heilbrigðismálastofnunin hvetur yfirvöld til að vera vel á verði og almenning til að gæta að persónulegum sóttvörnum sínum.
Kjarninn 6. desember 2022
Kristrún Frostadóttir formaður Samfylkingarinnar á blaðamannafundinum í dag.
Vilja færa 13 milljarða í kjarabætur til almennings með sértækum skattahækkunum
Samfylkingin kynnti í dag breytingatillögur við fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar. Flokkurinn leggur til að um 17 milljarðar króna verði sóttir með sértækum skattahækkunum til þess að fjármagna almennar kjarabótaaðgerðir fyrir launafólk.
Kjarninn 6. desember 2022
Jóhannes Hraunfjörð Karlsson
Ponzi-leikur eða fjárfesting til framtíðar?
Kjarninn 6. desember 2022
Lenya Rún Taha Karim, varaþingmaður Pírata.
„Þau hefðu bara átt góðan séns á því að fá hæli á Íslandi“
Hælisleitendur, sem vísað var úr landi í lok október, eru í hópi þeirra sem eiga rétt á að mál þeirra verði tekin til efnislegrar meðferðar samkvæmt nýjum úrskurði kærunefndar útlendingamála.
Kjarninn 6. desember 2022
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri.
Borgarstjóri lagði til að nær allar breytingatillögur minnihlutans yrðu felldar
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri lagði til að nær allar breytingatillögur minnihluta borgarstjórnar við fjárhagsáætlun borgarinnar yrðu felldar. Búast má við því að umræðan um hagræðingu í Reykjavíkurborg standi fram á kvöld.
Kjarninn 6. desember 2022
Sérstaklega á að styrkja landsbyggðarmiðla sem framleiða sjónvarpsefni.
100 milljóna framlag vegna reksturs fjölmiðla á landsbyggðinni sem framleiða fyrir sjónvarp
Ein breyting var gerð á framlögum til fjölmiðla milli fyrstu og annarrar umræðu fjárlaga. Meirihluti stjórnarflokkanna ætlar að setja 100 milljónir króna í styrki vegna „reksturs fjölmiðla á landsbyggðinni sem framleiða eigið efni fyrir sjónvarpsstöð.“
Kjarninn 6. desember 2022
„Atvinnulífið hefur ekki sýnt vott af samfélagsábyrgð á miklum óvissutímum“
Formaður VR segir atvinnulífið hafa nýtt sér viðkvæma stöðu í samfélaginu, Þar sem verðbólga er há og vextir í hæstu hæðum, til að skapa sér „fordæmalaust góðæri á kostnað almennings.“
Kjarninn 6. desember 2022
Gæti verið að ein hæð úr SAS-hótelinu í Kaupmannahöfn leynist á hafsbotni?
Hótelið á hafsbotni
Í áratugi hafa gengið sögur um að á hafsbotni norðan við Helsingjaborg í Svíþjóð liggi stærðar steypuhlunkur sem átti að vera hluti eins þekktasta hótels á Norðurlöndum. En skyldi þetta nú vera rétt?
Kjarninn 6. desember 2022
Meira úr sama flokkiInnlent