Segir lánakjör enn í dag mjög góð – í sögulegu ljósi

Þrátt fyrir að kjör á lánamarkaði séu í sögulegu ljósi góð þá breytir það því ekki að margir ráða ekki við aukna greiðslubyrði, segir fjármálaráðherra. Hann vill þó ekki að ríkið grípi inn í og þvingi fram niðurstöðu sem ekki fæst á markaði.

Bjarni Benediktsson fjármála- og efnahagsráðherra.
Bjarni Benediktsson fjármála- og efnahagsráðherra.
Auglýsing

„Ekk­ert eitt getum við gert sem skiptir meira máli en það að ná aftur tökum á verð­lags­þróun og það ætti að vera í for­grunni umræð­unn­ar. Hvað getum við gert til þess að slá aftur niður verð­bólgu­vænt­ing­ar? Hvernig getum við beitt rík­is­fjár­mál­unum til að svo megi verða og hvernig sam­stillum við þær aðgerðir við aðgerðir Seðla­bank­ans? Ekk­ert eitt skiptir meira máli en nákvæm­lega þetta.“

Þetta sagði Bjarni Bene­dikts­son fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra í óund­ir­búnum fyr­ir­spurna­tíma á Alþingi í dag.

Ást­hildur Lóa Þórs­dóttir þing­maður Flokks fólks­ins sagði að rík­is­stjórnin þyrfti að sýna póli­tískt hug­rekki og verja heim­il­in. Hún þyrfti að taka póli­tíska ákvörðun og gefa út yfir­lýs­ingu um að eng­inn skyldi missa heim­ili sitt í því ástandi sem fyr­ir­sjá­an­legt væri að varði um hríð. Hún spurði ráð­herr­ann meðal ann­ars hvort rík­is­stjórnin væri til­búin til þess að tryggja heim­ilum stöð­ug­leika eða ætl­aði hún að láta þau „gossa“.

Auglýsing

Ást­hildur Lóa hóf fyr­ir­spurn sína á því að segja að hækk­anir á greiðslu­byrði heim­ila og fyr­ir­tækja upp á tugi þús­unda á mán­uði væru í kort­un­um.

„Við horfðum á með­ferð bank­anna á heim­il­unum eftir síð­asta hrun og þar var enga mis­kunn að finna. Og þótt það hrun væri alfarið þeim sjálfum að kenna þá kunnu þeir ekk­ert að skamm­ast sín heldur fóru af fullri hörku eftir eigin fórn­ar­lömb­um. Og nú stefnir aftur í að heim­il­unum verði fórnað fyrir svo­kall­aðan stöð­ug­leika. En fyrir hvern er sá stöð­ug­leiki ef heim­il­unum er fórnað fyrir hann?“ spurði hún.

Boð­aðar aðgerðir rík­is­stjórn­ar­innar „munu aug­ljós­lega ekki duga til“

Þá spurði þing­mað­ur­inn einnig hvernig hann sæi fyrir sér að heim­ili, með 300.000 til 500.000 til ráð­stöf­unar á mán­uði, réði við 25.000 til 40.000 króna hækk­un. Það væri það sem myndi bæt­ast við lán margra vegna 1 pró­sent hækk­unar á við­mið­un­ar­vöxtum Seðla­bank­ans.

„Tug­þús­unda­hækk­anir eru yfir­vof­andi á leigu­mark­aði og boð­aðar aðgerðir rík­is­stjórn­ar­innar vegna þeirra munu aug­ljós­lega ekki duga til. Hvað verður um leigj­endur sem ekki standa undir hækk­andi leigu? Hvar eiga þeir að búa?“ spurði hún.

Ásthildur Lóa Þórsdóttir Mynd: Bára Huld Beck

Mann­rétt­indi að eiga heim­ili

„Er rík­is­stjórnin til­búin að gefa það út að eng­inn muni missa heim­ili sitt í þeim hremm­ingum sem fyr­ir­sjá­an­legar eru og aðstæðum sem venju­legt heim­ili hefur lítil sem engin áhrif á? Og að lok­um? Er rétt­læt­an­legt að svipta hund­ruð eða þús­undir fjöl­skyldna heim­ilum sínum fyrir stöð­ug­leika hinna? Er rétt­læt­an­legt að sumir gjaldi fyrir stöð­ug­leik­ann með heim­ili sínu? Er rétt­læt­an­legt að krefj­ast slíkra fórna?

Það eru mann­rétt­indi að eiga heim­ili og börn eiga rétt á að búa á öruggu heim­ili. Rík­is­stjórnin þarf að sýna póli­tískt hug­rekki og verja heim­il­in. Hún þarf að taka póli­tíska ákvörðun og gefa út yfir­lýs­ingu um að eng­inn skuli missa heim­ili sitt í því ástandi sem fyr­ir­sjá­an­legt er að vari um hríð. Aðeins þannig tryggjum við heim­il­unum stöð­ug­leika. Er rík­is­stjórnin til­búin til þess eða ætlar hún að láta heim­ilin gossa?“ spurði hún að lok­um.

Dregur í efa að dæmið sem þing­mað­ur­inn nefndi sé dæmi­gert

Bjarni svar­aði og sagði að það væri ástæða til þess að fylgj­ast mjög náið með greiðslu­byrði og getu heim­il­anna til að standa í skilum með skuld­bind­ingar sín­ar.

„Við getum þó haft í huga í þessu sam­bandi að sú staða hefur ekki áður verið betri en í upp­hafi þessa árs og undir lok þess síð­asta, það er hlut­fall heim­ila sem eiga í vand­ræðum með að láta enda ná saman um lok mán­aðar hefur ekki áður verið lægra og það er mjög góð vís­bend­ing,“ sagði ráð­herr­ann og bætti því við að hann leyfði sér að draga í efa að þetta væri dæmi­gert til­vik sem Ást­hildur Lóa nefndi – að það væri algengt að fólk neð­ar­lega í tekju­stig­anum væri að sjá þetta mikla aukn­ingu á greiðslu­byrði á mán­uði vegna síð­ustu vaxta­á­kvörð­un­ar.

Þetta er einnig í höndum fjár­mála­fyr­ir­tækj­anna

„En það breytir ekki hinu að rík­is­stjórnin hefur þegar ákveðið að bregð­ast við og ég ætla að mæla hér fyrir frum­varpi síðar í dag um aðgerðir til þess að koma til móts við þá sem hvað minnst hafa milli hand­anna í sam­fé­lag­inu. Ekk­ert eitt getum við gert sem skiptir meira máli en það að ná aftur tökum á verð­lags­þróun og það ætti að vera í for­grunni umræð­unn­ar. Hvað getum við gert til þess að slá aftur niður verð­bólgu­vænt­ing­ar? Hvernig getum við beitt rík­is­fjár­mál­unum til að svo megi verða og hvernig sam­stillum við þær aðgerðir við aðgerðir Seðla­bank­ans?

Ekk­ert eitt skiptir meira máli en nákvæm­lega þetta. Í milli­tíð­inni, þar til því verður náð, eru mörg úrræði og þau eru ekki öll ein­göngu hjá rík­is­vald­inu til að grípa inn í. Þau eru líka í höndum fjár­mála­fyr­ir­tækj­anna sem hafa hér ríkri skyldu að gegna við að koma til móts við þarfir þeirra sem þurfa á fyr­ir­greiðslu að halda,“ sagði hann.

Varð­andi leigj­endur þá sagði Bjarni að hann væri þeirrar skoð­unar að stjórn­völd þyrftu að fylgj­ast jafn vel með þeim mark­aði eins og hús­næð­is­mark­aðnum þar sem kaup­endur eru fyrir og eig­endur vegna þess að þar sýndu töl­urnar að það væru líka við­kvæm heim­ili sem ættu í hlut.

Fjár­mála­fyr­ir­tækin „sýna enga mis­kunn“

Ást­hildur Lóa kom aftur í pontu og sagði að málið væri að of seint væri í rass­inn gripið að gera eitt­hvað þegar fólk væri komið í vanda – og hann væri fyr­ir­sjá­an­leg­ur.

„Það að ætla að treysta á mis­kunn fjár­mála­fyr­ir­tækja – hæst­virtur ráð­herra verður bara að fyr­ir­gefa – það gengur ekki upp. Þau sýna enga mis­kunn, ég hef per­sónu­lega reynslu af því og það hafa þús­undir ann­arra. Það er ekk­ert hægt að treysta á það, hún er ekki fyrir hendi. Og hversu dýru verði er það keypt að ná tökum á verð­bólg­unni með þessum hætti? Kostn­að­ur­inn við hús­næði er stærsti póst­ur­inn hjá öllum heim­ilum og hann hækk­ar.

Þetta er líka sá póstur sem fólk hefur minnsta stjórn á. Það getur stjórnað neyslu sinni, við getum ákveðið að keyra minna eða kaupa ódýr­ari teg­undir af ein­hverju eða bara ákveðið að lifa á hafra­graut í ein­hvern tíma til að bjarga okkur ef þess þarf. En hús­næð­is­kostn­að­ur­inn er það sem er hvað erf­ið­ast að standa und­ir. Mig langar bara að nefna að við förum allt aðrar leiðir en þjóð­irnar í kringum okkur þar sem vextir eru ekki svona háir. Í 9 pró­sent verð­bólgu eru Bretar að hækka um 0,25 pró­sent,“ sagði þing­mað­ur­inn.

Hefur per­sónu­lega reynslu af því að þurfa nauð­beygður að taka lán á hærri vöxtum

Bjarni svar­aði í annað sinn og sagði að í sögu­legu ljósi væru vextir ekki mjög háir í dag. Hann hefði einmitt per­sónu­lega reynslu, eins og Ást­hildur Lóa, af því að þurfa nauð­beygður að taka lán á langtum hærri vöxtum en eru mark­aðsvextir í dag – langtum hærri vöxtum – og sitja svo uppi með 20 pró­sent afskriftir af hús­bréf­un­um, þar sem hann hefði í raun og veru ein­ungis fengið 80 pró­sent af lán­inu sem hann lof­aði að borga til baka.

„Í þessu sam­hengi, í sögu­legu ljósi, eru kjörin enn þann dag í dag mjög góð. Það breytir því ekki að margir kunni að hafa spennt bog­ann mjög hátt og þola lít­ið, hafa ekki mikið borð fyrir báru til að ráða við aukna greiðslu­byrði. Þá eru mörg úrræði sem á að horfa til áður en til þess kemur að menn grípi inn í, eins og hátt­virtur þing­maður er í raun og veru að leggja til hér, að ríkið grípi inn í samn­inga um hús­næð­is­lán, grípi með ein­hverjum hætti inn í mál­in, og þvingi fram nið­ur­stöðu sem ekki fæst á mark­aði. Ég verð að segja að á þessum tíma­punkti held ég að það væri mikið óráð að fara þá leið,“ sagði ráð­herr­ann.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.
Engin lagaleg skilgreining til á orðinu kona
Samkvæmt svari frá forsætisráðherra þarf menningar- og viðskiptaráðherra sem „fer með málefni íslenskunnar“ að svara því hverjar orðsifjar nafnorðsins kona séu og hver málfræðileg merking orðsins sé.
Kjarninn 30. júní 2022
Lárus Blöndal, stjórnarformaður Bankasýslu ríkisins, og Jón Gunnar Jónsson, forstjóri stofnunarinnar.
Bankasýslan borgaði LOGOS 6,2 milljónir og lét Morgunblaðið fá upplýsingar fyrirfram
Bankasýslan sendi Morgunblaðinu einum fjölmiðla fyrirfram tilkynningu um að lögfræðilegur ráðgjafi hennar hefði komist að þeirri niðurstöðu að jafnræðis hafi verið gætt við sölu á hlut ríkisins í Íslandsbanka.
Kjarninn 30. júní 2022
Til þess að komast ferða sinna þurfa Íslendingar að borga 85 prósentum meira heldur en íbúar í löndum Evrópusambandsins gera að meðaltali.
Samgöngukostnaður hvergi hærri í Evrópu en á Íslandi
Norðurlöndin raða sér í efstu sæti á lista þeirra landa í Evrópu þar sem samgöngukostnaður er mestur. Verð á gistingu, mat, fötum og skóm er hærra hér á landi en víðast hvar annars staðar í álfunni.
Kjarninn 30. júní 2022
Ríkið þurfi að kortleggja á hverjum loftslagsskattarnir lenda
Upplýsingar liggja ekki fyrir í dag um það hvernig byrðar af loftslagssköttum dreifast um samfélagið. Í greinargerð frá Loftslagsráði segir að stjórnvöld þurfi að vinna slíka greiningu, vilji þau hafa yfirsýn yfir áhrif skattanna.
Kjarninn 30. júní 2022
Í frumdrögum að fyrstu lotu Borgarlínu var Suðurlandsbrautin teiknuð upp með þessum hætti. Umferðarskipulag götunnar er enn óútkljáð, og sannarlega ekki óumdeilt.
Borgarlínubreytingar á Suðurlandsbraut strjúka fasteignaeigendum öfugt
Nokkrir eigendur fasteigna við Suðurlandsbraut segja að það verði þeim til tjóns ef akreinum undir almenna umferð og bílastæðum við Suðurlandsbraut verði fækkað. Unnið er að deiliskipulagstillögum vegna Borgarlínu.
Kjarninn 30. júní 2022
Í austurvegi
Í austurvegi
Í austurvegi – Einlæg gjöf en smáræði 千里送鹅毛
Kjarninn 30. júní 2022
Úlfar Þormóðsson
Taglhnýtingar þétta raðirnar
Kjarninn 30. júní 2022
Viðbragðsaðilar og vegfarendur á vettvangi aðfaranótt sunnudags. 22 unglingar létust á Enyobeni-kránni.
Hvers vegna dóu börn á bar?
Meðvitundarlaus ungmenni á bar. Þannig hljómaði útkall til lögreglu í borginni East London í Suður-Afríku aðfaranótt sunnudags. Ýmsar sögur fóru á kreik. Var eitrað fyrir þeim? Og hvað í ósköpunum voru unglingar – börn – að gera á bar?
Kjarninn 30. júní 2022
Meira úr sama flokkiInnlent