Þessi færsla er úr eldra greinasafni Kjarnans og gæti þess vegna birst furðulega.

Á endanum yfirgefa tækifærin okkur

ccp_vef.jpg
Auglýsing

Ótrú­leg fyr­ir­tæki hafa byggst upp á Íslandi með hug­viti Íslend­inga. Nú horfa þau mörg hver, í mik­illi alvöru, fram á að geta ekki lengur starf­­rækt höf­uð­stöðvar sínar hér­lend­is. „Hjart­að“ í rekstr­inum fær ein­fald­lega ekki það súr­efni sem til þarf svo það slái í réttum takti. Og sjúk­dóm­ur­inn sem hrjáir það er að langstærstu leyti heima­til­bú­inn.

almennt_03_04_2014

Þarna er átt við fyr­ir­tæki eins og Mar­el, Össur og CCP. Þau hafa þurft að sætta sig við ýmis­legt á eft­ir­hrunsárum hafta til að halda tengsl­unum við Ísland en nú virð­ast ætla að verða vatna­skil. Útspil stjórn­valda um að ætla að draga til baka aðild­ar­um­sókn að Evr­ópu­sam­band­inu var síð­asta hálm­stráið hjá mörgum sem tengj­ast þessum fyr­ir­tækj­um. Með því að mögu­leik­anum á aðild væri haldið lif­andi var í það minnsta von um að Ísland gæti tengt sig alþjóð­legum mörk­uðum og mynt. Nú telja þeir að sá mögu­leiki sé horf­inn og það er ljóst á sam­ræðum við fólk í kringum hlut­hafa fyr­ir­tækja í verð­mæta­sköpun að bar­áttan fyrir því að halda höf­uð­stöðvum þess­arra fyr­ir­tækja á Íslandi er að tap­ast.

Auglýsing

Vaxa erlendis

Ástæður þessa eru ein­faldar og vel þekkt­ar. Öll fyr­ir­­tækin sem um ræðir eru í alþjóð­legri starf­semi. Öll vaxt­ar­tæki­færi þeirra liggja ann­ars staðar en á Íslandi. Öll eru með umfangs­meiri starf­semi erlendis en á Íslandi. Öll eru að mestu með útlenda fjár­mögnun sem er á mun betri kjörum en þeim bjóð­ast nokkru sinni á Íslandi. Öll gera upp og greiða starfs­mönnum sínum í öðrum gjald­miðli en íslensku krón­unni. Öll myndu vera sam­keppn­is­hæf­ari um starfs­fólk ef þau væru stað­sett í Banda­ríkj­un­um, Kanada eða á meg­in­landi Evr­ópu. Stórir hlut­hafar í öllum þeirra eru erlendir aðil­ar. Einu ástæð­urnar sem eru fyrir því að þessi fyr­ir­tæki eru enn með höf­uð­­stöðvar á Íslandi eru ein­fald­lega þær að til­vera þeirra byggir á hug­­myndum sem Íslend­ingar fengu, þeim er stýrt af Íslend­ingum og til­finn­inga­tengslin við heima­hag­anna gera flutn­ing þeim mun þung­bær­ari.

Það er samt sem áður ekki langt síðan risa­stórt alþjóð­legt fyr­ir­tæki, með sterkar rætur á Íslandi, reif sig upp og flutti höf­uð­stöðvar sínar til Zug í Sviss þar sem skatta­legt hag­ræði er mun meira og, sam­kvæmt þáver­andi for­stjór­anum Claudio Albrecht, mun hent­ugra var að ná í „fólk með alþjóð­lega reynslu til að starfa þar“. Þetta gerð­ist árið 2011 og fyr­ir­tækið sem flutti heitir Act­a­v­is.

Upp­gjör þrota­búa skiptir miklu máli

Með hverjum deg­inum sem Ísland er fast í höftum og tak­mörk­unum íslensku krón­unnar minnka lík­urnar á því að snúið verði af þess­ari brott­far­ar­leið hug­vits­fyr­ir­tækj­anna okk­ar. Og það eru ekki bara Evr­ópu­málin sem spila þar inn í, þótt þau hafi markað vatna­skil. Alls­herj­ar­á­ætlun stjórn­valda varð­andi upp­gjör á þrota­búum föllnu bank­anna, sem er nátengt mögu­leikum Íslands á að lyfta nokkru sinni gjald­eyr­is­­höft­um, spilar líka stóra rullu. Sú áætlun sem flestir innan íslensks við­skipta­lífs virð­ast sann­færðir um að hrint verði í fram­kvæmd snýst um að keyra þrota­búin í þrot og láta þau greiða út í íslenskum krónum sem dótt­ur­fé­lag Seðla­banka Íslands leysir til sín frá kröfu­höfum með miklum afslætti en úthlutar síðan aftur til inn­lendra aðila. Á meðal þess­ara eigna eru Arion banki og Íslands­banki, sem eru að mestu leyti í eigu þrota­búa fyr­ir­renn­ara sinna.

Vænt­ingar hug­mynda­fræð­inga þess­arar leiðar eru að með þessu verði hægt að ná stórum hluta eigna þrota­bú­anna undir yfir­ráð Seðla­banka Íslands. Áður en ráð­ist verður í þessa aðgerð á hins vegar að skipta út stjórn­endum bank­ans til að stefna hans gangi meira í takt við stefnu ráða­manna.

Þetta er skoðun sem er að finna víða í atvinnu­líf­inu. Hún er meðal ann­ars sett fram í tölvu­pósti frá Helga Magn­ús­syni, vara­for­manni næst­stærsta líf­eyr­is­sjóðs lands­ins, til ýmissa áhrifa­manna í íslensku við­skipta­­lífi sem Kjarn­inn birtir í dag. Hann telur að raun­veru­lega ástæðan að baki breyt­ingum á lögum um Seðla­banka Íslands sé að koma eigi Arion banka og Íslands­banka í hend­urnar á ann­ars vegar fram­sókn­ar­mönnum og hins vegar ein­hverjum sem séu hand­gengnir Sjál­stæð­is­flokkn­um. Og þetta verði að ger­ast á góðu verði. „Helm­inga­skipta­mórall­inn er enn í fullu gild­i,“ segir Helgi.

Við­spyrna við­búin

Kröfu­hafar föllnu bank­anna ætla þó ekki að taka þessum tíð­indum þegj­andi. Margir þeirra eru með stór veð­mál undir hér­lendis og hafa fjár­fest víða ann­ars staðar á Íslandi en í kröfum á fallna banka. Þeir eru farnir að búa sig undir að fara í hart við íslensk stjórn­völd verði gjald­þrota­leiðin far­in. Aðgerðir þeirra munu að ein­hverju leyti snú­ast um að koma í veg fyrir að erlendar eignir föllnu bank­anna verði fluttar til Íslands á grund­velli skila­skyldu Seðla­bank­ans. Þeim verður hrint í fram­kvæmd fyrir erlendum dóm­stól­um.

Þeir kröfu­hafar sem eiga „gömlu snjó­hengj­una“, á fjórða hund­rað millj­arða króna af kvikum krónum sem eru fastar í skulda­bréfum og inn­stæð­um, sýndu klærnar um dag­inn þegar þeir komu í veg fyrir að fé kæm­ist inn til Íslands i gegnum fjár­fest­inga­leið Seðla­bank­ans með því að bjóða þannig að Seðla­bank­inn gat ekki tekið til­boðum þeirra. Sá ógagn­sæi hópur sem á þessar eignir er reyndar tal­inn mjög fámennur og að hluta til sam­an­settur af Íslend­ingum sem ómögu­legt er að fá upp­lýs­ingar um hverjir eru. En þetta olli því að mörg fjár­fest­ing­ar­verk­efni á Íslandi sem höfðu beðið eftir afslátt­ar­krónum fjár­fest­inga­leið­ar­innar þurftu að fara á ís fram að næsta útboði.

Fram­tíð hug­mynda er ann­ars staðar

Sá leikur sem stendur yfir mun hafa gríð­ar­leg áhrif á fram­tíð Íslands. Aðferða­fræði stjórn­valda í bar­átt­unni fyrir afnámi hafta virð­ist snú­ast um að leggja mikið undir og búast við stórum vinn­ingi. En ef veð­málið tap­ast mun Ísland sitja ein­angrað í súp­unni. Hér verður til staðar hag­kerfi með ónýta mynt, áfram­hald­andi gjald­eyr­is­höft og litla mögu­leika á alþjóð­legum fjár­mögn­un­ar­mörk­uðum sem hvílir á örfáum auð­linda­geirum og bindur fram­tíð­ar­vonir sínar við skipa­flutn­inga á norð­ur­slóðum og mögu­legan olíufund á Dreka­svæð­inu.

Skap­andi iðn­fyr­ir­tæki munu ekki þríf­ast hér. Þau sem eru fyrir munu fara og nýju sprot­arnir sem spretta upp munu skrá sig í Delaware eða annarri skattapara­dís. Nú þegar er það raunin með mörg þeirra íslensku sprota sem hafa fótað sig á erlendum vett­vangi.

Sigurður Ingi Jóhannsson, samgöngu- og sveitastjórnarráðherra.
Telur lágbrú fýsilegri kost fyrir nýja Sundabraut
Tveir val­kost­ir eru einkum tald­ir koma til greina vegna lagn­ing­ar Sunda­braut­ar, ann­ars veg­ar jarðgöng í Gufu­nes og hins veg­ar lág­brú yfir Klepps­vík. Samgöngu- og sveitastjórnarráðherra seg­ir að sér hugn­ist frek­ar lág­brú yfir Klepps­vík.
Kjarninn 20. september 2019
Höfuðstöðvar Vísis í Grindavík.
Vísir og Þorbjörn ræða sameiningu
Tvö sjávarútvegsfyrirtæki í Grindavík vilja sameinast. Gangi áformin eftir mun hið sameinaða fyrirtæki vera með um 16 milljarða króna í veltu á ári.
Kjarninn 20. september 2019
Ferðamenn eyddu minna en áður var haldið fram í ágúst síðastliðnum.
Hagstofan leiðréttir tölur í þriðja sinn á nokkrum vikum
Eyðsla útlendinga á greiðslukortum í ágúst 2019 var minni en í ágúst 2018, ekki meiri líkt og Hagstofa Íslands hélt fram fyrir viku síðan. Þetta er í þriðja sinn á örfáum vikum sem Hagstofan reiknar vitlaust.
Kjarninn 20. september 2019
Guðrún Svava, nemandi í bifvélavirkjun.
Enn eykst kynjabilið í starfsnámi á framhaldsskólastigi
Aðeins þrír af hverjum tíu nemendum á framhaldsskólastigi er í starfsnámi hér á landi. Guðrún Hafsteinsdóttir, formaður Samtaka iðnaðarins, segir að það þurfi samstillt þjóðarátak til að fjölga starfsnámsnemum.
Kjarninn 20. september 2019
Hvað er það við Icelandair sem stjórnmálamenn eiga að hafa áhyggjur af?
Prófessor í hagfræði hvatti stjórnmálamenn til að fylgjast með eiginfjárstöðu Icelandair á fundi í gær. Forstjóri Icelandair sagði ummælin ógætileg. Það sem veldur þessum áhyggjum er að eiginfjárhlutfall Icelandair hefur farið hríðlækkandi undanfarið.
Kjarninn 20. september 2019
Molar
Molar
Molar – Mikilvægt að koma vel fram við innflytjendur
Kjarninn 20. september 2019
Bankahöllin sem eigandinn vill ekki en er samt að rísa
Þegar íslensku bankarnir voru endurreistir úr ösku þeirra sem féllu í hruninu var lögð höfuðáhersla á að stjórnmálamenn gætu ekki haft puttanna í þeim.
Kjarninn 20. september 2019
Hrun fuglastofna í Norður-Ameríku vekur upp spurningar
Ný grein í Science greinir frá niðurstöðum viðamikilla rannsókna á fuglalífi í Norður-Ameríku.
Kjarninn 20. september 2019
Meira úr sama flokkiKjarninn
None