Þessi færsla er úr eldra greinasafni Kjarnans og gæti þess vegna birst furðulega.

Á endanum yfirgefa tækifærin okkur

ccp_vef.jpg
Auglýsing

Ótrú­leg fyr­ir­tæki hafa byggst upp á Íslandi með hug­viti Íslend­inga. Nú horfa þau mörg hver, í mik­illi alvöru, fram á að geta ekki lengur starf­­rækt höf­uð­stöðvar sínar hér­lend­is. „Hjart­að“ í rekstr­inum fær ein­fald­lega ekki það súr­efni sem til þarf svo það slái í réttum takti. Og sjúk­dóm­ur­inn sem hrjáir það er að langstærstu leyti heima­til­bú­inn.

almennt_03_04_2014

Þarna er átt við fyr­ir­tæki eins og Mar­el, Össur og CCP. Þau hafa þurft að sætta sig við ýmis­legt á eft­ir­hrunsárum hafta til að halda tengsl­unum við Ísland en nú virð­ast ætla að verða vatna­skil. Útspil stjórn­valda um að ætla að draga til baka aðild­ar­um­sókn að Evr­ópu­sam­band­inu var síð­asta hálm­stráið hjá mörgum sem tengj­ast þessum fyr­ir­tækj­um. Með því að mögu­leik­anum á aðild væri haldið lif­andi var í það minnsta von um að Ísland gæti tengt sig alþjóð­legum mörk­uðum og mynt. Nú telja þeir að sá mögu­leiki sé horf­inn og það er ljóst á sam­ræðum við fólk í kringum hlut­hafa fyr­ir­tækja í verð­mæta­sköpun að bar­áttan fyrir því að halda höf­uð­stöðvum þess­arra fyr­ir­tækja á Íslandi er að tap­ast.

Auglýsing

Vaxa erlendis

Ástæður þessa eru ein­faldar og vel þekkt­ar. Öll fyr­ir­­tækin sem um ræðir eru í alþjóð­legri starf­semi. Öll vaxt­ar­tæki­færi þeirra liggja ann­ars staðar en á Íslandi. Öll eru með umfangs­meiri starf­semi erlendis en á Íslandi. Öll eru að mestu með útlenda fjár­mögnun sem er á mun betri kjörum en þeim bjóð­ast nokkru sinni á Íslandi. Öll gera upp og greiða starfs­mönnum sínum í öðrum gjald­miðli en íslensku krón­unni. Öll myndu vera sam­keppn­is­hæf­ari um starfs­fólk ef þau væru stað­sett í Banda­ríkj­un­um, Kanada eða á meg­in­landi Evr­ópu. Stórir hlut­hafar í öllum þeirra eru erlendir aðil­ar. Einu ástæð­urnar sem eru fyrir því að þessi fyr­ir­tæki eru enn með höf­uð­­stöðvar á Íslandi eru ein­fald­lega þær að til­vera þeirra byggir á hug­­myndum sem Íslend­ingar fengu, þeim er stýrt af Íslend­ingum og til­finn­inga­tengslin við heima­hag­anna gera flutn­ing þeim mun þung­bær­ari.

Það er samt sem áður ekki langt síðan risa­stórt alþjóð­legt fyr­ir­tæki, með sterkar rætur á Íslandi, reif sig upp og flutti höf­uð­stöðvar sínar til Zug í Sviss þar sem skatta­legt hag­ræði er mun meira og, sam­kvæmt þáver­andi for­stjór­anum Claudio Albrecht, mun hent­ugra var að ná í „fólk með alþjóð­lega reynslu til að starfa þar“. Þetta gerð­ist árið 2011 og fyr­ir­tækið sem flutti heitir Act­a­v­is.

Upp­gjör þrota­búa skiptir miklu máli

Með hverjum deg­inum sem Ísland er fast í höftum og tak­mörk­unum íslensku krón­unnar minnka lík­urnar á því að snúið verði af þess­ari brott­far­ar­leið hug­vits­fyr­ir­tækj­anna okk­ar. Og það eru ekki bara Evr­ópu­málin sem spila þar inn í, þótt þau hafi markað vatna­skil. Alls­herj­ar­á­ætlun stjórn­valda varð­andi upp­gjör á þrota­búum föllnu bank­anna, sem er nátengt mögu­leikum Íslands á að lyfta nokkru sinni gjald­eyr­is­­höft­um, spilar líka stóra rullu. Sú áætlun sem flestir innan íslensks við­skipta­lífs virð­ast sann­færðir um að hrint verði í fram­kvæmd snýst um að keyra þrota­búin í þrot og láta þau greiða út í íslenskum krónum sem dótt­ur­fé­lag Seðla­banka Íslands leysir til sín frá kröfu­höfum með miklum afslætti en úthlutar síðan aftur til inn­lendra aðila. Á meðal þess­ara eigna eru Arion banki og Íslands­banki, sem eru að mestu leyti í eigu þrota­búa fyr­ir­renn­ara sinna.

Vænt­ingar hug­mynda­fræð­inga þess­arar leiðar eru að með þessu verði hægt að ná stórum hluta eigna þrota­bú­anna undir yfir­ráð Seðla­banka Íslands. Áður en ráð­ist verður í þessa aðgerð á hins vegar að skipta út stjórn­endum bank­ans til að stefna hans gangi meira í takt við stefnu ráða­manna.

Þetta er skoðun sem er að finna víða í atvinnu­líf­inu. Hún er meðal ann­ars sett fram í tölvu­pósti frá Helga Magn­ús­syni, vara­for­manni næst­stærsta líf­eyr­is­sjóðs lands­ins, til ýmissa áhrifa­manna í íslensku við­skipta­­lífi sem Kjarn­inn birtir í dag. Hann telur að raun­veru­lega ástæðan að baki breyt­ingum á lögum um Seðla­banka Íslands sé að koma eigi Arion banka og Íslands­banka í hend­urnar á ann­ars vegar fram­sókn­ar­mönnum og hins vegar ein­hverjum sem séu hand­gengnir Sjál­stæð­is­flokkn­um. Og þetta verði að ger­ast á góðu verði. „Helm­inga­skipta­mórall­inn er enn í fullu gild­i,“ segir Helgi.

Við­spyrna við­búin

Kröfu­hafar föllnu bank­anna ætla þó ekki að taka þessum tíð­indum þegj­andi. Margir þeirra eru með stór veð­mál undir hér­lendis og hafa fjár­fest víða ann­ars staðar á Íslandi en í kröfum á fallna banka. Þeir eru farnir að búa sig undir að fara í hart við íslensk stjórn­völd verði gjald­þrota­leiðin far­in. Aðgerðir þeirra munu að ein­hverju leyti snú­ast um að koma í veg fyrir að erlendar eignir föllnu bank­anna verði fluttar til Íslands á grund­velli skila­skyldu Seðla­bank­ans. Þeim verður hrint í fram­kvæmd fyrir erlendum dóm­stól­um.

Þeir kröfu­hafar sem eiga „gömlu snjó­hengj­una“, á fjórða hund­rað millj­arða króna af kvikum krónum sem eru fastar í skulda­bréfum og inn­stæð­um, sýndu klærnar um dag­inn þegar þeir komu í veg fyrir að fé kæm­ist inn til Íslands i gegnum fjár­fest­inga­leið Seðla­bank­ans með því að bjóða þannig að Seðla­bank­inn gat ekki tekið til­boðum þeirra. Sá ógagn­sæi hópur sem á þessar eignir er reyndar tal­inn mjög fámennur og að hluta til sam­an­settur af Íslend­ingum sem ómögu­legt er að fá upp­lýs­ingar um hverjir eru. En þetta olli því að mörg fjár­fest­ing­ar­verk­efni á Íslandi sem höfðu beðið eftir afslátt­ar­krónum fjár­fest­inga­leið­ar­innar þurftu að fara á ís fram að næsta útboði.

Fram­tíð hug­mynda er ann­ars staðar

Sá leikur sem stendur yfir mun hafa gríð­ar­leg áhrif á fram­tíð Íslands. Aðferða­fræði stjórn­valda í bar­átt­unni fyrir afnámi hafta virð­ist snú­ast um að leggja mikið undir og búast við stórum vinn­ingi. En ef veð­málið tap­ast mun Ísland sitja ein­angrað í súp­unni. Hér verður til staðar hag­kerfi með ónýta mynt, áfram­hald­andi gjald­eyr­is­höft og litla mögu­leika á alþjóð­legum fjár­mögn­un­ar­mörk­uðum sem hvílir á örfáum auð­linda­geirum og bindur fram­tíð­ar­vonir sínar við skipa­flutn­inga á norð­ur­slóðum og mögu­legan olíufund á Dreka­svæð­inu.

Skap­andi iðn­fyr­ir­tæki munu ekki þríf­ast hér. Þau sem eru fyrir munu fara og nýju sprot­arnir sem spretta upp munu skrá sig í Delaware eða annarri skattapara­dís. Nú þegar er það raunin með mörg þeirra íslensku sprota sem hafa fótað sig á erlendum vett­vangi.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Í ávarpi sínu fór Katrín yfir þann lærdóm sem hægt er að draga af kórónuveirufaraldrinum, meðal annars að samheldni samfélagsins hafi reynst okkar mestu verðmæti.
Ekki einungis hægt að vísa ábyrgð á launafólk
Katrín Jakobsdóttir segir atvinnulíf og stjórnvöld bera mikla ábyrgð á bráttunni við verðbólguna og að ekki sé hægt að vísa ábyrgðinni eingöngu á launafólk í komandi kjarasamningum.
Kjarninn 20. maí 2022
Ingrid Kuhlman og Bjarni Jónsson
Læknar og hjúkrunarfræðingar styðja dánaraðstoð
Kjarninn 20. maí 2022
Frá utanríkisráðuneytinu við Rauðarárstíg.
Neita að upplýsa um fjölda útgefinna neyðarvegabréfa
Nýlega var reglugerð samþykkt í dómsmálaráðuneyti sem veitir utanríkisráðherra heimild til að óska eftir því að ÚTL gefi út vegabréf til útlendings ef sérstakar ástæður eru fyrir hendi. Utanríkisráðuneytið upplýsir ekki um fjölda útgefinna vegabréfa.
Kjarninn 20. maí 2022
Myndin er fengin úr kerfisáætlun Landsnets 2016-2025. „DC-strengur á Sprengisandsleið hefur jákvæð áhrif á mögulega lengd jarðstrengja á Norðurlandi,“ segir í myndatexta.
Sprengisandskapall „umfangsmikil og dýr“ framkvæmd fyrir „fáa kílómetra“ af jarðstreng í Blöndulínu
Landsnet tekur ekki undir þau sjónarmið Samtaka um náttúruvernd á Norðurlandi að skynsamlegt sé að leggja jarðstreng yfir Sprengisand til að auka möguleika á því að leggja hluta Blöndulínu 3 í jörð.
Kjarninn 20. maí 2022
Hersir Sigurgeirsson
Segir sig frá úttektinni á sölu á hlut ríkisins í Íslandsbanka
Bankasýsla ríkisins sendi bréf til ríkisendurskoðanda með ábendingu um að Hersir Sigurgeirsson hefði sett „like“ á tiltekna færslu á Facebook sem varðaði útboðið. „Ég kann ekki við slíkt eftirlit,“ segir Hersir.
Kjarninn 20. maí 2022
Hvernig gengur að koma úkraínskum flóttabörnum inn í skólakerfið?
Langfæst börn sem flúið hafa stríðið í Úkraínu með foreldrum sínum á síðustu vikum og mánuðum eru komin inn í skólakerfið hér á landi og spila þar inn margir þættir. Samstarf á milli stærstu sveitarfélaganna hefur þó gengið vel.
Kjarninn 20. maí 2022
Jarðskjálftahrinur ollu mikilli hræðslu meðal barna og engar upplýsingar voru veittar til fólksins, sem margt glímir við áfallastreituröskun. Ásbrú er því ekki ákjósanlegasti dvalarstaðurinn fyrir fólk sem flúið hefur stríðsátök, að mati UN Women.
Konur upplifi sig ekki öruggar á Ásbrú – og erfitt að koma óskum á framfæri
UN Women á Íslandi gera alvarlegar athugasemdir við svör Útlendingastofnunar varðandi útbúnað og aðstæður fyrir flóttafólk og umsækjendur um alþjóðlega vernd á Ásbrú.
Kjarninn 20. maí 2022
Myndir af börnum í Austur-Kongó með alvarleg einkenni apabólu.
Fimm staðreyndir um apabólu
Apabóla er orð sem Íslendingar höfðu fæstir heyrt þar til nýverið er tilfelli af þessum sjúkdómi hófu að greinast í Evrópu og Norður-Ameríku. Sjúkdómurinn er hins vegar vel þekktur í fátækustu ríkjum heims þar sem þúsundir sýkjast árlega.
Kjarninn 19. maí 2022
Meira úr sama flokkiKjarninn
None