Siðferðisramminn og valið milli pennans eða sverðsins

Afganistan.jpg
Auglýsing

Þorsteinn Gylfason heitinn heimspekiprófessor, var afburðamaður í fagi sínu og eftirminnilegur. Afköstin á löngum ferli voru með ólíkindum, og þegar hann blandaði sér í opinbera umræðu, þá lagði hann gott til málanna, og oft hyldjúpa speki. Lesbók Morgunblaðsins var oft vettvangur sjónarmiða hans.

Þorsteinn gat líka sett hluti í hversdagslegt samhengi, og gerði það eftirminnilega á fundi um siðfræði stríðsátaka, árið 2002, þar sem heimspekinemar hlýddu á. 

Hann hóf erindi sitt á því að segja frá því, að hann hefði sem ungur piltur, þegar hann var í sveit í Skagafirði, orðið vitni að átökum sem augljóslega byggðu á skýrum siðferðislögmálum. Tveir menn hefðu þá brett upp ermar á balli, staðið í hringamiðju, og gefið hvor öðrum kröftugleg högg öðru hvoru. Hvorugur gekk of langt, og þegar upp var staðið reyndust þetta hinir mestu mátar. Þetta voru átök innan ákveðins siðferðisramma sem var virtur, sagði Þorsteinn, með hnefann á lofti. Í framhaldinu skautaði hann síðan í gegnum fræðin, söguna og álitamálin sem uppi eru þegar stríð eru annars vegar. 

Því miður stendur heimsbyggðin nú frammi fyrir stríðsátökum sem hafa magnast upp á skömmum tíma, með hrikalegum afleiðingum. Ólíkt átökunum á ballinu í Skagafirði, virðast siðferðisrammar ekki vera fyrir hendi, og fá fordæmi eru fyrir þeirri ofbeldisfullu illsku sem nú sést í Sýrlandi sérstaklega, en einnig í Írak, Afganistan og nágrenni. Það er ekki undarlegt að milljónir manna séu á flótta. Alþjóðalög eru þverbrotin, óumdeilanlega, og vestrænar þjóðir eru ekki saklausar af slíku, eins og nýleg árás Bandaríkjamanna á Lækna án landamæra er til vitnis um. 

Spurningarnar sem þjóðhöfðingjar og herstjórar standa frammi fyrir í stríðum, eru oft spennuþrungnar og snúnar. Þær snúast um líf og dauða, og fórnarkostnað. Hvenær er verjandi að drepa fólk til þess að vernda hagsmuni heildarinnar? Í hvaða aðstæðum er penninn beittara vopn en sverðið? 

Veik von er til þess að friður ríki þar sem ófriður stríðs er nú í hámarki. En það er þess virði að halda í hana. Áður en lengra er haldið, þyrfti að marka átökunum siðferðisramma í takt við alþjóða- og herlög, svo að diplómatískur styrkur alþjóðasamstarf geti fengið fótfestu. Á meðan þeim tímapunkti hefur ekki verið náð, reynir á þolgæði og styrk á vígvellinum. 

En stjórnmálamenn sem eru fjarri lykilákvörðunum í stríðum, til dæmis á Íslandi, geta lagt eitt til málanna, í baráttunni við ill öfl haturs. Það er að ýta aldrei undir ótta á meðal almennings eða sundurlyndi. Það, að vekja upp ótta, er oft það eina sem vakir fyrir hatursfullu fólki sem telur sig geta verið utan siðferðisrammans í mannlegum samfélögum. Gegn slíku þarf að vinna, og til þess er penninn betri en sverðið, einkum og sér í lagi hjá þeim sem ekkert sverð hafa í búri sínu.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ragnar Þór Ingólfsson
Land tækifæranna, fyrir útvalda!
Kjarninn 18. september 2021
Líkurnar á að ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur haldi velli komnar niður í 38 prósent
Í lok ágúst voru líkurnar á því að sitjandi ríkisstjórn myndi halda 60 prósent. Þær hafa minnkað hratt en á sama tíma hafa líkurnar á myndun fjögurra flokka stjórnar án Sjálfstæðisflokks aukist umtalsvert.
Kjarninn 18. september 2021
Sólveig Anna Jónsdóttir
Sjálfsvirðing
Kjarninn 18. september 2021
Bára Huld Beck
Trúir einhver þessari konu?
Kjarninn 18. september 2021
Stefán Ólafsson
Rangfærslur Áslaugar Örnu um skatta
Kjarninn 18. september 2021
Utanríkisráðuneytið afturkallaði einungis eitt liprunarbréf af öllum þeim sem gefin voru út eftir að faraldur COVID-19 skall á.
Einungis eitt liprunarbréf afturkallað af fleiri en tvö þúsund slíkum
Liprunarbréfið sem Jakob Frímann Magnússon óskaði eftir fyrir barn vinar síns í mars í fyrra er það eina sem utanríkisráðuneytið hefur þurft að afturkalla af fleiri en tvö þúsund slíkum sem gefin voru út eftir að faraldur COVID-19 hófst.
Kjarninn 18. september 2021
Steinar Frímannsson
Óvissuferð án fyrirheits – Umhverfisstefna Framsóknarflokks
Kjarninn 17. september 2021
Minnkandi fylgi Sjálfstæðisflokks og Vinstri grænna gæti skilað þeim báðum utan stjórnar
Vinstri græn eru nú í þeirri stöðu að þrír miðjuflokkar eru með meira fylgi en þau og Viðreisn mælist með nákvæmlega það sama. Sjálfstæðisflokkurinn mælist með sitt lægsta fylgi í kosningaspánni.
Kjarninn 17. september 2021
Meira úr sama flokkiPæling dagsins
None