Við erum öll jafn léleg

Auglýsing

Órétt­læti er óþol­andi. Það er full­yrð­ing sem lang­flestir ættu að geta verið sam­mála. Þegar eitt­hvað er svo ósann­gjarnt að það svíður í augun og ónota­til­finn­ing líður um lík­amann. Þegar fólk fær ekki það sem það á skil­ið, á meðan annað fólk fær miklu meira en það á skil­ið. Þegar einn aðili stundar vinnu sína og á Porsche-bif­reið, á meðan annar stundar sömu vinnu (með sama árangri) en á Hyundai. Já, þessi pist­ill fjallar um fót­bolta en vitið þið, hann gæti fjallað um svo miklu meira.

En af hverju stafar þetta órétt­læti? Hvers vegna fær karla­fót­bolti alla þessa athygli og hvers vegna hallar á kon­ur? Í stuttu máli er það sam­virk­andi ástæð­ur: vegna feðra­veld­is­ins og arf­leifðar ótam­innar mark­aðs­hyggju þar sem völdin eru, fyr­ir­sjá­an­lega, í höndum karl­manna. Fram­boð og eft­ir­spurn, karlar eru betri í fót­bolta en kon­ur. Og þannig vilja vald­hafar hafa það, þannig vilja þeir halda því. En málið er líka flókn­ara en svo. Það er sveipað órétt­læti af allra hæstu gráðu. Sann­leik­ur­inn er nefni­lega sá, að vald­hafar vilja halda fram ein­hvers konar meng­el­ískum hugs­un­ar­hætti um nátt­úru­val, að það sé í eðli karla að vera betur til þess fallnir að stunda fót­bolta – já, eða íþróttir yfir höf­uð. Hér skulum við staldra við... og átta okkur á: það er kjaftæð­i. 

Förum aðeins aftur í tím­ann, aftur til barn­æsku okkar allra. Sjálfur starf­aði ég sem for­falla­kenn­ari í Hlíða­skóla um þriggja ára skeið. Það var góður tími. Þar kenndi ég öllum ald­urs­hóp­um. Þegar veðrið var gott, hvort heldur á haustin eða um vor, lagði ég mig fram við að fara út með börn­in. Og hug­mynda­flugið var oft ekki meira en svo, að farið var í fót­bolta. Það sem er minnistætt (og ætti í raun ekk­ert að vera það) er að börn í 1.-4. bekk, eru nokkurn veg­inn öll jafn góð í fót­bolta. Eða jafn léleg, skiljið þið? Ég gat svo­leiðis sólað þau fram og til baka, jafn­vel þrjú í einu með því að vippa bolt­anum yfir þau og hlaupa fram­hjá. Haha. Því­líkir aul­ar! 

Auglýsing

Hljómar þetta kunn­ug­lega? 

Við 9-10 ára aldur byrja hlut­irnir síðan að breyt­ast. Strákar fá aukna hvatn­ingu til að stunda fót­bolta. Þeir fá betri og fleiri æfinga­tíma, betri aðstöðu og jafn­vel betri þjálf­ara. Skyndi­lega taka þeir fram úr. Ekki vegna með­fæddra hæfi­leika, heldur vegna hvatn­ingar og félags­mót­un­ar, hegð­unar sem er rót­gróin í okkur og í sam­fé­lag­in­u. 

Ég þekki samt per­sónu­lega stelpur sem héldu áfram, þrátt fyrir þetta. Uns þær fengu sig fullsadd­ar, sem ungar kon­ur, að þurfa að þola þetta órétt­læti. Jafn­aldrar með getn­að­ar­lim fengu að æfa á grasi, þær á gervi­grasi. Jafn­aldrar með getn­að­ar­lim fengu auka­æf­ing­ar, þær fengu ekk­ert. 

Þessi aðstöðu­munur er svo enn verri ann­ars staðar í heim­in­um. Á Íslandi eru skráðir iðk­endur í fót­bolta um 20 þús­und sam­kvæmt upp­lýs­ingum frá KSÍ. Þar af er um þriðj­ungur kven­kyns. Það er ótrú­lega hátt hlut­fall á heims­vísu. Enn ótrú­legra er þá, miðað við þennan mikla fjölda, hve mun­ur­inn er mik­ill á umfjöllun um „karla­bolta“ ann­ars vegar og „kvenna­bolta“ hins veg­ar. 

En karlar eru jú betri í fót­bolta. Það er stað­reynd. En hvers vegna? Þessi stað­reynd verður til vegna mis­skipt­ing­ar. Stað­reyndin er sú að miklu fleiri karlar stunda íþrótt­ina en kon­ur. Sam­kvæmt síð­ustu heild­ar­taln­ingu FIFA (sem er reyndar 10 ára göm­ul) voru iðk­endur í heim­inum um 265 millj­ón­ir. Þar af eru 26 milljón kon­ur. Þetta þýðir að 90% þeirra sem stunda fót­bolta eru karl­ar. Auð­vitað eru þeir því betri. Ef mark­miðið er að finna 11 bestu leik­menn heims, jafn­vel 1000 bestu leik­menn heims, eða 10 þús­und bestu leik­menn heims, er mun lík­legra að þeir finn­ist meðal 239 milljón iðk­enda heldur en 26 millj­ón­um. Hvað þá þegar þessir 239 milljón iðk­endur fá meiri hvatn­ingu, betri þjálfun og meiri athygli. Þetta er órétt­læt­ið, þetta er það sem stingur og svíð­ur. 

Sann­leik­ur­inn er sá, að meng­el­ískar, darwinískar pæl­ingar um lík­ams­burði eða „eðli“ kynja eiga ein­fald­lega ekki við. Ætlar ein­hver virki­lega að halda því fram að Lionel Messi hafi lík­am­legt for­skot á leik­mann eins og Abby Wambach? Endi­lega dæmið sjálf. 

Abby Wambach. Mynd: ESPN

Það er með fót­bolta eins og allt ann­að. Það er vit­laust gef­ið. Spilin hafa aldrei verið stokk­uð, þeim er vand­lega raðað svo annar aðil­inn hafi alltaf bet­ur. Per­sónu­lega man ég vel eftir því þegar ég var fífl. Þegar ég var blind­ur. Þegar ég trúði mál­flutn­ingi og borð við þann sem Bar­bara og Allan Pease héldu fram í geysi­vin­sælum ritum á borð við „Hvernig á því stendur að karlar hlusta aldrei og konur geta ekki bakkað í stæð­i“. Um að eðl­is­munur kynj­anna réði því að karlar væru betri í skák, sem dæmi. Pea­se-hjónin minnt­ust reyndar aldrei á það að iðk­endur skák­íþrótt­ar­innar eru 95% karl­menn og að konur fá litla sem enga hvatn­ingu til að leggja hana fyrir sig. Auð­vitað finn­ast þá fleiri fram­úr­skar­andi skák­menn en skák­kon­ur. Og það er sama með allt ann­að. Eru konur betri í búta­saumi en karl­ar? Já, örugg­lega. Því það eru miklu fleiri konur en karlar sem hafa lagt búta­saum fyrir sig. Þar fengu þær hvatn­ingu. Þetta er ekki stjarneðl­is­fræði. Þetta er ein­fald­lega ógeðs­lega ósann­gjarnt (með fullri virð­ingu fyrir búta­saumi).

Þetta órétt­læti getur ekki haldið áfram. Það þarf að stokka spil­in. Mér per­sónu­lega mis­býður að standa betur að vígi á grund­velli kyns míns. Hvernig get ég kom­ist að mínum eigin verð­leikum þegar ég fæ for­skot? Því við erum nefni­lega öll jafn léleg. En við ættum öll að hafa jöfn tæki­færi til að blómstra, á hvaða sviði sem er. Við gætum nefni­lega öll orðið fram­úr­skar­and­i. 

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Svavar Halldórsson
Dýravelferð í íslenskum landbúnaði
Kjarninn 23. október 2021
Dagur B. Eggertsson, borgarstjóri Reykjavíkur.
„Vanda þarf til verka á þessu mikilvæga og viðkvæma horni“
Borgarstjóri segir að hvorki endanlegar né ásættanlegar tillögur séu komnar fram um uppbyggingu á Bræðraborgarstíg þar sem mannskæðasti eldsvoði í sögu Reykjavíkur varð í fyrrasumar. Vanda þurfi til verka og gera megi ráð fyrir því að vinnan taki tíma.
Kjarninn 23. október 2021
283 lítra af vatni þarf til framleiða eitt kíló af „græna gullinu“
Sprenging í eftirspurn eftir avókadó hefur orðið til þess að skógar hafa verið ruddir, ár og lækir mengaðir og mikilvægum vistkerfum stefnt í voða. Eiturlyfjahringir kúga fé út úr smábændum og nota viðskipti með ávöxtinn til peningaþvættis.
Kjarninn 23. október 2021
Míla hefur verið seld til franska fjárfesta. Útbreiðsla 5G og ljósleiðarauppbygging er meðal þess sem nýr eigandi leggur áherslu á.
Sala á Mílu skilar Símanum 46 milljörðum
Síminn hefur selt Mílu til eins stærsta sjóðsstýringarfyrirtækis Evrópu. Hagnaður af sölunni er 46 milljarðar króna. Kaupandinn, Ardian France SA, hefur boðið íslenskum lífeyrissjóðum að taka þátt í kaupunum og eignast allt að 20 prósenta hlut í Mílu.
Kjarninn 23. október 2021
Stefán Ólafsson
Gott lífeyriskerfi – en með tímabundinn vanda
Kjarninn 23. október 2021
Jónas Atli Gunnarsson
Er lóðaskortur virkilega flöskuhálsinn?
Kjarninn 23. október 2021
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Nýjar Macbook Pro og Pixel 6 símar
Kjarninn 23. október 2021
Halyna Hutchins fæddist í Úkraínu, ólst upp á herstöð á norðurslóðum og nam kvikmyndatökustjórn í Los Angeles.
Halyna Hutchins – Mögnuð listakona sem var á hraðri uppleið
Hún var elskuleg, hlý, fyndin, heillandi á hraðri uppleið. Og dásamleg móðir. Með þessum hætti er kvikmyndatökustjórans Halyna Hutchins minnst. Hún varð fyrir skoti úr leikmunabyssu á tökustað kvikmyndarinnar Rust í gær.
Kjarninn 22. október 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar
None